Katholieke Vereniging voor
OecumeneNieuwsbrief Oecumene Mei 2009 (Wk 22) - Nummer 84 Printversie
Uit de Vereniging
Secretariaat verhuist naar Utecht
Lokaal
Interreligieuze dialoog in Den Bosch
Vijftienjaar
oecumene in Amersfoort-Noord
Nederland
Kerken spreken met regering
Lopen voor Mor
Gabriël
Europees
De kerken en de
Europese verkiezingen
Ombuigingen in CEC
Lukashenko 'homo oecumenicus'?
Roeblov's
drie-eenheidicoon in slechte staat
Sep Blatter
ontvangt orthodoxe onderscheiding
Wereldwijd
Paus bemoedigt christenen
in H. Land
Turmoil in AOCA
Tips en
Agenda
Godskennis en menswording
Op weg naar Damascus
Nacht der kerken in
Emmen en Rotterdam
Dromen van kerkmuziek
Secretariaat Katholieke Vereniging voor Oecumene verhuist naar Utrecht
Op 1 oktober 2009 verhuist het secretariaat van de Katholieke Vereniging
voor Oecumene (KVO) naar Utrecht. Het wordt gehuisvest in het kantoor
waar ook het Secretariaat van het Katholiek Kerkgenootschap (SRKK) in
Utrecht is ondergebracht. Het KVO is nu nog gevestigd te
’s-Hertogenbosch. De verhuizing naar een meer centrale ligging en de
aanwezigheid van diverse kerkelijke en oecumenische instellingen in
Utrecht en directe omgeving, bieden de vereniging nieuwe kansen om haar
taak als adviserende en dienstverlenende instelling voor oecumene nog
beter uit te voeren. In het overleg met het SRKK zijn afspraken gemaakt
die de zelfstandigheid van de KVO in de toekomst waarborgen. Bij de KVO
werken vier mensen die vanaf 1 oktober vanuit Utrecht hun werkzaamheden
zullen voortzetten. Door de verhuizing van het secretariaat naar Utrecht
kan worden voorzien in een belangrijke kostenreductie, waardoor de
activiteiten van de vereniging ook op termijn zijn zeker gesteld. Een
bijkomend voordeel voor de medewerkers van de vereniging is, dat in
Utrecht de verbindingslijnen met de centrale bureaus van de protestantse
en katholieke kerken korter zijn. Activiteiten van de KVO zijn onder
meer de ondersteuning van de katholieke inzet voor oecumene, het
begeleiden van excursies naar Oosterse kerken en de bemiddeling in
contacten met christenen uit andere landen. Daarnaast verzorgt de
vereniging publicaties, cursussen en lezingen over thema’s uit de
wereldwijde oecumene. De KVO is in 2001 voortgekomen uit de
samenvoeging tussen de St. Willibrord Vereniging (1948) en het
Apostolaat voor de Oosterse Kerken (1927). De Vereniging zet zich in
voor de zichtbare eenheid van de Kerk, de versterking van de
oecumenische gezindheid in de Katholieke Kerk en is een adviesorgaan van
de Bisschoppenconferentie. Tot de verhuizing blijft het secretariaat
gevestigd aan de Walpoort 10 te ’s-Hertogenbosch.
