Katholieke Vereniging voor Oecumene

Athanasius & Willibrord

Pokrof - Oosterse christenen, kerken en culturen

SteunPokrofRedactie: Paul Baars (Hoofdredacteur), Paul Brenninkmeijer, Dolf Bruinsma, Geert van Dartel, Josephien van Kessel, Leo van Leijsen (redactiesecretaris), Heleen Murre-van den Berg, Katja Tolstaja, Huub Vogelaar

Het tijdschrift Pokrof is gewijd aan de wereld van het Oosters Christendom. Het blad wordt gemaakt door de een onafhankelijke en oecumenisch samengestelde redactie. De redactie streeft ernaar diverse aspecten van het Oosters Christendom voor een breed publiek te presenteren. Behalve aan de spirituele kant van het Oosters Christendom (liturgie, iconen, muziek) besteedt Pokrof aandacht aan de geschiedenis van Oosterse Kerken, de orthodoxie in literatuur en kunst en aan de relatie tussen kerk en staat.

Het tijdschrift Pokrof ging in 1953 als initiatief van de paters Kapucijnen van start. Vanaf het midden van de jaren tachtig werd het uitgegeven door Aktie en Ontmoeting Oosterse Kerken. Vanaf 2001 is het een uitgave van de Katholieke Vereniging voor Oecumene.

Neem een abonnement op Pokrof!

Pokrof telt 22 pagina's en verschijnt vijf keer per jaar. Een abonnement kost € 22,50 per jaargang voor Nederland en € 27,50 buiten Nederland

Bestel een los nummer

Nummers in de losse verkoop kosten € 6,00 (exclusief verzendkosten). 

Van de lopende jaargang kunt u één artikel per nummer lezen. Van de voorgaande jaren kunt u ieder nummer vanaf 2002 in zijn geheel als bladerboek online lezen.

Pokrof 2011-2

Jaargang 58 Nummer 2

De positie van christenen in het Midden-Oosten is vaak zorgwekkend, velen verlaten hun land. In een recente special van de Frankfurter Allgemeine noemt bisschop Basilius van Mossul (Irak) enkele punten waarom het belangrijk is dat deze christenen in hun vaderland blijven. In een boeiend artikel gaat Leo van Leijsen hier nader op in. Een land uit het Midden-Oosten waar christenen het moeilijk hebben is Egypte. Paul Brenninkmeijer doet verslag van een recente reis, die plotseling een andere wending kreeg. ’Bidden naar het Oosten’ is de naam van een vorig jaar verschenen studie. Dolf Langerhuizen schreef over dit boek een recensie. Anton Houtepen (+ 2010) was een bezield oecumenicus en een groot theoloog. Huub Vogelaar gaat in op zijn waardering voor het oosters christendom. Paul Baars bespreekt de Russische film ‘Pop’ (priester). Deze film speelt zich af tijdens WO II in de door de Duitse nazi’s bezette regio Pskov. Baars wijst ook op de enorme doorwerking van dit dramatische stuk verleden. Een tentoonstelling met de uitnodigende naam: ‘Ongekende schoonheid. Iconen uit Macedonië’ is in het Catharijneconvent te zien tot en met 11 mei. Leo van Leijsen was er en beschrijft zijn indrukken. De meditatie van dit nummer gaat in op Pasen en de betekenis van de paasicoon. Deze Pokrof wil u wederom een gevarieerd aanbod bie- den. Namens de redactie wens ik u veel inspiratie en lees- plezier toe en alvast een Gezegend Paasfeest!

 

