Katholieke Vereniging voor
OecumeneNieuwsbrief Oecumene Maart 2010 (Wk 9) - Nummer 91
Uit de Vereniging
Zondag voor de
Oosterse Kerken
Werkgroep Refo500 ingesteld
Lokaal
Bisschop
maakt einde aan intercommunie in Purmerend
Nederland
Taizébroeders op reis in
Nederland
Raad van
Kerken streeft naar verbreding draagvlak
Europees
Nieuwe patriarch
Irenej en de katholieken
Roemeense prioriteiten
Wereldwijd
Dialoog
Moslimsteun voor christenen
Tips en
Agenda
Taizé-gebed in
's-Hertogenbosch
Tentoonstelling over Passie in de Beeldende Kunst in Museum voor
Religieuze Kunst in Uden van 20 maart tot
6 juni 2010
Zondag voor de
Oosterse Kerken, 2 mei 2010
De Katholieke Vereniging voor Oecumene te Utrecht heeft besloten om dit
jaar tijdens de Zondag voor de Oosterse Kerken op 2 mei aandacht te
besteden aan de uitstraling van de oosterse liturgie, meer in het
bijzonder die van de zogeheten Byzantijnse liturgie. Deze liturgische
traditie wordt gebezigd door zowel Oosters-orthodoxen (Russen, Roemenen,
Grieken) als Grieks-katholieken (West-Oekraďners, Roethenen, Melkieten)
over heel de wereld. Motto is ‘Straal van licht! De kracht van
liturgie’. Centraal staat de dynamiek van deze liturgie, die met haar
schoonheid, haar nadruk op het geheim van God, haar spiritualiteit en
haar aanspreken van de mens naar ziel én lichaam een grote
aantrekkingskracht weet uit te oefenen op vele hedendaagse christenen.
Materiaal,
waaronder een poster en preek- en liturgiesuggesties (na de Goede Week),
alsook informatie over deze bijzondere zondag zijn te verkrijgen bij de
Katholieke Vereniging voor Oecumene, tel.: 030-2326907, e-mail:
secretariaat@oecumene.nl,
website: www.oecumene.nl
Werkgroep Refo500 ingesteld
Na het besluit van het bestuur
van de vereniging om als projectpartner deel te nemen aan Refo500 kwam
op 24 februari 2010 voor de eerste keer de werkgroep van de vereniging
in Utrecht bijeen. De voorzitter van de vereniging, H. van Doorn,
onderstreepte het belang dat het bestuur hecht aan de deelname door de
vereniging aan Refo500. De vereniging kan bijdragen aan een oecumenische
verbreding van Refo500. Van de werkgroep van de vereniging maken o.a.
deel uit:
Mgr. dr. G. de Korte, dr. A. Brants en ds. dr. H. Kronenburg. De taak
van de werkgroep is om een aantal concrete voorstellen te ontwikkelen
die de vereniging in de komende jaren als bijdrage aan Refo500 kan
uitvoeren.
Lokaal
Bisschop
maakt einde aan intercommunie in Purmerend
Bisschop Jozef Punt van
Haarlem-Amsterdam heeft onlangs een einde gemaakt aan de katholieke
deelname aan de Missionaire Oecumenische Gemeenschap (MOG) in Purmerend.
De reden is dat er intercommunie plaatsvond. Dat wil zeggen dat
katholieken avondmaalsbrood nuttigden en protestanten de heilige hostie
ontvingen. Intercommunie druist in tegen de rooms-katholieke leer over
de eucharistie. "Dit sacrament is het hart van de Kerk. Wie als
protestant ter communie gaat, geeft eigenlijk aan dat hij katholiek wil
zijn", zegt de Haarlemse bisdomwoordvoerder Wim Peeters tegenover
katholieknederland.nl. Hij voegt eraan toe dat de bisschop de oecumene
niet de nek wil omdraaien. "Hij juicht de oecumene juist toe, maar niet
in die vorm." De MOG in Purmerend werd 27 jaar geleden opgericht en werd
door het bisdom Haarlem erkend. In kerkgebouw De Doortocht vierden
katholieken en protestanten samen eucharistie dan wel avondmaal. "Er was
afgesproken dat men niet bij elkaar ter communie zou gaan. Daar heeft
men zich de laatste tijd niet meer aan gehouden", zegt Peeters. Er is
nog een andere reden dat de katholieke kerk zich officieel uit de MOG
terugtrekt. "Er is een situatie gegroeid dat deze gemeenschap voor 80
procent uit protestanten bestaat en nog maar 20 procent uit katholieken.