Lokaal
Interreligieuze dialoog bij gelegenheid van bisdomjubileum Den Bosch
Als we de
eerbied voor God verliezen, zullen we op termijn ook de eerbied voor
elkaar kwijtraken. Mgr. Hurkmans gaf aan het einde van de avond van de
dialoog in Den Bosch nog enkele 'onderlijningen' van waar het volgens
hem in het interreligieuze debat om gaat. Hij noemde de eerbied voor God
als essentieel kenmerk.Het debat werd gehouden in het kader van het
450-jarig bestaan van het bisdom Den Bosch. Vertegenwoordigers van
verschillende levensrichtingen waren uitgenodigd. Juist over het
expliciet benoemen van God verschilden ze al snel van mening. De
rooms-katholieke priester Antoin Bodar vindt de verticale lijn van
wezenlijk belang. Hij maakte het onderscheid tussen orthodox en
vrijzinnig. Volgens hem heeft de orthodoxie de toekomst, omdat ze de
band met God uitgangspunt van denken laat zijn. Aan de andere kant van
het spectrum verwoordde de atheïst Ger Groot als standpunt dat juist de
rituelen en het doctrinaire geloof gevaarlijk zijn voor het geheel van
de samenleving. Zij voeden de onverdraagzaamheid. De joodse, liberale
rabbijn Hetty Groeneveld uit Tilburg sloot zich vergaand aan bij deze
benadering van Groot. Ze vertelde dat een groot deel van de synagoge
ooit bevestigend op de vraag had gereageerd of het geloof zonder
God zinvol kon zijn. Een jood zonder religieus geloof is nog altijd een
jood. Zij noemde het typerend dat de jood geen ambitie heeft zending te
bedrijven. Een ieder heeft zijn eigen weg te gaan. Een derde van de
ongeveer tachtig bezoekers onderschreef de stelling 'Je kan religieus
zijn zonder God'. De meerderheid kon zich daar niet veel bij
voorstellen.Verschillende bezoekers benadrukten de noodzaak van
tolerantie. Ook het forum van deskundigen noemde in meerderheid ethiek
en mystiek als gezamenlijke invalshoeken voor mensen ongeacht de
levensovertuiging. De Antwerpse leraar Arabische talen Abied Alsulaiman
sloot aan bij Hans Küng en noemde het belangrijk elkaar in de religie te
accepteren. Bodar noemde als gemeenschappelijk uitgangspunt de liefde,
die Christus ook gepredikt heeft. Hij vroeg expliciet of de moslims het
uitgangspunt onderschrijven. Hij had de indruk dat Mohammed duidelijk de
trekken van een strijder heeft. Alsulaiman sprak dat tegen en noemde de
verbindende kracht van Mohammed in zijn tijd. Ds. Klaas van der Kamp
zorgde voor de gespreksleiding van de avond; daarmee onderlijnde het
bisdom het belang van interreligieuze ontmoeting en interkerkelijke
contacten. (Bron: Raad van Kerken).Voor meer informatie over het
geloofsfeest zie.
www.bisdomdenbosch.nl
Vijftien jaar
oecumene in Amersfoort-Noord
Oecumenische geloofsgemeenschap Het Brandpunt in Amersfoort-Noord viert
met Pinksteren (31 mei) haar 15-jarig bestaan. De zaterdag ervoor delen
jongeren van Het Brandpunt ballonnen uit op het nabijgelegen
winkelcentrum Emiclaer. Het Brandpunt heeft in die vijftien jaar een
uniek oecumenisch karakter ontwikkeld. Katholieken en protestanten
hebben samen eigentijdse en aansprekende liturgische vormen gevonden,
zonder het eigene van beide tradities los te laten. Tegelijk is Het
Brandpunt een plek van ontmoeting geworden: ontmoeting met God, jezelf,
de ander en de wereld. Dit komt tot uiting op allerlei manieren, van een
dagelijkse openstelling, aandacht voor collectedoelen, stilte in de
vieringen en een intentieboek voor persoonlijke voorbeden Er zijn niet
veel oecumenische kerken in Nederland. Toch lukt het in Amersfoort-Noord
om als één bestuurlijk geheel te functioneren. Ook kent Het Brandpunt
vele enthousiaste en betrokken vrijwilligers die in tal van werkgroepen,
commissies en projecten actief zijn. Elke zondag om 10.00 uur is er een
viering, afwisselend door een katholieke en een protestante voorganger.
Eenmaal per maand is er een themaviering, eerder deze maand over
‘Levenskunst’ waarbij Brandpunters elkaar over hun bronnen van
inspiratie vertelden. Er zijn verschillende nevenactiviteiten voor
speciale doelgroepen als jongeren, kinderen en senioren. In de begintijd
kende Het Brandpunt een babyboom met een groot aantal doopvieringen.