Blader door deze Pokrof>

Pokrof 2011-1

Jaargang 58 Nummer 1

De redactie van Pokrof wenst u, op het einde van januari, nog alle goeds voor 2011. De jaarwisseling toonde met een aanslag op een Koptische kerk in Egypte met veel doden (zie Korte Berichten) tragisch genoeg weer aan dat het thema van de katholieke bisschoppensynode afgelopen oktober te Rome, ‘de situ- atie van de christenen in het Midden-Oosten’, niets aan actualiteit heeft ingeboet.  Herman Teule die met name intensief deelnam aan de voor-consultaties, schrijft over het belang van deze synode. Frans Hoppenbrouwers doet verslag van zijn ontmoeting met de boeiende kluizenaar Arseni uit de Kaukasus. Is Christus’ ware Gelaat mogelijk terug te vinden op een doek uit een Italiaanse kloosterkerk, vraagt Paul Brenninkmeijer zich af. Over zo’n twee weken, op zondag 13 februari, begint in de Byzantijnse traditie – zowel voor orthodoxen als katholieken die dit jaar tezelfdertijd Pasen vieren – al weer de zogeheten Voorvasten, de eerste stap op de wekenlange weg naar het feest van de Opstanding. In de meditatie gaat de Russisch-orthodoxe monnik en icoonschilder Zinon in op de betekenis van het vasten als voorbereiding op de ontmoeting met Christus. Leo van Leijsen belicht de relatief onbekende Eritrees-orthodoxe Kerk en tot slot vertelt Dolf Langerhuizen aan de hand van een hedendaagse icoon van Sint-Hiëronymus, geschilderd door Geert Hüsstege, over deze geleerde heilige en zijn band met de Bijbel. Wij hopen dat u met dit nummer en in het hele komende jaar via Pokrof weer veel informatie over en inspiratie door de boeiende wereld van het oosters christendom zult opdoen.

Pokrof 2010-5

Jaargang 57 Nummer 5

Dit nummer van Pokrof is het laatste van het jaar 2010. Het afgelopen jaar is er veel gebeurd aan lief en leed. Zo is in augustus vader Piet Al overleden. Velen hebben Piet in de loop van de jaren leren kennen als inspirerend voorganger in de Byzantijnse liturgie. In deze Pokrof wordt daarom ruim aandacht geschonken aan deze bijzondere mens. Zijn kennis van de theologie van de oosterse kerken was groot. Zijn artikel in Pokrof, Genezende kracht van iconen, heeft hij dit jaar nog geschreven en getuigt zowel van zijn spiritualiteit als van zijn kennis. Beide waren voor Piet Al onlosmakelijk met elkaar verbonden. Ton Sip, eveneens voorganger in de Byzantijnse Liturgie, eert Piet Al met zijn bijdrage Eeuwige gedachtenis. Ook de woorden van abt Ward Cortvrient, uitgesproken in de homilie tijdens de uitvaartliturgie, laten zien waar Piet voor stond. Voorts is er in dit nummer een meditatie van vader Pavel Adelgeim over Christus’ Geboorte en brengt Paul Brenninkmeijer naar aanleiding van een orthodoxe studiedag het thema vergeving onder onze aandacht. Wim Lamfers beschrijft bloemrijk een Roemeens nonnenkloostertje; Geert van Dartel doet verslag van een belangrijke bijeenkomst van de Societas Oecumenica in de Servische hoofdstad Belgrado en Paul Baars vertelt over het leven in het Russisch-orthodoxe Savva- Krypetski-klooster dat hij de afgelopen jaren enkele malen bezocht. Tot slot zijn er de korte berichten.

 

Pokrof 2010-4

Jaargang 57 Nummer 4

Dit Pokrofnummer brengt ons in Rusland, Egypte, het oude Syrië en Bulgarije, Duitsland en Istanboel. Contreien die zich doorgaans ook mogen verheugen op veel toeristische belangstelling. Als u deze Pokrof ontvangt, loopt de maand augustus vrijwel ten einde en daarmee voor velen het vakantieseizoen. Pokrof blijft nog even in de sfeer van reizen en lonkende vergezichten. Dolf Bruinsma brengt ons in de hedendaagse poëzie van Rusland met de onlangs overleden dichteres Jelena Sjvarts. Paul van Geest voert ons mee naar het spirituele klimaat van de Egyptische woestijn, meer dan anderhalf duizend jaar geleden, en vertelt over de geestelijke ontwikkeling van Antonius de Grote zoals zijn biograaf Athanasius van Alexandrië die zag. Iglika Vassileva laat zien hoe de figuur van de Syrische kerkvader Efrem in beduidend strengere penseelstreken werd overgeschilderd door de Griekse en Bulgaarse orthodoxen uit de Byzantijnse tijd. Een gedicht van Jelena Sjvarts geeft een geheel eigen interpretatie aan de bijbelse David die ooit voor de Ark danste, en Dolf Bruinsma biedt er een korte meditatie bij. In een interview spreekt Reinhard Thöle, protestants theoloog uit Duitsland, over de oecumenische betekenis van de orthodoxe rite van de broodbreking. Leo van Leijsen bespreekt de film Agora die speelt in het Egyptische Alexandrië van rond 400, terwijl Bert Groen enkel boeiende historische achtergronden geeft van de liturgie in Byzantium. Een nieuw werk- en/of activiteitenseizoen staat voor de deur of is al begonnen. Als u zelf al niet een van de bovengenoemde gebieden bezocht mocht hebben, dan kunt u hoe dan ook aan de hand van de geboden arti- kelen nog kort een nazomerse tour maken langs deze plekken van oosters christendom.

