Katholieke Vereniging voor Oecumene

Athanasius & Willibrord

Pokrof - Oosterse christenen, kerken en culturen

SteunPokrofRedactie: Paul Baars (Hoofdredacteur), Paul Brenninkmeijer, Dolf Bruinsma, Geert van Dartel, Josephien van Kessel, Leo van Leijsen (redactiesecretaris), Heleen Murre-van den Berg, Katja Tolstaja, Huub Vogelaar

Het tijdschrift Pokrof is gewijd aan de wereld van het Oosters Christendom. Het blad wordt gemaakt door de een onafhankelijke en oecumenisch samengestelde redactie. De redactie streeft ernaar diverse aspecten van het Oosters Christendom voor een breed publiek te presenteren. Behalve aan de spirituele kant van het Oosters Christendom (liturgie, iconen, muziek) besteedt Pokrof aandacht aan de geschiedenis van Oosterse Kerken, de orthodoxie in literatuur en kunst en aan de relatie tussen kerk en staat.

Het tijdschrift Pokrof ging in 1953 als initiatief van de paters Kapucijnen van start. Vanaf het midden van de jaren tachtig werd het uitgegeven door Aktie en Ontmoeting Oosterse Kerken. Vanaf 2001 is het een uitgave van de Katholieke Vereniging voor Oecumene.

Neem een abonnement op Pokrof!

Pokrof telt 22 pagina's en verschijnt vijf keer per jaar. Een abonnement kost € 22,50 per jaargang voor Nederland en € 27,50 buiten Nederland

Bestel een los nummer

Nummers in de losse verkoop kosten € 6,00 (exclusief verzendkosten). 

Van de lopende jaargang kunt u één artikel per nummer lezen. Van de voorgaande jaren kunt u ieder nummer vanaf 2002 in zijn geheel als bladerboek online lezen.

Pokrof 2007-2

Jaargang 54 Nummer 2

Nog geen drie maanden geleden trad, naast Roemenië, ook Bulgarije toe tot de EU. Allebei zijn het landen met een bevolking die in belangrijke mate Oosters-orthodox is (van komaf). In feite ging de Bulgaarse toetreding voor ons in Nederland haast geruisloos. Bulgarije met zijn rijke geschiedenis en cultuur maar ook grote problemen, is hier nog erg onbekend; het maakt u wellicht toch nieuwsgierig. En voor de mensen daar gaat de overgang naar de EU in elk geval iets minder geruisloos. Ina Merdjanova, sinds 2004 directeur van het ‘Centrum voor Interreligieuze Dialoog en Conflictpreventie’ aan de Universiteit van Sofia, vertelt in dit nummer over de toetreding van Bulgarije tot de EU en de betekenis ervan voor met name Orthodoxe gelovigen in het land. Wil van den Bercken neemt u mee op een literai- re reis door de geschiedenis van de Hagia Sofia in de ogen van Russen. In de bijdrage van Dorottya Nagy, Hongaarstalige Roemeense en theologe werkzaam in Nederland, worden de schatten van het multi-etnische Transylvanië verkend. Er leven al eeuwenlang verschillende christelijke denominaties samen. Tatjana Polman-Gorlova vertelt hoe zij in aanraking kwam met het weeshuis nr. 4 in Sint Petersburg. De meditatie werd dit keer geschreven door Hanneke Arts-Honselaar. Samen met haar staan we stil bij Lazaruszondag, de zaterdag voor Palmzondag in de Byzantijnse liturgie, en bij het opwekkingsverhaal dat dan gelezen en gevierd wordt. Over het hedendaagse christendom in Jordanië met zijn zeer oude wortels schrijft Heleen Murre-van den Berg. Dolf Bruinsma ten slotte sluit dit nummer af met een tweede en laatste bijdrage over de Byzantijnse theoloog en humanist Nikolaos Kabasilas. Dit keer wordt diens Uitleg van de Goddelijke Liturgie voor u belicht.