Vijftien jaar later is het accent verschoven naar activiteiten voor
tieners, met Lighthouse, Brandhoutcafé en Tienercafé.
De Pinksterviering op zondag 31 mei onderstreept het oecumenische en
ontmoetingskarakter van Het Brandpunt, met een katholieke en een
protestantse voorganger. Ook zijn er gasten uit verschillende
werelddelen aanwezig. De dag erna, 2e Pinksterdag, doet een grote groep
kinderen Eerste Heilige Communie in Het Brandpunt. Christenen vieren met
Pinksteren de komst van de Heilige Geest in de wereld, die mensen
inspireert en met elkaar verbindt. Wie een viering in Het Brandpunt wil
meemaken, is elke zondag welkom, niet alleen met Pinksteren. Van maandag
tot en met vrijdag van 10.00 tot 12.00 uur zijn het kerkgebouw en het
stiltecentrum geopend voor vrije inloop. Gastmensen heten bezoekers
welkom met een kopje koffie. (LOP-nieuws)
Nederland
Vertegenwoordigers van kerken in gesprek met vertegenwoordigers van
regering
De
menselijke waardigheid dient uitgangspunt te zijn bij de behandeling van
maatschappelijke vraagstukken. Het gaat hier om een basiswaarde zowel
voor de kerken als voor de politiek. Dat betoogden vertegenwoordigers
uit de kerken maandag tijdens een gesprek met minister-president
Balkenende, vice-premier Rouvoet en minister Hirsch Ballin van Justitie.
Aan de orde kwamen de thema's economische crisis, bevorderen van respect
in de samenleving, immigratie en integratie, de toekomst van jeugd en
gezinnen, en religieus erfgoed. De kerken benadrukken dat het in de
samenleving gaat om elke mens en om
heel de mens. Menselijke
waardigheid gaat vooraf aan het spreken over rechten en plichten en is
niet onderhandelbaar. Voor de kerken is dit een belangrijke toetssteen,
ook in deze periode van economische crisis. De kerken krijgen
voortdurend signalen dat de krantenberichten over de gevolgen van de
recessie realiteit zijn in het leven van veel mensen. Daarom
participeren tal van diaconieën in voedselbanken en in projecten rondom
de schuldenproblematiek. Het gaat zowel om hulp bij schuldsanering, als
om het voorkomen van torenhoge schulden bij vooral jongeren en
alleenstaande moeders. Daarnaast dragen kerken ook bij aan een
waarde(n)volle toekomst van jeugd en gezinnen door cursuswerk op het
vlak van opvoeding en relaties.
Aan het gesprek werd vanuit de kerken deelgenomen door: Lt. Kolonel
mw. dr. C. A. Voorham (Leger des Heils), drs. P. The Gwan Tjaij (SKIN-kerken),
ds. P.B. Sleebos (Verenigde Pinkster- en Evangeliegemeenten), ds. P. van
der Kraan (Contactorgaan Gereformeerde Gezindte), mgr. drs. A. H. van
Luyn (Rooms-Katholieke Kerk), mgr. dr. J.H.J. van den Hende (Rooms-Katholieke
Kerk), mevr. ds. A. Haasnoot (Protestantse Kerk in Nederland), dr. A.J.