 

Pokrof 2010-3

Jaargang 57 Nummer 3

In dit Pokrofnummer van de vroege zomer bieden wij u een diversiteit aan onderwerpen uit de oosterse Kerken. We beginnen met een niet altijd florisant heden: diaken Ramzy vertelt over de situatie van de Kopten in Egypte en over de veranderde houding in dezen van hun Kerk wereldwijd. Daarna een stukje nabije toekomst: het Petrus-en-Paulusfeest eind juni, waarvan Leo van Leijsen vooral de icoon belicht. De geschiedenis van Moeder Jelena, een Russische wetenschapper en moniale, staat centraal in een bijdrage van Katja Tolstaja, die haar persoonlijk heeft gekend. De meditatie is de publicatie van een aangrijpend relaas door Moeder Jelena zelf. Paul Brenninkmeijer schrijft over een Duits-Nederlandse monnik (een oom van hem), die voor de Tweede Wereldoorlog gedurende enige tijd een rol speelde in het eenheidsstreven van de Rooms-katholieke Kerk richting Orthodoxie. Tezelfdertijd was Dom Lambert Beauduin, stichter van Amay/Chevetogne, oecumenisch actief; Dolf Langerhuizen bespreekt zijn onlangs vertaalde biografie, geschreven door twee Franstalige auteurs. Pokrof brengt het oosters christendom bij u thuis. Maar misschien brengt u op vakantie – Griekenland, Bulgarije, Rusland, Istanboel – ook een bezoekje aan een oosterse kerk zelf…?

Pokrof 2010-2

Jaargang 57 Nummer 2

Deze tweede Pokrof van 2010 opent met een artikel door Dolf Langerhuizen over de betekenis van de Byzantijnse Goddelijke Liturgie (eucharistie). Met name het verkondigend karakter ervan wordt belicht. Hiermee steekt het artikel in op het motto van de Zondag voor de Oosterse Kerken op 2 mei 2010, ‘Straal van licht! De kracht van liturgie’. Leo van Leijsen schreef een overzichtsartikel over de verschillende religies en kerken onder de Albanezen. In een recensie door Katja Tolstaja van het boek over Lena Somers- Bondarenko’s leven vangen we een glimp op van het harde leven van vrouwen uit stalinistisch Rusland, die in nazi-Duitsland dwangarbeid moesten verrichten en via huwelijken met Nederlandse mannen in Nederland terechtkwamen. In de meditatie midden in Pokrof staat Pasen centraal, het komende feest. Vader Pavel Adelheim uit Pskof tekent ervoor. Paul Brenninkmeijer behandelt de belangrijke plaats van het bijbelboek Genesis in de voorbereidingstijd op dat grote feest van Pasen. Paul Baars vertelt het oecumenische relaas van de Byzantijnse kapel in Nijmegen. In de tientallen jaren van zijn bestaan heeft deze gebedsruimte zich van een exclusief Byzantijnse katholieke kapel ontwikkeld tot een godshuis voor ook Servische en Russische orthodoxe parochies.

 

