Calvijnjaar in de media

Op deze pagina zullen mediaberichten geplaatst worden die aandacht besteden aan het Calvijnjaar.

Brief van Mgr. Gerard de Korte aan Johannes Calvijn

Beste broeder Johannes,

Sinds de breuk binnen het westerse christendom in jouw dagen is er veel gebeurd. Wat stonden rooms- katholieken en aanhangers van de Reformatie in de begintijd fel tegenover elkaar! Snoeiharde disputen en scheldpartijen maar ook het geweld van de godsdienstoorlogen. Christenen hebben andere christenen gedood. Wat hebben wij in die dagen het gelaat van Christus verduisterd.

Gelukkig is er de laatste eeuw veel ten goede gekeerd. 500 jaar na jouw geboorte zijn de scherpe randen gelukkig weggesleten. Steeds meer worden wederzijdse karikaturen bij het grof vuil gezet. Niemand ontkent dat er nog steeds leerverschillen zijn maar de meeste rooms –katholieken en reformatorische christenen beseffen dat de overeenkomsten groter zijn dan de verschillen. In de context van een massale secularisatie en ontkerstening, die in jouw tijd niet te vermoeden was, zijn christenen van verschillende tradities geroepen tot een gemeenschappelijk getuigenis omtrent Gods mensenliefde zoals die in Christus zichtbaar is geworden.

Wat mij in jouw theologie positief opvalt, is de grote liefde voor de H. Schrift en dan ook de gehele Schrift dus ook het Oude Testament. Menig rooms- katholiek zou ik iets van die liefde  gunnen. Want alleen door het lezen van de Schrift komen wij de heilige God van Israël op het spoor. Alleen ook door het lezen van de Schrift leren wij Christus kennen en liefhebben. In de loop van de eeuwen hebben christenen die staan in jouw traditie ook een rijke liedcultuur ontwikkeld. Gelukkig zijn ook in rooms- katholieke liedbundels een aantal van  die liederen opgenomen.

Maar natuurlijk blijven er ook onderlinge meningsverschillen . Ik noem in het bestek van deze korte brief allereerst de relatie tussen Schrift en traditie maar ook het gehele cluster van vragen rond Kerk, ambten en sacramenten. Nauw daarmee verbonden is het theologisch gesprek over de verhouding tussen Eucharistie en H. Avondmaal dat tot op de dag van vandaag wordt gevoerd.

Broeder Johannes, als het gaat om Schrift en traditie wil ik de Schrift altijd lezen binnen de kerkgemeenschap. Wij lezen de Schrift niet als losse individuen maar als leden van de geloofsgemeenschap met een eeuwenlange traditie. Als christen sta ik op de schouders van christenen die mij zijn voorgegaan. Voor mij is de Schrift dan ook allereerst een boek van de Kerk. Ik lees en interpreteer de H. Schrift in het licht van de kerkelijke traditie. In dat kader komt ook het leergezag van paus en bisschoppen in beeld. Zonder ook maar enige afbreuk te doen aan de geloofszin van iedere gedoopte, neemt het kerkelijk leergezag een heel eigen plaats in bij het vertolken van Gods waarheid. Paus en bisschoppen hebben, evenals de apostelen in de begintijd van de Kerk, de taak om het getuigenis van Christus te behoeden en door te geven. In kracht van de Geest voorkomt het leergezag dat de gelovigen afdwalen en worden zij dicht bij Christus gehouden. Over deze thematiek zal het debat met theologen die jou als erflater zien nog wel even doorgaan.

Naar mijn overtuiging, broeder in Christus, zal het theologisch gesprek vooral moeten gaan over het thema sacramentaliteit. Allerlei vragen rond Kerk, ambt en sacramenten, ook het sacrament van de Eucharistie/ H. Avondmaal, hangen daarmee samen. Misschien mag ik het toespitsen op de verschillende beleving van dat laatste sacrament. Wij beiden geloven in de werkelijke tegenwoordigheid van Christus in brood en wijn. In de eeuwen voor jouw geboorte is de Kerk in dat verband gaan spreken over “ transsubstantiatie”. Het is een term verbonden met de natuurfilosofie van Aristoteles. Nu mag filosofie ons als christenen nooit verdelen. Van belang is het kostbare, maar ook kwetsbare, geheim van de aanwezigheid van de Heer. Uiteindelijk is dat, wanneer de priester de Eucharistie celebreert, het werk van Gods Geest. Het is de Geest Die brood en wijn maakt tot het Lichaam en Bloed van Christus. Anders dan in de calvinistische traditie gaat het dan om een blijvende werkelijke tegenwoordigheid. Vandaar dat het Eucharistisch Brood wordt bewaard in het tabernakel. Kostbaar teken van de nabijheid van de Heer.