Plaisier (Protestantse Kerk in Nederland), drs. H.J. van Hout (Raad van
Kerken in Nederland (Bron:
www.raadvankerken.nl)
Lopen voor Mor
Gabriel op Enschede Marathon
Op 26 april 2009 werd te Enschede de 41ste Enschede Marathon gelopen
met achtduizend lopers en 70.000 bezoekers. Vanuit de Assyrische Jeugd
Federatie en het Assyrische Genocide Centrum Seyfo liepen ook leden van
de Syrisch-orthodoxe gemeenschap mee, door de genoemde organisaties
liever ‘Assyriërs’ genoemd. Met deze Assyrische deelname wierf men dit
jaar fondsen voor het bedreigde Syrisch-orthodoxe klooster Mor Gabriël
in Zuid-oost-Turkije. Sinds augustus 2008 (maar tevoren was de spanning
ook al te snijden) hebben de dorpshoofden (mukhtars) van drie omliggende
dorpjes met Koerdische moslim-inwoners een proces tegen het klooster
aangespannen, omdat dit onrechtmatig land zou bezitten, dat eigenlijk de
dorpelingen zou toekomen. Het standpunt van het klooster is dat men die
grond al bezit sinds zijn oprichting in 397, vele eeuwen voordat de
islam ontstond en er sprake was van een Osmaans Rijk of een Turkse
Staat. Het standpunt van bisschop Samuel Aktaş is dat dit een actie is
om de christenen uit de regio weg te pesten door een voor hen zo
belangrijk klooster keihard aan te pakken. De sfeer in de traditioneel
Syrisch-orthodoxe regio Tur Abdin in Zuid-oost-Turkije ademt een
anti-christelijke stemming, die bijvoorbeeld tot uiting komt door het
gooien van stenen door kinderen naar taxi’s bij ene christelijke
bruiloft. Turkse autoriteiten zien rond Mor Gabriël een seculier
conflict over landbezit dat op een oneigenlijk godsdienstig niveau wordt
getild. Het zou helemaal geen poging zijn de laatste christenen weg te
pesten. Velen zien in het gerechtelijk proces dat veel
mediabelangstelling heeft vanuit het Westen en al een paar keer is
uitgesteld, een lakmoesproef voor Turkijes geschiktheid om toe te treden
tot de EU. De kansen van het land tot EU-lidmaatschap zijn de laatste
jaren in het nadeel van Turkije verkeerd, door de steeds groter wordende
tegenstand in EU-landen zelf. De Assyrische deelname aan de Enschede
Marathon wilde aandacht en solidariteit oproepen voor Mor Gabriël.In de
tweede helft van mei jl. kondigde oecumenisch patriarch Bartholomeos I
ook aan zich tot het Europese Hof voor de Mensenrechten te Straatsburg
te zullen wenden, indien de Turkse overheid beslag zou blijven leggen op
parochiebezittingen van de Kerk van Constantinopel. Hierdoor kunnen de
plaatselijke orthodoxe geloofsgemeenschappen niet de gewone kerkelijke
activiteiten ontwikkelen binnen de eigen gebouwen kunnen die ze vaak al
eeuwen hebben.
Europees
De kerken en de
Europese verkiezingen
Van 4 tot 7 juni vinden in de 27 lidstaten van de Europese Unie de
verkiezingen plaats voor het Europese parlement. In Nederland zijn de
verkiezingen op 4 juni. De Raad van Kerken in Nederland bracht in april
van dit jaar een voorbede voor gerechtigheid en vrede in Europa (www.raadvankerken.nl).
Mgr. A. van Luyn, voorzitter van de Bischoppenconferentie en van de
Commissie van Europese Bisschoppenconferenties (Comece) noemde in een
weblog dat hij op uitnodiging van de NOS schreef ‘het proces van
Europese integratie een antwoord op oorlog en noodlottige vormen van
totalitarisme. Door deel te nemen aan de verkiezingen nemen gelovigen
‘medeverantwoordelijkheid voor de opbouw van Europa’. Deelname aan de
verkiezingen is volgens de COMECE-voorzitter een voorrecht van de vrede,
dat tegelijkertijd vraagt om verantwoordelijkheid en actieve deelname (www.katholieknederland.nl).
De Conferentie voor Europese Kerken (CEC) publiceerde op de website een
uitvoerige handreiking voor de kerkelijke betrokkenheid bij de Europese
politieke agenda. De Charta oecumenica, het handvest voor samenwerking
tussen de kerken in Europa dat in 2001 in Straatsburg werd vastgesteld,
is daarvoor een belangrijke inspiratiebron. In de handreiking komen de
volgende onderwerpen aan bod: 1. klimaatverandering en milieu, 2.
vreemdelingen en asielbeleid, 3. armoede en sociale uitsluiting en 4.
vrede en ontwikkeling.