Maar de katholieke kerk betaalde wel de helft van de onkosten van de MOG",
aldus de bisdomwoordvoerder. Die predikant is Hans Reedijk. Hij liet de
gelovigen weten dat de samenwerking door de rooms-katholieken is
'opgeblazen'. Uit protest nodigde hij allen aan de avondmaalstafel. "Het
is niet de tafel van de bisschop, maar de tafel van de Heer."
Intercommunie in De Doortocht was volgens Reedijk nog de enige optie. De
MOG-leden hebben geprobeerd "elkaar tafels te mijden", maar dat werkte
niet, zei de dominee. Het samen 'aan tafel gaan' was een "vruchtbaar
gedoogbeleid" geworden. "We zijn hier de levendigste geloofsgemeenschap.
Nu worden we erop afgerekend", aldus Reedijk. In Nederland zijn er nog
vier andere plaatsen waar een 'tafelgemeenschap' als de Purmerendse MOG
bestaat: in Leiden, Amersfoort, Apeldoorn en Ede. Het Landelijk
Oecumenisch Platform (LOP) vreest dat ook die hun langste tijd hebben
gehad. (bron: katholieknederland.nl)
Nederland
Taizébroeders op reis in
Nederland
Broeders uit de Franse
Taizé-gemeenschap zullen vanaf begin maart verschillende Nederlandse
steden bezoeken om informatiebijeenkomsten bij te wonen over de Europese
jongerenbijeenkomst van Taizé. Die wordt eind december gehouden in
Rotterdam. Jaarlijks komen ongeveer 30.000 Europese jongeren af op de
Taizé-happening. Rotterdam stelt Ahoy beschikbaar voor de ontmoeting die
van 28 december tot en met 1 januari wordt gehouden. De broeders bijten
het spits af in de Dominicanenkerk in Zwolle met een Taizégebed om 19.00
uur. Jongeren zijn na het gebed in de gelegenheid de mannen te
ontmoeten, die in de broedergemeenschap van het Franse plaatsje Taizé
wonen. De broeders bezoeken verder achtereenvolgens Den Bosch (3 maart),
Utrecht (4 maart), Roermond (5 maart), Hengelo (6 maart) en Groningen (7
maart). Tot 29 april zullen ook daar informatiebijeenkomsten worden
gehouden over de grote Taizébijeenkomst eind december. De samenkomsten
beginnen telkens met een Taizégebed. Een stuurgroep van
vertegenwoordigers van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) en de
Rooms-Katholieke Kerk in Nederland organiseert de
voorbereidingsbijeenkomsten. De bijeenkomst in Rotterdam wordt door de
Taizébroeders zelf georganiseerd. De broedergemeenschap in het
Bourgondische dorpje Taizé trekt jaarlijks honderdduizend jongeren die
een week lang kunnen meelopen in het ritme van de broeders. Ze zingen,
doen aan Bijbelstudie en voeren gesprekken over spiritualiteit. (bron:
katholieknederland.nl)
Raad van
Kerken streeft naar verbreding draagvlak
De Raad van Kerken in Nederland
heeft diverse kerken en kerkelijke organisaties een brief gestuurd met
de vraag om de onderlinge samenwerking nader tegen het licht te houden.
Het Nederlands Dagblad heeft zaterdag 20 februari voor het eerst melding
gemaakt van het schrijven. De Raad van Kerken heeft in 2009 unaniem de
herziening van de statuten en het huishoudelijk reglement vastgesteld.
In vervolg daarop heeft het moderamen in september 2009 besloten de
statuten tevens toe te sturen naar enkele kerkgenootschappen in
Nederland als mede naar enkele kerkelijke verbanden. Het gaat onder meer
om de deelnemers aan het Beraad van Kerken, zoals de Evangelische
Alliantie, de SKIN-kerken, de Verenigde Pinkster- en Evangeliegemeenten
en de protestantse kerken die deelnemen in het Contactorgaan van de
Gereformeerde Gezindte; dat zijn de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt, de
Christelijke Gereformeerde Kerken en de Nederlandse Gereformeerde
Kerken. Ook de Unie van Baptistengemeenten ontving een schrijven. Het
moderamen legt uit in de brief dat de bepalingen omtrent het
lidmaatschap statutair niet zijn gewijzigd. Het lidmaatschap staat open
voor kerken in de institutionele zin van het woord, aldus de brief, die
instemmen met de preambule en die voldoen aan de in het huishoudelijk
reglement gestelde voorwaarden. In de preambule wordt gesproken over
kerken die 'de Heer Jezus Christus als God en Heiland belijden
overeenkomstig de Schriften, en die er daarom naar streven samen hun
gemeenschappelijke roeping te vervullen tot eer van de ene God, Vader,
Zoon en Heilige Geest'. Daarnaast is in de herziene statuten (opnieuw)
de mogelijkheid opgenomen, aldus de brief, op een andere wijze te
participeren in de Raad, en wel in de vorm van associatie (artikel 10).