Pokrof 2007-1

Jaargang 54 Nummer 1

Het bezoek van paus Benedictus XVI aan patriarch Bartholomeos in Istanbul was een van de oecumenische hoogtepunten van 2006. Het door de paus gebruikte keizerlijke citaat over de islam in zijn Regensburgse toespraak over de verhouding tussen geloof en rede heeft ongetwijfeld bijgedragen aan de grote mediabelangstelling. Voorafgaand aan het bezoek waren de verwachtingen niet hooggespannen. Het succesvolle verloop dat uitmondde in een gezamenlijke verklaring van paus en patriarch én bijdroeg aan een goede verstandhouding met de islam in Turkije, verheugt daarom des te meer. Voor het oog van de hele wereld werd duidelijk gemaakt dat het geloof in het Evangelie een positieve kracht is. In hun gemeenschappelijke verklaring hebben paus en patriarch uitgesproken dat zij samen getuigenis willen geven van het Evangelie. De verbondenheid tussen de kerken en de christenen van Oost en West vormt de basis van ons tijdschrift Pokrof dat alweer zijn 54e jaargang ingaat. Wil van de Bercken en Heleen Murre-van den Berg blikken terug op het bezoek van paus Benedictus XVI aan Istanbul. Herman Teule maakt ons in dit nummer deelgenoot van de uiterst moeilijke positie van de christenen in Noord-Irak én van hun droom van vrijheid en veiligheid. Jaap van der Bie neemt ons mee op zijn reis door Roemenië. Het religieuze leven van dit nieuwe EU-land maakte op hem grote indruk. Josephien van Kessel en Geert van Dartel spraken met dr. Pauline Schrooyen over de visie van de Russische filosoof Vladimir Solovjov op de eenheid van de Kerk en zijn betekenis voor het Westen. Dolf Bruinsma schrijft over de mysticus Nicolaas Kabasilas uit het 14e eeuwse Byzantium. Zijn bijbelse en sacramentele mystiek is voor westerse christenen heel herkenbaar.

Pokrof 2006-5

Jaargang 53 Nummer 5

Turkije staat op allerlei manieren in de belangstelling. De toetreding van dit land tot de EU is allerwegen onderwerp van discussie, veel meer dan de haast stilzwijgende manier waarop de twee - overwegend Orthodoxe - landen Roemenië en Bulgarije over ruim een maand officieel lid zullen worden. Niet in de laatste plaats werpt rond Turkije de onverwerkte genocide op de Armeense en Syrische christenen van 1915 steeds zijn schaduw op het heden, tot in de Nederlandse landelijke politiek toe. In deze tijd ook, eind november - begin december, zal paus Benedictus XVI het land bezoeken, een gebeuren dat veel belangstelling van de media trekt en door velen ongetwijfeld met grote belangstelling zal worden gevolgd. Herman Teule bezocht in Turkije de oostelijke stad Siirt, ooit een belangrijk christelijk centrum. Hij trof er naast een roemrijk verleden zowel droeve herinneringen als hoopgevende toekomstperspectieven aan. Op Orthodox Kerkenpad VI voert Wil van den Bercken ons voor de laatste keer langs oosterse godshuizen, in drie Balkanlanden (waaronder de twee nieuwe EU-lidstaten): Bulgarije, Servië en Roemenië. Broeder Kees, oud-redactielid van Pokrof en al jaren levend als monnik in Lavra Netofa (Israël), doet verslag van de ontwikkelingen in zijn communiteit. Dolf Langerhuizen bespreekt het boek van Ignace Peckstadt over de Orthodoxe Kerk, de traditie die Peckstadt als jonge Belgische jurist greep en hem ernaar deed overstappen. Voormalig koopvaardij-matroos Rostislav Girvel geeft op een originele wijze icoonschilderles aan kinderen in St Petersburg. Twee resultaten ziet u op de omslag. Josephien van Kessel zocht hem op in Rusland. De voorbereiding op Kerst heeft in de drie Syrische tradities een ander gezicht dan de westerse Advent. Door analyse van de structuur van die periode laat Leo van Leijsen iets van het eigene ervan oplichten.