(http://www.ecumenicalvoices2009.eu/).
Ombuigingen in CEC
Zowel de protestantse kerken als de orthodoxe kerken bereiden zich in
eigen kring voor op de assemblee van de Europese Kerkenconferentie (CEC),
die plaatsvindt in juli 2009 in Lyon. Op die manier proberen de kerken
hun invloed te doen gelden en een eigen stempel te zetten op de
oecumenische beweging. De Anglicaanse priester Colin Williams,
secretaris-generaal van de CEC, heeft dat vertelt op een bijeenkomst van
secretarissen van de Nationale Raden van Kerken in St. Pölten eind april
2009. De voorbereidingen van de assemblee zijn in volle gang en de
documenten die daar bij horen zijn te vinden op de website van de CEC (http://www.cec-kek.org/).
Men wil in Lyon vooral vooruit kijken, vertelde Williams. Er zijn
consultaties gehouden om visie te ontwikkelen. Twee thema's springen er
uit. CEC moet strategischer worden. Tot nu toe neemt men te veel een
boodschappentas van thema's mee. Het is van belang minder thema's te
kiezen en zich daarbij te laten leiden door een duidelijke strategie,
vindt Williams. Een tweede aandachtspunt is de onderlinge coherentie van
de verschillende oecumenische organisaties. De CEC functioneert vanuit
vier deelverbanden. Dat brengt een zekere verkokering met zich mee. De
onderdelen moeten meer in elkaar schuiven. Church en Society en Churches and
Dialoge moeten bijvoorbeeld beiden bijdragen om verschillen in elkaar te
schuiven. Mogelijk dat het ook op één plaats moet en niet zoals nu nog
te doen gebruikelijk met kantoren in Geneve en in Brussel. De CEC viert
in Lyon het 50 jarig bestaan. Het oecumenische landschap in 2009 is
radicaal anders dan in 1959. Williams noemt het van belang om adequaat
om te gaan met de nieuwe werkelijkheid van Europa. Vragen als die rond
de secularisatie vragen om een inhoudelijke verwerkingen. Ook allerlei
organisatorische vragen zijn van belang, die op die manier in 1959
minder speelden. Hij noemt als voorbeeld de vraag hoe men als
oecumenisch ingestelde kerken omgaat met pentecostals en met vrije
kerken; juist deze kerken groeien en bieden blijkbaar een aansprekend
model van christen-zijn voor velen. Een andere vraag betreft de relatie
naar de migrantenkerken.
Williams noemt verder als relevante vragen voor de CEC de omgang met de
Rooms-Katholieke Kerk. En een adequaat inspelen op de oecumenische
bewegingen buiten de oecumenische organisatie om. Williams doelt daarbij
op gemeenschappen als die van Iona en de Faucalare-beweging. Een laatste
deel van de afstemming betreft de relatie met de Wereldraad van Kerken,
de Lutherse Wereldfederatie en de WARC. Er gaat vanuit Nederland een
brede delegatie naar de assemblee van de CEC die van 14 tot 21 juli
gehouden wordt, te weten: Ineke Bakker (OIKOS), June Beckx (SKIN), Klaas
van der Kamp (RvK), Huub Lems (PKN), Goos Minderman (Remonstrantse
Broederschap), Evert Overeem (PKN), Arjan Plaisier (PKN), Dick Schoon (Oud-Katholieke
Kerk), Katja Tolstaja (PKN), Geesje Werkman (PKN), Sharisa Wirht
(Evangelische Broedergemeente), Rinze-Martin Witteveen (Bond van
Predikanten), Astrid Zomervrucht (Oud-Katholieke Kerk) en Heleen
Zorgdrager (PKN).
Lukashenko homo oecumenicus?
