Tijdens de voorbereiding van de Derde Europese Oecumenische assemblee werd besloten om deze in 2007 te houden in een orthodox land. De voorkeur ging aanvankelijk uit naar het Griekse Thessaloniki, de stad waar de Slavenapostelen Cyrillus en Methodius (9e eeuw) vandaan komen. Toen dit niet haalbaar bleek viel de keuze op Sibiu (Hermannstadt), een grote stad (170.000 inwoners) in het hart van Transsylvanië, Roemenië.

Met ruim 237.000 km2 is Roemenië bijna zes keer zo groot als Nederland. Er wonen meer dan 22 miljoen mensen. 86% van de bevolking behoort tot de Roemeens-Orthodoxe Kerk. Katholieken en protestanten vormen er kleine minderheden. Hun positie is niet altijd gemakkelijk. De Hongaarse protestanten en de Grieks-katholieke Roemenen (geünieerd met Rome) voelen zich vaak achtergesteld. Roemenië-kenner ds. Wim Lamfers prees onlangs in een lezing voor Sibiu-gangers de kracht van de Roemeense volkskerk. En ook anderen die het land bereisd hebben, zeggen dat de godsdienst in Roemenië nog steeds een zeer belangrijke rol vervult. Opmerkelijk is dat het kloosterleven er anno 2007 volop bloeit. In 1989 telde het land 149 kloosters, nu zijn er meer dan 600. Sinds het einde van de communistische periode zijn er honderden kerken gerestaureerd en nieuw gebouwd.

Roemenië is in het midden van de 19e eeuw ontstaan uit de vorstendommen Wallachije en Moldavië die zich bevrijdden uit de Osmaanse overheersing en samen de staat Roemenië vormden. De uitkomst van de Eerste Wereldoorlog leidde tot een verdubbeling van het Roemeense staatsgebied. Door de oorlog verwierf Roemenië Transsylvanië en de Banat van Hongarije, kreeg het de Bukovina terug van Oostenrijk en Bessarabië terug van Rusland. De bevolking van zestien miljoen mensen bestond in die tijd voor bijna 1/3 uit niet-etnische Roemenen.

‘Sibiu’, zo schrijft Ingrid Mülthaler in Ablak, tijdschrift voor Centraal Europa, ‘wordt beschouwd als één van de mooiste en best bewaarde historische steden van Roemenië en van Europa.’ De afgelopen vijftien jaar heeft deze door de bevolking gekozen (reeds tweede ambtstermijn) en zeer gerespecteerde Duitse burgemeester Klaus Johannis geleide stad een geweldige opleving door gemaakt. De stad staat symbool voor het zich vernieuwende Roemenië dat zich na een geschiedenis van onderdrukking, veel ontberingen en onrecht, een weg baant naar een betere toekomst.

Vertegenwoordigers van orthodoxe, katholieke en reformatorische kerken uit heel Europa ontmoeten elkaar deze week in Sibiu. Na Bazel (1989) en Graz (1997) is het de derde oecumenische assemblee in zijn soort. Er nemen dit keer 2100 gedelegeerden (plus staf, pers en vrijwilligers) aan deel. Het programma oogt vol. Maar Sibiu is een kans voor de oecumene in Europa die behoefte heeft aan meer enthousiasme en bezieling. Ben benieuwd wat de bijeenkomst in een orthodoxe omgeving daarvoor zal betekenen.   

Geert van Dartel
Secretaris van de Katholieke Vereniging voor Oecumene in ‘s-Hertogenbosch

Bovenstaande column verscheen op 4 september op de website van de NCRV