De mogelijkheid is gecreëerd voor kerken, kerkelijke gemeenschappen,
verbanden daarvan of bewegingen van christenen, die zich verwant weten
met de basis en bedoelingen van de Raad en willen deelnemen aan de taak
van de Raad op een andere wijze dan middels lidmaatschap. Met deze
brief willen wij nader gestalte geven aan de indringende opdracht van de
Heer de eenheid onder christenen te zoeken en te bevorderen, aldus het
schrijven. (Bron: Raad van Kerken)
Europees
Nieuwe patriarch
Irenej en de katholieken
De op 22 januari jl. nieuw
gekozen Servische patriarch Irinej (Gavrilovic) is een warm voorstander
van betere betrekkingen met de Rooms-katholieke Kerk. Paus Benedictus
XVI heeft Irinej Gavrilovic gefeliciteerd met zijn installatie als
nieuwe patriarch van de Servisch-orthodoxe Kerk op 23 januari. Als
bisschop van Nis had Irinej al gezegd dat hij niet tegen een eventueel
pausbezoek aan zijn land zou zijn. Dat was op dat moment in de
Servisch-orthodoxe Kerk een betrekkelijke bijzonder standpunt. Op 28
januari liet Irinej, op dat moment een week patriarch, weten voorstander
te zijn van een grote oecumenische ontmoeting in Servië in 2013 ter
gelegenheid van het 1700-jarig bestaan van het Edict van Milaan, waarmee
de Romeinse keizer Constantijn het christendom in 313 godsdienstvrijheid
gaf. De paus zou daarbij ook prominent uitgenodigd zijn. Het Vaticaan
verwelkomde de suggestie van de nieuwe patriarch “met grote vreugde” en
als “zeer bemoedigend”. “Dit is een teken dat de dialoog die onder
patriarch Pavle begon, voortgezet zal worden onder de nieuwe patriarch”,
aldus de zegsman van het Vaticaan. Daarbij wordt heel diplomatiek
gemakshalve over het hoofd gezien dat het voorstel van de kersverse
patriarch Irenej wel degelijk een enigszins andere concrete koers ten
opzichte van de Rooms-katholieke Kerk inhoudt dan de vorige, op zeer
hoge leeftijd gestorven patriarch Pavle vermocht te realiseren.
(Bron: katholieknederland)
Roemeense prioriteiten
Een onderzoek van het Roemeense
dagblad România Libera (= Het Vrije Roemenië) dat ruim een maand geleden
werd gepubliceerd laat enige opmerkelijke resulaten zien. Lokale
overheden blijken liever te investeren in de bouw van (Orthodoxe) kerken
dan in die van scholen en ziekenhuizen. Sinds de revolutie van twintig
jaar geleden (december 1989) zijn er volgens România Libera in het land
200 nieuwe kerken per jaar (!) bijgekomen. Onderliggende
veronderstelling bij deze berichtgeving is dus wel dat de lagere
overheden hier dus flink aan hebben meebetaald, in het seculiere
Nederland een volstrekt ondenkbaar iets. Het aantal ziekenhuisbedden is
verder sinds eind 1989 met 4000 per jaar teruggelopen, en met name op
het platteland werden veel scholen gesloten zonder dat er iets voor in
de plaats kwam. (Bron: Timpuri Noi)
Wereldwijd
Dialoog
Op 1 februari jl. werd de zevende
ontmoeting van de gemengd rooms-katholieke en oriëntaals-orthodoxe
dialoogcommissie afgesloten. De kerken die zich ooit niet konden vinden
in de uitspraken van het Concilie van Chalcedon (451), worden vaak
aangeduid als oriëntaals-orthodoxe kerken. Bekende oriëntaals-orthodoxe
kerken zijn de Koptische Kerk en de Armeense Kerk. De commissie was in
Libanon bijeen op uitnodiging van de Armeens-apostolische katholikos
Aram I van Cilicië, die zetelt te Antelias (bij Beiroet). De
dialoogcommissie, bestaande uit dertig theologische experts, werkt aan
een oplossing voor de kerkelijke breuk die naar aanleiding van het
Concilie van Chalcedon meer dan 15 eeuwen geleden is ontstaan. De
vergaderingen werden geleid door de Koptisch-orthodoxe metropoliet amba
Bishoi van Damietta (Egypte) en kardinaal Walter Kasper van de
Vaticaanse Raad voor de Eenheid.
