Perspectief 2021-55

2021-55 Theosis toen en nu 5 vaak door elkaar. Wij hebben allemaal een gevoel, een intuïtie en vaag begrip van menselijke waardigheid en weten dat deze bestaat, maar definiëren blijft lastig en genereert alleen strijdige resultaten. Het lijkt, als wij de menselijke waardigheid proberen te definieren, een beetje zo te zijn als in de beroemde passage van de Hl. Augustinus over de tijd. Deze is namelijk ook niet echt te vatten. Hij schrijft: “Zolang mij er niemand over vraagt, weet ik wat het is. Maar als ik het probeer uit te leggen tegen iemand die mij erover vraagt, dan weet ik het ineens niet meer.” Hier komt bij dat het definiëren van “waardigheid van de mens” met de concepties van filosofie of theologie een zaak is, iets anders is de vertaling van een dergelijke definitie naar een meer sociale, juridische of politieke context. Bij de mensenrechten gaat het echter vaak juist hierover. De net vastgestelde onduidelijkheid vindt hier nog eens haar neerslag. Hoe is een schending van de menselijke waardigheid in een meer precieze wetgeving te vatten? Zijn er, om redenen van de waardigheid, mogelijk naast de rechten ook verplichtingen te bepalen? Komen uit de menselijke waardigheid niet alleen politieke vrijheidsrechten voort, maar ook sociale of culturele rechten, op toegang tot drinkwater, tot schoolopleiding, tot een bankrekening of WiFi? Het is tegen deze achtergrond, dat wij nu zullen proberen de traditie van het Oosters Christendom nader in ogenschouw te nemen. Zoals net gezegd, het gaat niet alleen om een uitstapje naar een andere, juist niet Westerse context, om redenen van nieuwsgierigheid. Misschien zijn op deze manier impulsen op te doen die ook een bijdrage kunnen leveren aan de net omschreven dilemma’s en vraagstukken. Mensbeeld Oost en West Het probleem met het Oosters Christendom bestaat voor een Westerse, naar het heet door de joods-christelijke traditie gevormde toeschouwer, grof gesproken uit een soort ambivalentie. Het gaat namelijk om een tegelijk christelijke, maar dan ook weer niet Westerse traditie. Anders gezegd, het Oosters Christendom heeft noch in Byzantium en de Griekse wereld, noch in Rusland en de Slavische tak van de Orthodoxie deelgenomen aan de Renaissance, Reformatie of Verlichting. Minstens is dat de simpele versie van een gebruikelijk verhaal dat de twee christelijke tradities gescheiden van elkaar bekijkt.

RkJQdWJsaXNoZXIy MzgxMzI=