Pokrof 2006-4

Jaargang 53 Nummer 4

In deze Pokrof komen vier oosterse christenen, Orthodoxen en anderen, aan het woord, waarvan drie uit het buitenland (Bulgarije, Oekraïne, India). Oosters christendom gaat over een grote groep christenen wereldwijd, maar is steeds meer ook een Nederlandse realiteit. Michael Bakker van de Russisch-orthodoxe parochie vertelt over de verhuizing van zijn kerk naar de Amsterdamse Jordaan. De religieuze functie van het kapucijnen-klooster daar wordt op een nieuwe wijze voortgezet. Lang geleden voortgekomen uit het Oosters Werk van de paters Kapucijnen vindt Pokrof het bijzonder dat Orthodoxen in ons tijdschrift vertellen over hun nieuwe plek in de voormalige kapucijnenkerk. Monnik Xavier Koodapuzha schrijft over een boeiende revival van het oriëntaalse monnikendom in de Syromalabaarse Katholieke Kerk van India en Lydia Starodubtseva uit het Oost-Oekraïense Kharkiv heft een tipje op van de Beschermende Sluier van de Moeder Gods (Pokrof), het feest en het symbool dat zo’n grote populariteit in de Russische traditie wist te verwerven. Dimitar Popmarinov uit Bulgarije leidt ons in in het Orthodoxe Schriftverstaan dat, verweven met de héle Orthodoxe traditie, andere accenten zet dan de protestantse of westerse katholieke bijbelopvatting. Wil van den Bercken neemt ons mee naar het mooie Lviv in West-Oekraïne, waar de verschillende godshuizen getuigen van het veelkleurige verleden en heden van deze stad. In een interview vertelt Kees den Biesen over de inspiratie die de 4e-eeuwse dichter Efrem hem geeft bij zijn verkenning van het symbolisch denken, terwijl Geert van Dartel verslag doet van de beginnende dialoog tussen Turken en Syrisch- orthodoxen in Enschede. Die bijeenkomst was de tweede poging na een eerdere afgelasting vanwege bedreigingen die de nationale pers haalden. Alles ging goed dit keer, maar er ligt nog veel stof tot spreken in de toekomst. Wij hopen dat Pokrof u voldoende stof tot informatie en leesplezier biedt.

Pokrof 2006-3

Jaargang 53 Nummer 3

Op de omslag van deze derde Pokrof van het jaar is een foto van een oudgelovige kerk in Riga afgebeeld. Hij werd gemaakt door Frans Hoppenbrouwers tijdens een reis naar Letland. “Oud- gelovigen hebben van oudsher weinig op met vreemden. Het zijn buitenstaanders die in een door de antichrist beheerste wereld leven,” schrijft Hoppenbrouwers. Het is moeilijk toegang te krijgen tot een oudgelovige kerk en in contact te komen met de mensen. Een buitenstaander wordt gauw van het kastje naar de muur gestuurd. We zijn verheugd dat we met het artikel van Frans Hoppenbrouwers voor u de wereld van de oudgelovigen voor een deel kunnen ontsluiten. Ook een minder bekende kerk in de oosterse wereld: de Koptisch-orthodoxe Kerk van Kenia. Pas in 1976 werd de eerste Koptisch-orthodoxe kerk in Kenia gebouwd. De kerk heeft sindsdien een grote activiteit ontplooid. Bisschop Paul van de missie in Afrika was op bezoek in Nederland om steun te verwerven voor projecten van de kerk, die zich vaak richten op de grote sociale problematiek in het Afrikaanse land. Op de Zondag voor de Oosterse Kerken op 14 mei stond de Koptisch-orthodoxe Kerk centraal en twee projecten van bisschop Paul. Spin-off van de Assemblee van de Wereldraad van Kerken in februari van dit jaar zijn twee interviews met Orthodoxe bisschoppen. Bisschop Ignatij uit Servië vertelt over de Orthodoxe oecumene, met name met de Rooms-katholieke Kerk, en geeft zijn zienswijze op het wezen van de Kerk. Theoloog en archimandriet Elpidophoros van het Grieks-orthodoxe patriarchaat van Constantinopel te Istanbul spreekt over de oecumene en over de positie van Turkije en de plaats van het patriar- chaat daarin. Ook in dit nummer de vierde aflevering van het Orthodoxe kerkenpad en een artikel van dr. Jan Sanders, priester en oriëntalist, die de puzzelstuk- jes van een mozaïek bij elkaar past. Hij zoomt in op een relatief recente vondst van twee christelijke mozaïeken in Israël. Uit de details abstraheert hij het verhaal van gelovigen van de vroege kerk.