Centraal stond de vraag naar de praktische modellen van kerkelijke
eenheid tot in de vijfde eeuw. Deze vraag is voor de oecumenische
dialoog van groot belang omdat de oriëntaals-orthodoxe kerken tot die
tijd tot de Grote Kerk behoorden waarvan de Rooms-katholieke Kerk
zichzelf als de voortzetting ziet. Deze Grote Kerk had tot de vijfde
eeuw met name in het Romeinse Rijk een structuur waarin verschillende
lokale kerken onder eigen patriarchen zich niettemin voegden als deel
van de ongedeelde kerk. Katholikos Aram I, die als president van de
Wereldraad zich ook altijd op een ruimhartige en weinig dogmatische
wijze heeft ingezet voor de oecumene, drong bij de opening van de
bijeenkomst aan op een sterkere samenwerking bij actuele en morele
uitdagingen en niet te blijven staan bij een slechts op academische
leest geschoeide dialoog. (Bron: katholieknederland)
Moslimsteun voor christenen
De aanslagen van letterlijk
‘moord en doodslag’ op Koptische christenen tijdens hun kerstnacht (6-7
januari 2010) in het Zuid-Egyptische Nagaa Hamadi (beroemd vanwege de
daar gevonden gnostische handschriften in de jaren ’40) zijn ook in
Egypte zelf niet zonder respons gebleven. O.a. via internet verklaarden
‘liberale’ moslims zich solidair met hun christelijke landgenoten. Men
klaagde de politieke en maatschappelijke situatie in Egypte aan, waar de
soennietische islamietische gemeenschap (oemma) structureel een
voorkeursbehandeling krijgt. Hiermee wordt, aldus deze moslims, een
klimaat gecreëerd van discriminatie en onderdrukking van andere
geloofsgemeenschappen, niet alleen christenen, maar ook sjiieten en
bahai’s. Op papier bestaat er godsdienstvrijheid voor de wet in Egypte;
de praktijk is volledig anders in een land dat al decennia lang in
gijzeling wordt gehouden door een sterke minderheid van
moslimfundamentalisten. De staat bestrijdt de grootste uitwassen onder
hen, maar houdt ze tegelijk te vriend door een geprivilegieerde positie
van de islam in stand te houden. De gematigde moslims in Egypte ijveren
al langer voor een betere situatie van religieuze minderheden in het
land, niet in de laatste plaats vanuit het besef dat ook zij in de ogen
van de islamisten een minderheid van verfoeilijke dissenters vormen.
(Bron: Trouw)
Agenda
Taizé-gebed in
‘s-Hertogenbosch
Op woensdag 3 maart 2010 vindt om
19.00 uur in de Grote Kerk, Kerkstraat 20 in Den Bosch een Taizégebed
plaats. Dit gebed is georganiseerd vanwege de Europese Ontmoeting van
Taizé, die eind 2010 zal plaatsvinden in Rotterdam. Tijdens dit gebed
zullen broeder Rob en broeder Sebastiaan aanwezig zijn. Het gebed duurt
ongeveer een uur. Na het gebed is er tijd voor koffie en thee, en
ontmoeting met de broeders.
Tentoonstelling over Passie in de Beeldende Kunst in Museum voor
Religieuze Kunst in Uden
van 20 maart tot 6 juni 2010
Veel motieven in de beeldende
kunst zijn ontleend aan de passietijd, aan de Goede Week. Voor Marc
Mulders en Reinoud van Vught zijn lijden en opstanding, dood en
verrijzenis blijvende thema’s die telkens in hun werk terugkeren. Voor
de expositie die midden in de passietijd opent, zullen beide kunstenaars
eigen werk combineren met oud werk uit de collectie, in het bijzonder
met laatmiddeleeuwse devotiebeelden. Museum voor Religieuze Kunst
Vorstenburg 1, 5401 AZ Uden,
20 maart tot en met 6 juni 2010. Openingstijden: dinsdag t/m vrijdag
10.00 – 17.00 uur. Op zaterdag, zondag en feestdagen van 13.00 – 17.00
uur tel. 0413–263431, email: info@ museumvoorreligieuzekunst.nl,
website: museumvoorreligieuzekunst.nl