Misschien mag ik ook nog kort ingaan op het offerkarakter van de Eucharistie. Iedere Eucharistie vieren wij de zelfgave, het levensoffer van Jezus in de vorm van een maaltijd. Zijn hele bestaan staat gericht op de dienst aan de Vader en aan mensen. Tijdens het laatste avondmaal heeft Christus dat centrale aspect van zijn leven in beeld gebracht. Hij deelt met zijn vrienden brood en beker als teken van zijn schenkende en vergevende liefde. De volgende dag wordt die liefde zichtbaar op het kruis. Christus wordt zo doodbloedende liefde. Het vormt de bezegeling van het nieuwe verbond tussen God en zijn volk. Het is overigens goed te beseffen dat naar katholiek besef het offer van Christus niet wordt herhaald. Jezus, onze Hogepriester, heeft eens en voorgoed het offer gebracht ( vgl. Hebreeën 7,27). Tijdens de Eucharistie als rituele maaltijd wordt het ene offer van de Heer, in kracht van de Geest, tegenwoordig gesteld.

Beste Johannes, ik ga mijn brief afronden. Ik ben dankbaar dat jouw erfgenamen mij als rooms – katholiek bisschop niet meer zien als aanhanger van de Antichrist en dat omgekeerd ik de protestantse christenen van vandaag niet meer zie als ketters. Wij noemen elkaar van harte broeders en zusters. Vandaar dat ik deze brief dan ook met “ broeder Johannes” ben begonnen. In Christus verbonden,

Gerard De Korte
Bisschop van Groningen – Leeuwarden
jouw broeder in Christus

Persbericht Vrije Universiteit Amsterdam

12 juni 2008

Programma Nationale Calvijnweek 2009 bekend

Grote rol Vrije Universiteit in Calvijnjaar 2009

De Vrije Universiteit Amsterdam (VU) organiseert van 12 t/m 18 januari 2009 de Nationale Calvijnweek. Het is dan 500 jaar geleden dat de kerkhervormer Johannes Calvijn werd geboren. De VU organiseert in deze week een tentoonstelling, boekpresentaties, debatten, een symposium, concerten, een stadswandeling in Amsterdam en een dienst in de Westerkerk.

De Calvijnweek in Amsterdam begint met de opening van een tentoonstelling over Calvijn in Nederland, georganiseerd door de afdeling Bijzondere Collecties van de universiteitsbibliotheek van de VU. Ook worden daar twee nieuwe boeken gepresenteerd: een boek over Calvijn in de Lage Landen en een bundel over de internationale 'receptie' van Calvijn in de negentiende en twintigste eeuw.

Tijdens een politiek debat op 13 januari in Felix Meritis wordt nagegaan of er samenhang bestaat tussen het verval van het Nederlands calvinisme en bepaalde maatschappelijke ontwikkelingen. Hangen bijvoorbeeld ontzuiling en het ontbreken van een gedeeld waarden- en normenpatroon samen?

VU-organist Ewald Kooiman geeft 14 januari in het Orgelpark een speciaal concert, gewijd aan muziek van Nederlandse componisten uit de calvinistische traditie. De verschillende instrumenten in het Orgelpark lenen zich uitstekend voor een uitvoering in de diverse muziekstijlen die zich in ruim vier eeuwen calvinisme in Nederland hebben voorgedaan.

In een actualiteitsdebat op 15 januari Christelijke polders wordt gesproken over de invloed van het calvinisme op landwinning en landschapsinrichting.

De stadswandeling op 16 januari gaat langs Amsterdamse plaatsen van herinnering aan meer dan vier eeuwen calvinisme in Nederland.

Op zaterdag 17 januari vindt een symposium plaats over de betekenis van het calvinisme voor de hedendaagse cultuur en maatschappij. Centraal staat de vraag in hoeverre de historische traditie van het calvinisme nog steeds een inspiratiebron vormt voor mensen, kerken, groepen en organisaties.

Op 18 januari wordt de Calvijnweek afgesloten met een dienst in de Westerkerk in Amsterdam, waar een speciaal gecomponeerde 'Calvijncantate' voor het eerst ten gehore zal worden gebracht.

Voor meer informatie voor het definitieve progamma kan contact opgenomen worden met Gert de Jager, Communicatie en publiekscontacten VU podium, g.de_jager@dienst.vu.nl of via 020-5989252.