Pokrof 2006-2

Jaargang 53 Nummer 2

Op dit moment zitten we liturgisch in de voorbereidingstijd van Pasen, dat volgens de westerse telling op 16 april en volgens de oosterse op 23 april valt. Het is een periode van inkeer en ‘terugkeer’. In de Byzantijnse traditie speelt de parabel van de Verloren Zoon, al vanaf de tijd net vóór de Veertigdagentijd, door heel deze periode een rol. De ‘Grote Vasten’ is één grote terugkeer van de Verloren Zoon.  En op de vierde zondag staat Johannes Klimakos centraal, iemand die de terugkeer van alle zonen en dochters of - in zijn beeld - de opgang naar God uitvoerig heeft beschreven en geanalyseerd. Paul Gilis schrijft over deze boeiende Johannes. Wim Lamfers beschrijft Vasten, Goede Week en Pasen in Roemenië. De verrijzenis van Christus doordringt er alles. Christenen zou men allen de ‘verloren kinderen’ van de eenheid kunnen noemen. Oecumene is een nog lang af te leggen weg naar de eenheid die verloren ging. Geert van Dartel beschrijft de Oosters-orthodoxe en Oriëntaals-orthodoxe inbreng op de Assemblee van de Wereldraad in Brazilië vorige maand, februari 2006. Wil van den Bercken voert ons dit keer op Orthodox kerkenpad III mee naar Sint Petersburg. Hij staat onder andere stil bij de oecumenische symboliek van de monumentale kerkgebouwen in deze voormalige hoofdstad van Rusland. In Brussel werd de nieuwe Syrisch-orthodoxe aartsbisschop geconsacreerd, voor het nieuw gecreëerde patriarchaal vicariaat van België en Frankrijk. Herman Teule doet verslag van de dienst en van de nieuwe ontwikkelingen. De paus wil zich niet langer ‘patriarch van het Westen’ laten noemen. U leest dit nieuws en de reacties erop in een uitgebreid artikel op de nieuwspagina’s. Heleen Murre-van den Berg reisde afgelopen zomer naar Oost-Syrië en vertelt ons over het leven van de Assyrische christenen daar. Na drei- gende leegloop een verhaal van voorzichtige hoop.

Pokrof 2006-1

Jaargang 53 Nummer 1

Pater Thomas Pott uit Chevetogne ziet een grote uitdaging in de hedendaagse vragen rond het priesterschap. “De crisis van het priesterschap betreft […] niet alleen het ‘gewijde priesterambt’ maar ook, en misschien zelfs vooral, het ‘algemeen priesterschap’ van de gelovigen.” In het westen wordt veel gesproken over de plaats van de priester binnen de geloofsgemeenschap. Dit artikel biedt een eigen insteek vanuit de Byzantijnse traditie.
In België interviewde Daphne van Roosendaal bisschop Athenagoras, een prominente orthodox van ‘autochtoon’ Vlaamse origine. “Daarom kun je als brug dienen”, zei hem bisschop - thans Oecumenisch Patriarch - Bartholomeos, toen hij hem tot diaken wijdde en hem zijn huidige naam gaf.
Manon de Courten sprankelt van enthousiasme voor Rusland en de Russische filosoof Solovjov, zo laat zij blijken in haar gesprek met Leo van Leijsen. In deze Pokrof extra aandacht voor ontmoetingen met mensen en oosterse kerken op reis. Ad van der Helm ging naar Georgië en vertelt ons over de kerk en samenleving daar. Met pater Johan Meijer reizen we mee naar Oost-Slowakije en we krijgen iets te zien van het kerkelijk leven in het land ruim vijftien jaar na de val van het communisme. In Moskou neemt Wil van den Bercken ons mee langs enkele van de ‘veertig maal veertig’ middeleeuwse kerken van de stad; het is de tweede aflevering van het Orthodox Kerkenpad. |
In de nieuwspagina’s wordt u kort geïnformeerd over gebeurtenissen in oosterse kerken in de laatste tijd.
In deze overgangstijd in het liturgische jaar tussen de kerstkring en de paascyclus staat prominent het feest van de Opdracht des Heren in de Tempel op 2 februari. Een moderne icoon en een liturgische tekst uit de Maronietische traditie doen ons daar even bij stilstaan.