Pokrof 2010-1

Jaargang 57 Nummer 1

Met dit eerste nummer van 2010 betreden we weer de boeiende wereld van het oosters christendom. De meeste artikelen gaan over ontmoeting in enigerlei vorm. Bert Groen beschrijft de ‘officieuze’ dialoog tussen oosters-orthodoxen en rooms-katholieken. Arno Burg geeft een boeiend historisch overzicht van de ontmoeting met het oosters christendom van Emmanuel d’Alzon, de stichter van de congregatie der Assumptionisten, die dit jaar 200 jaar geleden werd geboren.  In een korte oecumenische schets tekent  Paul Brenninkmeijer een bijzondere vrouw en een bijzondere icoon. Een meditatie over de figuur van de  profeet Jona voert ons in de spiritualiteit van de oriëntaalse christenen. Gerrit Steunebrink geeft een  momentopname van de schuchtere veranderingen ten goede van de laatste tijd in de relaties tussen Turken, Koerden en christelijke Armeniërs in Zuid-oost-Turkije,  en Josephien van Kessel doet verslag van de ontmoeting tussen kerk en stadssamenleving in het kader van  het 35-jarig jubileum van de Russisch-orthodoxe  Nikolaasparochie te Amsterdam. De recensies van  twee boeken over kerkvaders sluiten de artikelen van  deze editie af.  Met deze keur aan onderwerpen van nu en toen, dichtbij en ver weg, hoopt de Pokrofredactie uw ontmoeting met de christenen van het Oosten weer  naderbij te brengen. 

Pokrof 2009-5

Jaargang 56 Nummer 5

Recente oecumenische ontwikkelingen laten een grote verscheidenheid zien. Huub Vogelaar bezocht in oktober Finland en schetst ons een beeld van de Orthodoxe Kerk daar. De relatie tussen orthodoxen en protestanten is er opmerkelijk goed. Getalsmatige verhoudingen spelen hierin een duidelijke rol, maar ook de open houding van de orthodoxe geestelijkheid.  In september vond in Freising (D) een internationale oecumenische conferentie plaats. Frans Hoppenbrouwers was daar en vertelt over de goede intentie van de deelnemers, maar ook over de grote verschillen in opvattingen en de complexe discussies hierover. Veronderstelt oecumene respect voor eenheid én veelheid, voor de Orthodoxie lijkt dit vooralsnog volgens Hoppenbrouwers een brug te ver. Norbert Nagy, voorzitter van het oecumenische ’Corpus Christi’, vertelt over de gecompliceerde situatie in Transsylvanië (Noord-west-Roemenië). Voor een aantal jonge theologiestudenten uit diverse kerken is deze situatie aanleiding te gaan werken aan dialoog, verzoening en eenheid. Behalve succes ontmoeten zij ook weerstand en wantrouwen, maar zij geloven in hun missie als ambassadeurs van Christus. Zijn er in onze tijd vele problemen om aan te werken, in de oude kerk was het niet anders. Ook de kerkvader Johannes Chrysostomus had met moeilijkheden te maken. Zijn geestelijke nalatenschap blijkt nog steeds verrassend modern te zijn. Dolf Langerhuizen schreef een meditatie over deze kerkvader. Paul Baars laat in zijn bijdrage over de oudere en nieuwere vormen van orthodoxe kerkmuziek zien dat iets ’ouds’ weer kan worden als nieuw. Dolf Bruinsma doet verslag van een studiedag in juni jl. over werk en actualiteit van de kerkvader Athanasius van Alexandrië.

Pokrof 2009-4

Jaargang 56 Nummer 4

Weet hebben van de geschiedenis van je vaderland en de kerk waartoe je behoort, kan behulpzaam zijn om gebeurtenissen in het heden te plaatsen en te begrijpen. Klaas van der Grijp schrijft in deze Pokrof over crisis in Oekraïne. Niet alleen financieel en economisch. Hij gaat ook in op de geringe rol van de kerken in het crisisdebat. Er is nog veel te doen voor de Oekraïense kerken. Dat ook in Georgië geschiedenis, politiek en kerk niet los van elkaar te denken zijn, blijkt uit het artikel van prof. Khachidze en Mariam Mgebrishvill. Vertrekkend vanuit de historie geven zij hun visie op het huidige Georgië. Politiek, godsdienst, etniciteit en een gegroeide mentaliteit spelen een bepalende rol. Leo van Leijsen vertelt over Alexandrië, een plaats met een bewogen geschiedenis en één van de vijf ’oude’ patriarchaten. Naar deze plaats is ook de ‘Bijbel van Alexandrië’ genoemd; over drie recente Septuagintvertalingen en hun belang voor de oecumene is in deze Pokrof de nodige informatie te vinden. Begin mei bracht een aantal kerkmensen een bezoek aan Turkije. Ze bezochten daar plaatsen die verwijzen naar ontstaan en aanwezigheid van christenen. Jan Schukkink analyseert en vertelt van zijn ervaringen. Paul Brenninkmeijer schrijft over het grote belang van iconen. In zijn artikel gaat hij in op de fysieke verering ervan en geeft daar een filosofische reflectie op. Het Geboortefeest van de Theotokos is 8 september en daarom krijgt de icoon van dit feest uitleg.

