Katholieke Vereniging voor Oecumene

Athanasius & Willibrord

Pokrof - Oosterse christenen, kerken en culturen

SteunPokrofRedactie: Paul Baars (Hoofdredacteur), Paul Brenninkmeijer, Dolf Bruinsma, Geert van Dartel, Josephien van Kessel, Leo van Leijsen (redactiesecretaris), Heleen Murre-van den Berg, Katja Tolstaja, Huub Vogelaar

Het tijdschrift Pokrof is gewijd aan de wereld van het Oosters Christendom. Het blad wordt gemaakt door de een onafhankelijke en oecumenisch samengestelde redactie. De redactie streeft ernaar diverse aspecten van het Oosters Christendom voor een breed publiek te presenteren. Behalve aan de spirituele kant van het Oosters Christendom (liturgie, iconen, muziek) besteedt Pokrof aandacht aan de geschiedenis van Oosterse Kerken, de orthodoxie in literatuur en kunst en aan de relatie tussen kerk en staat.

Het tijdschrift Pokrof ging in 1953 als initiatief van de paters Kapucijnen van start. Vanaf het midden van de jaren tachtig werd het uitgegeven door Aktie en Ontmoeting Oosterse Kerken. Vanaf 2001 is het een uitgave van de Katholieke Vereniging voor Oecumene.

Neem een abonnement op Pokrof!

Pokrof telt 22 pagina's en verschijnt vijf keer per jaar. Een abonnement kost € 22,50 per jaargang voor Nederland en € 27,50 buiten Nederland

Bestel een los nummer

Nummers in de losse verkoop kosten € 6,00 (exclusief verzendkosten). 

Van de lopende jaargang kunt u één artikel per nummer lezen. Van de voorgaande jaren kunt u ieder nummer vanaf 2002 in zijn geheel als bladerboek online lezen.

Pokrof 2012-4

In dit Pokrofnummer gedenken we met eerbied pater Gabriël Münninghof. Dolf Bruinsma memoreert zijn  leven.  Met zijn overlijden op 8 juni 2012 is een tijdperk afgesloten. Veel leden van de Pokrofgemeenschappen, maar evenzeer de lezers van Pokrof bewaren aan hem dankbare herinneringen.
Paul Baars geeft een impressie van het dorp Gorboénovo  Gorá in de Russische provincie Pskov. Tijdens de consultatie van Societas Oecumenica in Belfast was de centrale vraag: moet de oecumene haar horizon verbreden? Geert van Dartel schrijft over de inbreng van enkele orthodoxe theologen Paul Brenninkmeijer vertelt over de  icoon van de Bescherming van de Moeder Gods en de meervoudige betekenis van de sluier (pokrof).  Aleksej Tolstoj schreef in de 19e eeuw  een ballade over Johannes van Damascus. Dolf Bruinsma laat enkele aspecten uit het leven en de nalatenschap van deze verre neef van Lev Tolstoj voor ons oplichten. Russische icoonschilderkunst blijft boeien. De heropleving hiervan is onlosmakelijk verbonden met de naam van archimandriet Zenon. Paul Brenninkmeijer bespreekt diens visies. En Leo van Leijsen bespreekt Kees den Biesen's boeiende boek over Efrem, een belangrijk auteur, die ons ook nu nog kan aanspreken.

Pokrof 2012-3

Dit zomernummer van Pokrof brengt weer de wondere wereld(en) van het oosters christendom bij u. Griekenland staat de laatste maanden enorm in de belangstelling; prof Vassilios Makrides laat in zijn artikel over Europa vanuit Grieks-orthodox gezichtspunt zien hoe de kerk daar steeds een ambigue houding ten opzichte van de EU heeft aangenomen. Frank Bosman brengt ons in contact met de opmerkelijke betekenis die Byzantium speelde in het leven van de Duitse kunstenaar Hugo Ball. De kerken in Oekraïne begeven zich op het terrrein van de sociale verantwoordelijkheid, sommige al tientallen jaren; en er is ook een hoop te doen, aldus Grieks-katholie priester Roman Fihas. In een meditatief artikel gaat Frank Bestebreurtje in op het thema gedenken, zoals dat met name in kerkelijke kring in Rusland gebeurt. Dolf Bruinsma voert ons in het denken in van de Russische schrijver Sjestov, en Kees Hulsman gedenkt de Koptische paus Shenouda III die onlangs overleed en wiens betekenis de grenzen van zijn kerk ruim overschreed.  