President Alexander Lukashenko van Belarus (Wit-Rusland) stelde begin
mei 2009 voor om in zijn land een ontmoeting te organiseren tussen de
nieuwe Russische patriarch Kirill van Moskou en paus Benedictus XVI van
Rome. Al sinds de val van de Muur wordt een ontmoeting tussen de
kerkvorsten van de beide kerkelijke hoofdsteden verhoopt. Echter, onder
wijlen paus Johannes Paulus II en patriarch Alexij II zaliger waren de
voorwaarden kerkpolitiek gezien dermate ongunstig dat hier nooit iets
van gekomen is. Het vooruitlopen op nieuwe mogelijkheden door Lukashenko,
die wel de laatste dictator van Europa wordt genoemd, strandde meteen.
Het Russisch-orthodoxe patriarchaat van Moskou reageerde afwijzend bij
monde van aartspriester Georgij Ryabykh, plaatsvervangend hoofd van het
buitenlanddepartement van het patriarchaat. Hij verklaarde dat als er
ooit een ontmoeting zou komen tussen patriarch en paus, zij beiden
rechtstreeks de plaats van ontmoeting wel zelf zouden vaststellen.
“Zowel de Russisch-orthodoxe Kerk als de Rooms-katholieke Kerk hebben
geen tussenpersonen nodig om over dergelijke zaken te besluiten.” De
speculaties over een topontmoeting en de (vooral van rooms-katholieke
zijde) geventileerde goede intenties voor zo’n ontmoeting vormen al
twintig jaar een bij tijd en wijle terugkerend, vooralsnog vruchteloos
ritueel. Wellicht dat enige relativerende troost kan worden geput uit
het feit dat vader Georgij Ryabykh verklaarde dat de relaties tussen de
Russisch-orthodoxe Kerk en de Rooms-katholieke Kerk niet beperkt zijn
tot een ontmoeting op het hoogste niveau, nl. van de kerkleiders. “We
hebben een lopende communicatie, inclusief afspraken om problemen op te
lossen die in onze bilaterale relatie ontstaan, die ons de mogelijkheid
geeft om elke zaak te bespreken die van belang is voor de hedendaagse
wereld” Met andere woorden, de voor beide echt belangrijke zaken lopen
toch wel tussen Rome en Moskou. (Bron: Orthodox News).
Roebljov’s
Drie-eenheidsicoon in slechte staat
De
Drie-eenheidsicoon van Andrej Roeblov, icoonschilder en monnik, verkeert
in een kritieke staat. De beroemde icoon hangt in de al even beroemde
Tretjakov Galerie te Moskou. De icoon zou een één millimeter brede
scheur van boven tot onder hebben. De icoon, die als kunstobject een
soort Mona Lisa-status heeft, is ongeveer 600 miljoen dollar waard. Het
verplaatsen van de icoon buiten de galerie, dat alleen kan geschieden
als restaurateurs hiertoe het groene licht geven, zou al 4 miljoen
dollar kosten, aldus Alexander Avdeyev, Russisch minister van cultuur.
Om over de kosten en de verzekering van de restauratie zelf nog maar te
zwijgen. Roebljov’s Drie-eenheidsicoon, die ooit voor Rusland op een
lokale synode werd vastgesteld als hét voorbeeld voor het schilderen van
de Drie-eenheid, heeft niet alleen een grote artistieke waarde, maar ook
en vooral een religieuze. Hij is ook in het westen een van de meeste
bekende, gecopieerde en becommentarieerde orthodoxe iconen vanwege zijn
belangrijke theologische en esthetische waarde. (Bron: Orthodox News).
