Oecumenische discussie over eucharistie en avondmaal

’s-Hertogenbosch 27 april 2006 - “De vraag naar de mogelijkheid van het samen vieren van eucharistie en avondmaal is een omstreden vraag.” Dit zei dr. Kees van Vliet tijdens de bijeenkomst van de Katholieke Vereniging voor Oecumene in ’s-Hertogenbosch.

Van Vliet bepaalde zich in zijn lezing tot de oecumene tussen protestanten en katholieken. “Concreet luidt de vraag: is intercomunie tussen hen reeds mogelijk?”

Het antwoord “levert een verwarrend en spanningsvol beeld op,” aldus Van Vliet. Persoonlijke beleving is een van de elementen die daarin een belangrijke rol spelen. Zo zei een van de deelnemers: “Het kan voorkomen dat je meer eenheid ervaart in een oecumenische viering dan in een eigen confessionele viering.” Van Vliet bevestigde dat de ervaring tegenwoordig een belangrijke rol speelt, “maar ervaring alleen is niet voldoende”.

Andere perspectieven die een rol spelen naast lokaal gegroeide gebruiken en persoonlijke beleving, zijn de regelgeving van het leerambt, uiteenlopende visies van theologen en het beleid van plaatselijke bisschoppen.

Van Vliet bepaalde zich vooral tot een theologische verdieping. Belangrijkste referentiepunt was daarbij het LIMA-rapport, over de doop, echaristie en ambt. Het rapport is het resultaat van meer dan 50 jaar oecumenische samenwerking van de kerken tussen 1927 en 1982.

“Helaas,” zei Van Vliet “kan ik niet anders dan met kardinaal Walter Kasper het volgende vaststellen: ‘dat het in de huidige situatie omwille van de waarheid niet mogelijk is, dat alle christenen zich verzamelen rondom de ene tafel van de Heer en aan de ene maaltijd van de Heer deelnemen’.” En, nog steeds Kasper citerend: “Dat is een diepe wond aan het lichaam van de Heer en uiteindelijk een schandaal.”

De eucharistische gemeenschap is vanuit de katholieke theologie onverbrekelijk verbonden met de volledige kerkelijke gemeenschap en met de zichtbare uitdrukking daarvan.

“In zoverre kunnen protestanten de eucharistieviering (uiteraard) wel bijwonen, maar niet ter communie gaan.” Het Oecumenisch Directorium zegt wel: “in bepaalde omstandigheden, bij wijze van uitzonderingen kan het op bepaalde voorwaarden, worden toegestaan, of is het zelfs aan te bevelen om christenen van andere kerken en kerkelijk gemeenschappen toe te laten tot de sacramenten van eucharistie, boete en ziekenzalving” Maar ook geldt: “Als symbool voor de eenheid is zij meestal verboden, maar als middel tot genade verdient zij soms aanbeveling” (Unitatis Redintegratio 8).

“Men kan natuurlijk proberen die bijzondere situaties waarin individuele protestanten aan de eucharistie kunnen deelnemen, zoals bij gemengd gehuwden, theologisch op te rekken, maar dat biedt uiteindelijk niet de echte oplossing. Uiteindelijk is niet intercommunie, maar communie in de zin van volledige kerkelijke gemeenschap het na te streven ideaal.” Van Vliet: “De oecumenische dialoog dient daarom met vastberadenheid voortgezet te worden.”

---

Dr. C.T.M. van Vliet is priester van het bisdom Rotterdam en pastoor in Voorhout. Hij promoveerde in 1993 in Tübingen bij Walter Kasper en Peter Hühnermann met een studie over Yves Congar. Hij is docent systematische theologie aan de Fontys Hogeschool in Amsterdam en het priesterseminarie van het bisdom Haarlem. Van zijn hand verscheen Kerk met twee ogen. Een katholieke ecclesiologie, Kok Kampen 20022. Hij is lid van de theologische Beraadsgroep van de Raad van Kerken en lid van het Hoofdbestuur van de Katholieke Vereniging voor Oecumene.

Lees ook: “Oneliners uit den boze bij oecumenische discussie over eucharistie en avondmaal”