Pokrof 2012-2

In dit nummer schetst Heleen Zorgdrager aan de hand van de geschiedenis en het heden de situatie van de kerken in Oekraïne.  Die situatie is niet zonder zorg,  maar ook met hoop voor de toekomst.  Ook Julia Hoppenbrouwers-Nagornyak, zelf Grieks-katholiek,  schrijft over Oekraïne. Zij gaat in op kenmerken van de Grieks-katholieke kerk en de geloofspraktijk in het dagelijks leven,  dat voor veel mensen in Oekraïne niet gemakkelijk is.  Ton Scheer laat ons zien dat de iconen van de Transfiguratie en de icoon van de Drievuldigheid  niet primair kunstvoorwerpen zijn, maar  de geestelijke omvorming,  'transformatie', van de mens beogen, bijvoorbeeld in de richting van de noodlijdende medemens. De meditatie van Dolf Langerhuizen over de Grote Vasten vertelt over de betekenis en de praktijk van de veertigdagentijd in de Orthodoxe Byzantijnse traditie. Huub Vogelaar heeft een bijdrage over de verhouding van Orthodoxen en Lutheranen in Finland: een open dialoog  waar pastorale thema's maar ook praktische problemen een rol spelen. Het laatste artikel handelt over de zang  als belangrijk onderdeel in de liturgie van de oosterse en westerse Kerken. Paul Baars laat ons kennismaken met de geschiedenis van deze zang  sinds de Oude Kerk.  Zang in de liturgie is gebed en vraagt een bepaalde houding om op een inspirerende manier  tot verinnerlijking te komen.

Pokrof 2012-1

De Russische acteur en auteur Victor Jákovljev heeft een boeiende visie op Boris Pasternak, de schrijver van Dokter Zjivago. Paul Baars vertelt ons erover en plaatst er enkele gedichten van Pasternak bij, vertaald door Frans-Joseph van Agt. Leo van Leijsen beschrijft aan de hand van berichten en artikelen uit de pers iets over de netelige positie van de christenen in Syrië onder het wankelend maar nog altijd niet gevallen bewind van Assad. Het huidige Rusland onder Medvedev en Poetin is een land met weinig politieke vrijheid; anders, meer rooskléúrig, is het – zo blijkt uit een signalement vanuit de redactie – gesteld met de kerkelijke en culturele vrijheid, bijvoorbeeld op internet. In de meditatie kijken we met u naar de dichterlijke hymnen en de sprekende icoon van het Feest van de Ontmoeting des Heren. Het eens zo roemrijke oriëntaalse christendom dat vanuit het Midden-Oosten tot ver in Oost-Azië reikte, wordt door Paul Brenninkmeijer ter sprake gebracht in een bespreking van twee boeken over dit onderwerp. Tot slot schrijft Dolf Bruinsma over de originele en in meerdere opzichten on-orthodoxe Russische dichter Poesjkin.

Pokrof 2011-5

Deze Pokrof is de laatste van 2011. Pokrof hoopt met dit nummer weer een aantal inspirerende en leerzame artike- len te bieden. In Oekraïne zijn er politieke ontwikkelingen die regelmatig de media halen. Gaat het daarbij veelal over heden en toekomst, ook het verleden, inclusief zijn donkere episoden, is in Oekraïne niet passé. Heleen Zorgdrager doet verslag van de worsteling met de Holocaust in Oekraïne tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zij schetst een reëel beeld met hoopvolle tekenen voor een nieuwe fase in de Oekraïense geschiedschrijving. Huub Vogelaar interviewde Wil van den Bercken bij zijn afscheid als bijzonder hoogleraar Russisch Christendom. Deze geeft zijn waardering voor positieve ontwikkelingen in de Russisch-orthodoxe Kerk, maar plaatst – wars van romantiek en ideologie – ook kritische kanttekeningen. Paul Brenninkmeijer geeft in zijn meditatie, aan de hand van historische waarheden en legenden, een beeld van de H. Nicolaas in Oost en West. Evangelischen en Orthodoxen hebben een verschillende visie op het christelijk geloof. In Bulgarije heeft dat aanleiding gegeven tot ongemakkelijke betrekkingen. Er zijn echter ook positieve ontwikkelingen, zoals Tanya Petrova in haar bijdrage laat zien. Een land met een bewogen geschiedenis, waar men- sen met heel diverse achtergronden samenleven, is Libanon. Antoine Fleyfel schreef een boek over ’contextuele Libanese theologie’. De visionaire auteurs die hij behandelt, zijn nieuwe wegen gegaan, gedreven om in hun context oplossingen te zoeken voor de religieuze, politieke en maatschappelijke problemen. Tot slot bespreekt Dolf Bruinsma het dit jaar verschenen boek van Wil van den Bercken over de romans van Dostojevski.