Pokrof 2005-5

Jaargang 52 Nummer 5

In 2005 is veel gebeurd op het gebied van Oosterse Kerken. Dit voorjaar werd een nieuwe bisschop van Rome gekozen in de persoon van kardinaal Ratzinger, paus Benedictus XVI. Thomas Bremer, professor Oecumene uit Münster en gespecialiseerd in de Oosterse Orthodoxie, kijkt enkele maanden later terug én vooruit naar de gevolgen die deze pauskeuze heeft op de verhoudingen tussen de Oosters-orthodoxe Kerken en de Rooms-katholieke Kerk. Herman Teule staat stil bij het leven van Mor Julius Yeshu` Çiçek, Syrischorthodox aartsbisschop van Midden-Europa, die op zaterdag 29 oktober jl. plotseling in zijn slaap overleed. Tevens schrijft Herman Teule over Georg Graf (1875-1955), die hét standaardwerk over de christelijk-Arabische literatuur schiep en dit jaar werd herdacht. Grafs werk herinnert ons aan het bestaan van een belangrijke christelijke Arabische literatuur naast de islamitische.
Wil van den Bercken brengt ons in Kiev en vertelt aan de hand van enkele monumentale kerkgebouwen over het boeiende heden en verleden van de Oekraïense Orthodoxie. Huub Vogelaar schrijft over zijn ervaringen rond oecumene en Oosterse Kerken in Slowakije.
En dominee Wies Houweling, die zitting heeft in het Centraal Comité van de Wereldraad van Kerken, vertelt over de praktijk van het consensusmodel, dat met name op uitdrukkelijke wens van de Orthodoxe Kerken in het bestuur van de Wereldraad werd ingevoerd. Annette Rijtma en Victoria van Aalst brengen ons alvast in de sfeer van de komende decembermaand met een originele beschrijving van de oosterse bisschop die onze goedheilig man werd.

Pokrof 2005-4

Jaargang 52 Nummer 4

Als deze Pokrof bij u binnenvalt, hebben de meesten van u waarschijnlijk al hun vakantieperiode binnen- of buitenslands doorgebracht. Pokrof biedt u altijd berichten over oosters christendom uit het binnen- én buitenland.
Josephien van Kessel, sinds enige tijd redactielid van Pokrof, schrijft over de ontwikkelingen van het theologische onderwijs in de Russische Federatie na de val van het communisme. Ze bezocht Rusland enkele malen voor contacten met onderwijsinstituten en heeft ook in en vanuit Nederland veelvuldig contact met hen.
Van april tot 12 mei 2006 heeft Yobert Younan, Irakees fotograaf, een tentoonstelling over zijn werk in schouwburg Park Gallery in Hoorn. Pokrof toont u een glimp van zijn boeiende beeldverhaal.
Terug in de tijd vond in december 2004 in Den Haag een demonstratie plaats voor de Ambassade van Eritrea, waarbij spandoeken vroegen om ‘Geloofsvrijheid in Eritrea’. Het opmerkelijk verschijnsel van een overwegend christelijke regering die haar eigen christelijke jeugd vervolgt, bracht wereldwijd een schok teweeg. Joachim Persoon zet de achtergrond uiteen van de moeilijkheden die de kerken treffen. Op de middenpagina’s legt kerkelijk werker Renger Prent de icoon uit van het Niet Verbrandende Braambos. Deze icoon, die ook op de voorkant van dit nummer staat, werd geschilderd door iconenschilder Geert Hüsstege.
Op pagina 13 vindt u een interview met hem en zijn vrouw. Zij hebben hun iconencentrum in het zeer Hollandse Leimuiden.
Huub Vogelaar vertelt in het eerste deel van een dubbelartikel over de oecumenische ontwikkelingen binnen de Orthodoxie in Tsjechië na de val van het communisme.

In de Byzantijnse traditie van het christelijke Oosten vangt rond deze tijd (1 september) het nieuwe kerkelijke seizoen aan. De liturgie bidt dan om een “jaar van goedheid”. Dat wensen wij u ook toe.

