Katholieke Vereniging voor Oecumene

Athanasius & Willibrord

Biografie over christensocialist en onderwijsman ds. Adriaan van der Hoeven

Rood maar met mateHet christensocialisme was in de twintigste eeuw een invloedrijke ideologie die tot in de jaren tachtig veel aantrekkingskracht uitoefende op studenten en theologen. Over één van de voortrekkers van deze beweging, ds. Adriaan Hendrik van der Hoeve (1870-1943), schreef Derk Jansen een biografie in de hoop hiermee nieuwe interesse te wekken voor het oorspronkelijke christensocialisme in een 'ogenschijnlijk door het kaptialisme gestempelde maatschappij'.

Adriaan van der Hoeve werd geboren in Spanbroek (Noord-Holland) en stamt uit een predikantengeslacht. Pas na het voltooien van zijn onderwijzersopleiding ging hij op 24-jarige leeftijd in Leiden theologie studeren. Net als zijn vader en grootvader behoorde hij tot de vrijzinnige richting in de Hervormde Kerk.

In zijn levensloop zijn drie periodes te onderscheiden: de periode van zijn predikantschap (1899-1918), het dienstverband bij de Nederlandse Protestantenbond (1916-1921) en zijn periode als wethouder en inspecteur van het onderwijs (1921-1935).

Predikant

In 1899 trad Van der Hoeve aan als predikant in de Drentse gemeente Vledder, een vrij grote gemeente die uit ongeveer 1200 leden bestond. Hij bleef er maar enkele jaren. Net als in de volgende gemeenten Onderendam in Grongen en Pietersbierum in Friesland. Tijdens zijn predikantschap in Pietersburen treedt hij toe tot de redactie van het weekblad De Blijde Wereld, het christen-socialistisch weekblad dat als motto had: 'naast het kruis de rode vaan'. Van der Hoeve werd één van de belangrijkste redacteuren van dit blad waarvoor vele bijdragen over onderwijsvraagstukken schreef. Het politieke engagement van de predikant riep verzet op. Dat bleek ook in de gemeente Kollum waaraan van der Hoeve zes jaar verbonden was alvorens hij de overstap maakte naar Franeker.

In 1916 wordt Van der Hoeve gevraagd om secretaris te worden van de Nederlandse Protestanten Bond, een taak die hij eerst parttime en vanaf 1918 in volledig dienstverband uitoefent. In deze functie heeft hij de taak de Bond in het hele land te promoten. Dat hij op zijn tochten ook reclame maakt voor de S.D.A.P. wordt hem niet door alle leden van de NPB in dank afgenomen. Voor Van den Hoeve was het wellicht ook moeilijk te scheiden. In 1919 was hij namens de S.D.A.P. lid geworden van Utrechtse gemeenteraad. In 1921 werd hij wethouder van onderwijs. Dat leidde tot een vervroegd afscheid van de NPB.

Taalonderwijs

In 1925 wordt hij benoemd tot inspecteur van het onderwijs. Hij gaat studeren bij prof. Philipp Abraham Kohnstamm met wie hij zich verwant voelt. In deze periode heeft hij zich vooral ingezet voor de verbetering van het taalonderwijs.

In het laatste hoofdstuk doet Jansen een poging de theologische opvattingen van Van der Hoeven in kaart te brengen. Maar zo gemakkelijk blijkt dat niet te zijn. Van der Hoeve stond bekend als theologisch vrijzinnig, Jansen ziet in hem een mysticus en spiritualist die affiniteit heeft met het panentheïsme.

Derk Jansen, Rood maar met mate, biografie van ds. A.H. van der Hoeven (1870-1943), Koninklijke Van Gorcum 2016, 132 pp., 9789023255024, € 19,95

 

 

 

 

Volledige Agenda >



 

Geen komend evenement!
 

 

Laatste lezersreacties:

  • Embregt. zei Meer
    Zeer verdiend; van harte proficiat!!
    5 uur geleden
  • Johan Juurlink zei Meer
    Prima samenvatting van deze zeer nuttige bijeenkomst. maandag 22 november 2021
  • Geert van Dartel zei Meer
    Je kunt het nummer downloaden, is gratis woensdag 13 oktober 2021
  • Geert van Dartel zei Meer
Inloggen


 

 

Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door een
bijdrage van de Commissie Projecten in Nederland (PIN)
van de Nederlandse Religieuzen (KNR).


 

 

 

Katholieke Vereniging voor Oecumene
Emmaplein 19D 5211 VZ 's-Hertogenbosch
T:  073-7370026   M: 

KvK 51477351 - RSIN 809400698
IBAN-nummer:  NL97 INGB 0000 8019 19
IBAN-nummer:  NL73 INGB 0001 0876 28 

 

LogoWebsiteANBI