Pokrof 2011-4

Pokrof 2011-4 valt niet op het eind van het werkseizoen bij u op de mat, maar op het moment dat een nieuw werkseizoen al weer enige weken oud is (‘n experiment). Opmerkelijk is dat bij die moderne aftrap van een nieuw werkjaar begin september het oude Byzantijnse kerkelijke jaar met zijn aanvang op 1 september zo wonderwel aansluit. Wij, mensen van nu, zitten – niet officieel maar wel feitelijk - tussen twee Nieuwjaren in, 1 september én 1 januari. Wij plaatsen hierover een voordracht van de Russische priester Pavel Adelgeim, zij het dat ze in orthodox Rusland maar liefst dríe Nieuwjaren hebben. Leest u daar zelf. Wil van den Bercken vertelt ons over politieke iconen, een relatief onbekend maar niet onbelangrijk thema. Paul Brenninkmeijer mediteert over een ander soort icoon, die van de Moeder Gods van de tederheid. Kees Hulsman plaatst de gecompliceerde situatie van de Kopten in Egypte ten opzichte van de Staat en de Islam binnen de context van óók binnenkerkelijke discussies. Huub Vogelaar vertelt over de boeiende dialoog tussen Finse lutheranen en Russische orthodoxen, die ook binnenslands in Finland oecumenische vruchten heeft afgeworpen. Katja Tolstaja schrijft over het debat in Rusland tussen Orthodoxie en samenleving - vaak een schreeuwerige dialoog van doven. Wij hopen u met dit nieuwe Pokrofnummer weer vol- doende boeiende informatie te bieden over oosters christendom.

Pokrof 2011-3

Al enige tijd heeft de Russisch-orthodoxe kerk in Amsterdam een nieuwe iconostase. In een interview vertelt vader Hildo Bos erover. Redactielid Huub Vogelaar bracht Pokrof in contact met de in Nederland werkende Schotse predikant Robert Calvert en de Roemeens-orthodoxe professor liturgie, Sava Viorel, toen deze laatste in het najaar een academische tour maakte langs enkele theologische faculteiten in Nederland. Gastheer: ds Calvert. Vanuit de gesprekken tijdens die tour ontstond bij Calvert een artikel over zijn fascinatie voor de Orthodoxie. Nu gepubliceerd in deze Pokrof! Paul Baars reflecteert over traditie en vrijheid binnen het vieren van de Byzantijnse/ orthodoxe liturgie. Paul Brenninkmeijer brengt de christenen van Egypte die niet tot de Koptisch-orthodoxe Kerk behoren voor het voetlicht, alsook de moeilijke moslim-christelijke relatie in het land. Met 6 augustus in het verschiet gaat de meditatie over de Gedaanteverandering van de Heer en de verbeelding ervan. De bisschoppenconferentie in de EU boog zich in het voorjaar over de nieuwe situatie in het Midden-Oosten en Noord-Afrika, Richard Steenvoorde was erbij en doet verslag. Als deze Pokrof bij u op de mat valt, is de zomer begonnen. Tijd van vakantie, reizen of ontspannen thuis verpozen. Een goede en zonnige tijd toegewenst.

Pokrof 2011-2

De positie van christenen in het Midden-Oosten is vaak zorgwekkend, velen verlaten hun land. In een recente special van de Frankfurter Allgemeine noemt bisschop Basilius van Mossul (Irak) enkele punten waarom het belangrijk is dat deze christenen in hun vaderland blijven. In een boeiend artikel gaat Leo van Leijsen hier nader op in. Een land uit het Midden-Oosten waar christenen het moeilijk hebben is Egypte. Paul Brenninkmeijer doet verslag van een recente reis, die plotseling een andere wending kreeg. ’Bidden naar het Oosten’ is de naam van een vorig jaar verschenen studie. Dolf Langerhuizen schreef over dit boek een recensie. Anton Houtepen (+ 2010) was een bezield oecumenicus en een groot theoloog. Huub Vogelaar gaat in op zijn waardering voor het oosters christendom. Paul Baars bespreekt de Russische film ‘Pop’ (priester). Deze film speelt zich af tijdens WO II in de door de Duitse nazi’s bezette regio Pskov. Baars wijst ook op de enorme doorwerking van dit dramatische stuk verleden. Een tentoonstelling met de uitnodigende naam: ‘Ongekende schoonheid. Iconen uit Macedonië’ is in het Catharijneconvent te zien tot en met 11 mei. Leo van Leijsen was er en beschrijft zijn indrukken. De meditatie van dit nummer gaat in op Pasen en de betekenis van de paasicoon. Deze Pokrof wil u wederom een gevarieerd aanbod bie- den. Namens de redactie wens ik u veel inspiratie en lees- plezier toe en alvast een Gezegend Paasfeest!