Sep Blatter
ontvangt orthodoxe onderscheiding
De
voorzitter van de FIFA (Fédération Internationale de Football
Association), de Zwitser Sep Blatter, ontving bij zijn bezoek in mei aan
Moldova de hoogste onderscheiding van de Moldovaanse Orthodoxe Kerk, die
van “Stefan de Vrome, de Grote en Heilige”, hem toegekend door Zijne
Heiligheid Vladimir, metropoliet van Chişinău en Geheel Moldova. De
Moldovaanse Orthodoxe Kerk, met officieel 1255 parochies de grootste
kerk in dit vrijwel geheel orthodoxe land, is een autonome kerk, die
ressorteert onder het Russisch-orthodoxe patriarchaat van Moskou.“Ik ben
diep ontroerd door deze onderscheiding. Voor mij hebben godsdienst en
voetbal ten minste één ding gemeenschappelijk: ze geven hoop aan mensen
en zetten hen in beweging”, aldus voorzitter Baller. Als niet
beleefdheid en onkunde het hadden voorkomen, dan had de kerkelijk
geridderde voertbalfederatie-voorzitter minstens nog aan één andere
treffende overeenkomst kunnen denken; er is altijd wel reuring. Zo leeft
de Moldovaanse Orthodoxe Kerk onder Moskou in openlijk conflict met een
andere tegenspeler op het zelfde kerkelijke veld: de in 1992
heropgerichte Metropolie van Bessarabië met 84 parochies, die onder
leiding staat van metropoliet
Petru Păduraru en valt onder het Roemeens-orthodoxe patriarchaat van
Boekarest.
Wereldwijd
Paus bemoedigt christenen
H. Land
In de
tijd voorafgaand aan het pauselijk bezoek half mei 2009 aan het H. Land
(Jordanië, Israël, en de Palestijnse Gebieden, meer bepaald de Westbank)
leek het naderende bezoek door de christenen aldaar - zowel oosterse als
westerse, katholieke en niet-katholieke - vooral toegejuicht te worden.
Pal voor het bezoek echter verschenen er in de pers ook tegengeluiden,
als zou het pausbezoek niet alleen gevoelig liggen bij joden (vanwege
Williamson) en moslims (vanwege ‘Regensburg’) , maar ook bij christenen,
en zelfs katholieken, zelf. Aangevoerde reden: iedere mogelijke
pauselijke misstap of ‘slip of the tongue’ zou per saldo op rekening
komen van de toch al kwestbare christelijke minderheid. Het is moeilijk
om op grond van de nieuwsberichten de balans van dit moeilijke
pausbezoek op te maken, ook wat de christenen betreft. Zeker is dat
Benedictus XVI zich uitdrukkelijk uitgesproken heeft richting de
christenen in het H. Land. Tijdens een eucharistieviering, die vrijwel
geheel in het Arabisch werd gevierd, op 10 mei in het internationale
stadion te Amman, de Jordaanse hoofdstad, drukte hij de midden-oosterse
katholieken zowel het blijven koesteren van hun erfgoed op het hart als
ook de solidariteit met hen van de kerk in heel de wereld. Tijdens de
eucharistie te Betlehem (Palestijnse Gebieden) op 13 mei bemoedigde hij
eveneens de Palestijnse christenen in hun moeilijke situatie. Hij riep
hen op om van hun kerken en parochies plaatsten van dialoog en
praktische liefde te maken. Hij sprak ook zijn leedwezen uit met de
inwoners van Gaza die als gevolg van het Israëlisch-Palestijnse (vaak
gewapende) conflict zoveel ontbering hadden te doorstaan. Gaza was het
enige gebied dat de paus niet bezocht. Er wonen daar temidden van bijna
anderhalf miljoen (moslim)inwoners zo’n 2500 à 3000 christenen, meest
Grieks-orthodoxe Arabieren. Er zijn niet meer dan 200 katholieken. Bij
de dienst in Betlehem konden enkele tientallen Gazaanse christenen
aanwezig zijn. De christenen van Gaza hebben het niet gemakkelijk in een
gebied dat door de islamistische Hamas wordt geregeerd en door Israël en
het buurland Egypte vrijwel volledig van de buitenwereld is afgesloten.
Op 15 mei had de paus een oecumenische ontmoeting met het
Grieks-orthodoxe patriarchaat te Jeruzalem met vertegenwoordigers van de
christelijk kerken van de stad. Daar herhaalde hij het belang van een
blijvende christelijke presentie in de regio, met name heel
uitdrukkelijk in Jeruzalem, maar onderstreepte ook het belang van de
theologische oecumenische dialoog tussen de kerken.