Pokrof 2005-3

Jaargang 52 Nummer 3

Bij deze Pokrof-editie leven we in de Pinkstertijd, de tijd dat we gedenken dat de Geest zich over vele volkeren en talen verspreidde. Dit keer komen in Pokrof vooral oosterse christenen zelf aan het woord. Vader Igor Kalpakovski uit Skopje vertelt over zijn Macedonisch-orthodoxe Kerk, waarbij hij de huidige situatie ervan beschrijft, maar ook haar belangrijke plaats in het verleden belicht. Daarnaast publiceren wij een interview met de Assyrisch-apostolische christen, M. Youel, die oorspronkelijk uit Irak afkomstig is, maar nu in Nederland woont. Aan de hand van zijn persoonlijke verhaal voelen we iets na van de wederwaardigheden van de Assyrische christenen in de afgelopen decennia. Bisschop Tadros uit Egypte informeert ons over de Koptisch-orthodoxe Kerk en de plaats van de diaconie daarin. Bisschop Tadros is hoofd van de Koptische sociale instelling DSSA. Tot slot schrijft Joachim Persoon, oriëntalist en zelf gelovige van een oriëntaals-orthodoxe Kerk, over het monnikendom in de Malankaarse Orthodoxe Kerk van India.

Speciaal in dit nummer een interview met pater Antonie Vriens, emeritus-voorganger van de Byzantijnse liturgie en voormalig redactielid van ons tijdschrift, die onlangs afscheid nam van het voorgaan in de liturgie. Hij deelt in dit vraaggesprek met de lezers van Pokrof zijn ervaringen met de Byzantijns-Slavische traditie, die hij zich de laatste kleine 40 jaar mocht eigen maken en doorgeven. Midden in deze editie laten Victoria van Aalst en Annette Rijtma de icoon van de Nederdaling van de Geest als het ware aan het woord. Deze Pinkstertijd voert ons tegelijkertijd de zomer in. Velen zullen op vakantie andere volkeren en talen opzoeken. Wellicht ontmoet u ook zelf op reis oosterse christenen.

We wensen u een zonnige zomertijd toe en een goede vakantie.

Volledige Agenda >



 

23
apr
Zoombijeenkomst
Antonius (251-356) werd geboren als kind van rijke ouders. Al op jonge leeftijd – na de dood van zijn

20
mei
Zoom
De Katholieke Vereniging voor Oecumene en de Leerstoel “Orthodoxie, Mensenrechten, Vredesopbouw in Europa (PThU,

27
mei
Zoom
De Katholieke Vereniging voor Oecumene en de Leerstoel “Orthodoxie, Mensenrechten, Vredesopbouw in Europa (PThU,

10
juni
Zoom
De Katholieke Vereniging voor Oecumene en de Leerstoel “Orthodoxie, Mensenrechten, Vredesopbouw in Europa (PThU,

24
juni
Zoom
De Katholieke Vereniging voor Oecumene en de Leerstoel “Orthodoxie, Mensenrechten, Vredesopbouw in Europa (PThU,

 

 

Laatste lezersreacties:

  • Martine zei Meer
    Hallo hoe gaat het met jullie? zondag 07 maart 2021
  • Geert van Dartel zei Meer
    Beste Richard, het zullen online lezingen zijn. De bijeenkomsten duren ook niet langer dan een uur... vrijdag 19 februari 2021
  • Geert van Dartel zei Meer
    Beste Hans, ik zag u inderdaad vertrekken. Het geluid was bepaald niet optimaal, maar het hing er... maandag 15 februari 2021
  • Richard Sleegers zei Meer
    In de e-mail stond dat het online lezingen zijn (via ZOOM). Ik hoop echter dat de lezingen - die... dinsdag 09 februari 2021
Inloggen


 

 

Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door een
bijdrage van de Commissie Projecten in Nederland (PIN)
van de Nederlandse Religieuzen (KNR).


 

 

 

Katholieke Vereniging voor Oecumene
Emmaplein 19D 5211 VZ 's-Hertogenbosch
T:  073-7370026   M: 

KvK 51477351 - RSIN 809400698
IBAN-nummer:  NL97 INGB 0000 8019 19
IBAN-nummer:  NL73 INGB 0001 0876 28 

 

LogoWebsiteANBI