Pokrof 2011-1

De redactie van Pokrof wenst u, op het einde van januari, nog alle goeds voor 2011. De jaarwisseling toonde met een aanslag op een Koptische kerk in Egypte met veel doden (zie Korte Berichten) tragisch genoeg weer aan dat het thema van de katholieke bisschoppensynode afgelopen oktober te Rome, ‘de situ- atie van de christenen in het Midden-Oosten’, niets aan actualiteit heeft ingeboet.  Herman Teule die met name intensief deelnam aan de voor-consultaties, schrijft over het belang van deze synode. Frans Hoppenbrouwers doet verslag van zijn ontmoeting met de boeiende kluizenaar Arseni uit de Kaukasus. Is Christus’ ware Gelaat mogelijk terug te vinden op een doek uit een Italiaanse kloosterkerk, vraagt Paul Brenninkmeijer zich af. Over zo’n twee weken, op zondag 13 februari, begint in de Byzantijnse traditie – zowel voor orthodoxen als katholieken die dit jaar tezelfdertijd Pasen vieren – al weer de zogeheten Voorvasten, de eerste stap op de wekenlange weg naar het feest van de Opstanding. In de meditatie gaat de Russisch-orthodoxe monnik en icoonschilder Zinon in op de betekenis van het vasten als voorbereiding op de ontmoeting met Christus. Leo van Leijsen belicht de relatief onbekende Eritrees-orthodoxe Kerk en tot slot vertelt Dolf Langerhuizen aan de hand van een hedendaagse icoon van Sint-Hiëronymus, geschilderd door Geert Hüsstege, over deze geleerde heilige en zijn band met de Bijbel. Wij hopen dat u met dit nummer en in het hele komende jaar via Pokrof weer veel informatie over en inspiratie door de boeiende wereld van het oosters christendom zult opdoen.

Pokrof 2010-5

Dit nummer van Pokrof is het laatste van het jaar 2010. Het afgelopen jaar is er veel gebeurd aan lief en leed. Zo is in augustus vader Piet Al overleden. Velen hebben Piet in de loop van de jaren leren kennen als inspirerend voorganger in de Byzantijnse liturgie. In deze Pokrof wordt daarom ruim aandacht geschonken aan deze bijzondere mens. Zijn kennis van de theologie van de oosterse kerken was groot. Zijn artikel in Pokrof, Genezende kracht van iconen, heeft hij dit jaar nog geschreven en getuigt zowel van zijn spiritualiteit als van zijn kennis. Beide waren voor Piet Al onlosmakelijk met elkaar verbonden. Ton Sip, eveneens voorganger in de Byzantijnse Liturgie, eert Piet Al met zijn bijdrage Eeuwige gedachtenis. Ook de woorden van abt Ward Cortvrient, uitgesproken in de homilie tijdens de uitvaartliturgie, laten zien waar Piet voor stond. Voorts is er in dit nummer een meditatie van vader Pavel Adelgeim over Christus’ Geboorte en brengt Paul Brenninkmeijer naar aanleiding van een orthodoxe studiedag het thema vergeving onder onze aandacht. Wim Lamfers beschrijft bloemrijk een Roemeens nonnenkloostertje; Geert van Dartel doet verslag van een belangrijke bijeenkomst van de Societas Oecumenica in de Servische hoofdstad Belgrado en Paul Baars vertelt over het leven in het Russisch-orthodoxe Savva- Krypetski-klooster dat hij de afgelopen jaren enkele malen bezocht. Tot slot zijn er de korte berichten.


22
nov
Janskerkhof 3 Utrecht
Soroptimistenclub Utrecht Catharijne organiseert een symposium over de integratie van vluchtelingen en

08
feb
St. Janscentrum, 's-Hertogenbosch
Op het feest van St. Jozef, 19 maart jl., verscheen de apostolische brief van paus Franciscus “Gaudete




Laatste lezersreacties:

  • Rob van Uden zei Meer
    Interessante vragen, Geert. Ik denk dat ook de Rooms Katholieke Kerk in de afgelopen eeuw... 2 weken geleden
  • Stieneke zei Meer
    Heel mooie beelden, en een zeer originele invalshoek! Ik het heb het artikel met plezier gelezen. 3 weken geleden
  • Peter zei Meer
    Artikel met heel veel plezier gelezen en geluisterd naar de prachtige muziek. Ben benieuwd naar het... zaterdag 06 oktober 2018
  • Marjo Rijkeboer zei Meer
    Bent u Jaap van den Dool, werkzaam bij Flipje, die in 1956 bij fam Rijkeboer in Meppel kwam? vrijdag 13 juli 2018

 

 

Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door een
bijdrage van de Commissie Projecten in Nederland (PIN)
van de Nederlandse Religieuzen (KNR).


 

 

 

Katholieke Vereniging voor Oecumene
Emmaplein 19D 5211 VZ 's-Hertogenbosch
T:  073-7370026   M: 
secretariaat@oecumene.nl
KvK 51477351
IBAN-nummer:  NL97 INGB 0000 8019 19
IBAN-nummer:  NL73 INGB 0001 0876 28 

 

LogoWebsiteANBI