Pokrof 2009-3

Jaargang 56 Nummer 3

De kerken van Oost én West zijn zich bewust van hun eigen identiteit, maar staan nooit op zichzelf. Altijd verhouden ze zich tot invloeden van buiten; denken we daarbij ook aan instituties als de staat of aan zusterkerken. Dat daar verschillende (en soms lastige) kanten aan zitten blijkt uit Paul Baars’ artikel over de nieuwe patriarch van Moskou. Ook in het artikel van Johannes Oeldeman over de verhouding tussen westerse en oosterse theologie stoten we op die niet altijd onproblematische maar broodnodige (wederzijdse) beïnvloeding. Josephien van Kessel vertelt over een hernieuwde uitgave van De kracht van de Naam van metropoliet Kallistos van Diokleia. Het Jezusgebed staat in dit boek centraal. Paul Brenninkmeijer bespreekt het boek Heeswijkse Ikonen, het contact tussen hemel en aarde van de hand van Désirée Krikhaar, iconenspecialiste, en Piet Al, kenner van het christelijk Oosten. Over een Maria-icoon uit dit boek schreef Leo van Leijsen een meditatieve beschouwing. Wim Lamfers schetst de wondere wereld van het Roemeense kloosterleven. Daar wordt nog heel anders gedacht en geleefd dan wij in onze jachtige maatschappij gewend zijn. ‘Antiochië in Syrië’ zal menig bijbellezer en geïnteresseerde in het oosters christendom bekend in de oren klinken. De katholieke pastoor van deze plaats (nu Antakya in Zuid-Turkije), Dominico Bertogli, wijst in ons openingsartikel op het belang van de stad in de christelijke Oudheid, maar vertelt tevens hoe in dit Paulusjaar vele bezoekers Antakya aandoen. Voor de kleine christenheid van orthodoxen en katholieken aldaar betekent dit een belangrijke nieuwe (oecumenische) impuls.

Volledige Agenda >



 

23
apr
Zoombijeenkomst
Antonius (251-356) werd geboren als kind van rijke ouders. Al op jonge leeftijd – na de dood van zijn

20
mei
Zoom
De Katholieke Vereniging voor Oecumene en de Leerstoel “Orthodoxie, Mensenrechten, Vredesopbouw in Europa (PThU,

27
mei
Zoom
De Katholieke Vereniging voor Oecumene en de Leerstoel “Orthodoxie, Mensenrechten, Vredesopbouw in Europa (PThU,

10
juni
Zoom
De Katholieke Vereniging voor Oecumene en de Leerstoel “Orthodoxie, Mensenrechten, Vredesopbouw in Europa (PThU,

24
juni
Zoom
De Katholieke Vereniging voor Oecumene en de Leerstoel “Orthodoxie, Mensenrechten, Vredesopbouw in Europa (PThU,

 

 

Laatste lezersreacties:

  • Martine zei Meer
    Hallo hoe gaat het met jullie? zondag 07 maart 2021
  • Geert van Dartel zei Meer
    Beste Richard, het zullen online lezingen zijn. De bijeenkomsten duren ook niet langer dan een uur... vrijdag 19 februari 2021
  • Geert van Dartel zei Meer
    Beste Hans, ik zag u inderdaad vertrekken. Het geluid was bepaald niet optimaal, maar het hing er... maandag 15 februari 2021
  • Richard Sleegers zei Meer
    In de e-mail stond dat het online lezingen zijn (via ZOOM). Ik hoop echter dat de lezingen - die... dinsdag 09 februari 2021
Inloggen


 

 

Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door een
bijdrage van de Commissie Projecten in Nederland (PIN)
van de Nederlandse Religieuzen (KNR).


 

 

 

Katholieke Vereniging voor Oecumene
Emmaplein 19D 5211 VZ 's-Hertogenbosch
T:  073-7370026   M: 

KvK 51477351 - RSIN 809400698
IBAN-nummer:  NL97 INGB 0000 8019 19
IBAN-nummer:  NL73 INGB 0001 0876 28 

 

LogoWebsiteANBI