Table of Contents Table of Contents
Previous Page  1 8 Next Page
Information
Show Menu
Previous Page 1 8 Next Page
Page Background

1

april 2017

Iconen -

‘In mensenge-

zichten kijkt Gij ons aan’

door

Leo van Leijsen

Inhoudsopgave

april

2017

Waarom iconen?

Waarom ‘de icoon’ op deze Zondag

voor de Oosterse Kerken? Waarom

iconen überhaupt? De Byzantijnse

liturgie geeft er in een hymne een

duidelijk antwoord op:

‘Het onbegrensde Woord van

God nam grenzen aan: Het werd

mens uit U, o Moeder van God.

In U herstelde Hij de beschadig-

de icoon van God naar zijn oor-

sprong, gesierd met goddelijke

schoonheid.

In woord en daad belijden wij

dit Geheim:

daarom

vereren wij

ook iconen.’

[

Byzantijns Liturgikon

, Tilburg-

Zagreb 1991]

De voortvarende duidelijkheid van de

liturgie behoeft ongetwijfeld enige

aanvullende uitleg waarom de icoon

een dermate belangrijk thema is om er

een Zondag voor de Oosterse Kerken

aan te wijden. En ook waarom het

motto van dit jaar de subtitel ‘In men-

sengezichten kijkt Gij ons aan’ draagt.

Geheim

Met ‘De Icoon’ raken we aan het

geheim tussen God en mens, dat veel

groter is dan de schoonheid van een

beschilderd houten paneel, hoewel

stijl en kleur dit al oproepen. De icoon

is godsbeeld én mensbeeld tegelijker-

tijd. We beginnen met dat laatste.

Mensbeeld

Met de icoon duiken we in de diepte

die God is, maar tegelijkertijd raken

we meteen aan ons menszijn. Icoon

betekent ‘beeld’.

‘Laten Wij de mens maken naar

Ons

beeld

, als Onze gelijkenis

[…] En God schiep de mens

naar Zijn

beeld

, naar het

beeld

van God schiep Hij hem, man-

nelijk en vrouwelijk schiep Hij

hen.’ [Gen 1,26a, 27]

Vanaf het moment dat het ‘beeld’ in

de Bijbel verschijnt, al in het eerste

hoofdstuk, verschijnt de mens. De

blauwdruk die God bij het maken van

de mens voor ogen heeft, is Zijn éígen

beeld. Het Bijbelse idee van de mens

als beelddrager Gods heeft belangrijke

consequenties, ethisch en spiritueel.

Het inspireerde president Lincoln van

de VS om de slavernij af te schaffen;

een Israëlische mensenrechtenorgani-

satie die zich inzet voor Palestijnse

rechten heet ‘B’Tselem’, Bijbels He-

breeuws voor ‘naar het Beeld’; het fun-

deert de christelijke gedachte van de

vergoddelijking van de mens, die met

name in de Orthodoxe spiritualiteit

centraal staat, en de woorden van Ge-

nesis staan ook aan de basis van de

icoon.

‘Laten Wij de mens maken

naar Ons

beeld, als Onze gelijkenis

’ in de Bij-

belse taal is die laatste dubbele

bewoording aanvullend, er wordt één

n

Pag. 1-2

‘Iconen – In mensengezich-

ten kijkt Gij ons aan’

is het

thema van de Zondag

Oosterse Kerken. Leo van

Leijsen legt uit wat hiermee

beoogd wordt.

n

Pag. 3

De beroemde icoon

Christus Pantocrator

uit

het St-Catharinaklooster in

de Sinaï staat op de poster.

Ton Sip legt uit wat deze

icoon in hem oproept.

n

Pag. 4

Over iconen is in het verre

verleden strijd gevoerd. Dr.

Johan Meijer legt uit wat er

op het spel stond.

n

Pag. 5

Iconen zijn onlosmakelijk

verbonden met het leven

van orthodoxen niet alleen

in de kerk, maar ook thuis

en onderweg. v. Theodoor

van der Voort vertelt hoe dat

zit.

n

Pag. 6

Ook katholieken en prote-

stanten hebben gevoelig-

heid en liefde voor iconen

ontwikkeld. Siets

Nieuwenhuizen verheldert

de oecumenische kracht van

iconen.

n

Pag. 7

‘In idolen zoeken we het

eigen verlangen naar het

goddelijke te bevredigen’

schrijft Patrick Chatelion in

zijn preek ‘Tussen idolen en

iconen’.

n

Pag. 8

Erasmus Oecumenicus

– in

vrijheid op zoek naar de

bronnen van het geloof.

De Zondag voor de Oosterse Kerken 2017 op 14 mei a.s. stelt de icoon

centraal. Veel mensen hebben iets met iconen. Ze oefenen een grote

aantrekkingskracht uit: op gelovigen én niet-gelovigen. Met name van-

wege hun schoonheid en hoge graad van artisticiteit. Blijft staan natuur-

lijk dat iconen bedoeld zijn als religieuze beeltenissen. Hoe zit dat?