Turmoil in AOCA
Op 24 februari jl. nam de H. Synode van het Grieks-orthodoxe
Patriarchaat van Antiochië te Damascus een besluit dat er in het kort op
neer komt dat zijn bisschoppen voortaan hulpbisschoppen zouden zijn van
de metropolieten. Dit zou voor héél de Antiocheens-orthodoxe Kerk
gelden. De Synode van het AOCA, het zogeheten ‘Self-Ruled Antiochian
Orthodox Christian Archdiocese of North America’ onder leiding van
aartsbisschop-metropoliet Philip Saliba, stelde op 24 april op grond
daarvan het Damascusbesluit automatisch in werking voor de VS en Canada.
Dit riep sterke reacties bij voor- maar vooral tegenstanders. De
Noord-Amerikaanse Antiocheens-orthodoxe bisschoppen zagen zich ineens
gedegradeerd van diocesane bisschoppen tot hulpbisschoppen en de enkele
jaren afgekondigde autonomie van het AOCA leek van nul en gener waarde.
(Zie Oecumenische Nieuwsbrief 82, Orthodoxe turmoil in VS1 en2). De
laatste ontwikkeling is dat twee kanseliers die zelf ooit door
metropoliet Philip ooit als zodanig zijn aangesteld, twee
Antiocheens-orthodoxe leken-gelovigen uit de VS, op veler verzoek op 13
mei een ‘Opinion’ hebben aangeboden aan de aartsbisschop-metropoliet.
Beide kanseliers wijzen het Damascusbesluit van 24 februari af als
ongeldig, en zelfs al zou het geldig zijn, dan zou het niet van
toepassing zijn op het ‘self-ruled’ Noord-Amerikaanse aartsbisdom. Het
zou een besluit zijn gespeend van enige consistentie. In verband met de
gerezen moeilijkheden in Noord-Amerika zou een extra vergadering in
voorbereiding zijn op het Antiocheens-orthodoxe Patriarchaat te Damascus
in de week voor orthodox Pinksteren (7 juni 2009). Het conflict, dat
symptomatisch is voor de belangrijke verschuivingen van het zwaartepunt
van het home-land’ naar de emigratie, is met de ‘ Opinion’ van de twee
kanseliers een nieuwe fase ingegaan, maar dus zeker niet de laatste. De
wereldwijde oosterse Orthodoxie vertoont overigens op grond van haar
geloofstraditie een groot vermogen om zelfs de taaiste binnen-orthodoxe
kerkpolitieke conflicten (ook die ongelukkigerwijs uitlopen op een –
tijdelijk – schisma) mettertijd op te lossen (zie in de jongste
geschiedenis Oost-Europese patriarchaten vs Constantinopel, en Moskou vs
Buitenland Kerk). Op een of meer decennia of soms zelfs eeuwen kijkt men
daarbij echter niet. (Bron: Orthodox News).
Tips en Agenda
Godskennis en menswording; Twee symposia over werk en actualiteit van Athanasius. Op vrijdag 12 juni 2009 en 11 december 2009 organiseert het Centrum voor Patristisch Onderzoek van de Vrije Universiteit en de Universiteit van Tilburg een tweetal symposia over leven, werk en actualiteit van de kerkvader Augustinus. Hoofdspreker op beide symposia zal zijn dr. E.P. Meijering. Hij aanvaardde op 1 januari 2009 een gasthoogleraarschap aan de Faculteit der Godgeleerdheid van de VU. Informatie en aanmelding per email j.nauta@th.vu.nl of secretariaat@theofilos.vu.nl.
Op weg naar Damascus, het begin van een nieuw leven, Tentoonstelling O.L. Vrouw Hemelvaart – St. Josephkerk, Herensingel 3 Leiden. Van 20 tot 28 juni 2009 organiseert de Nederlandse afdeling van Communione e Liberatione in het kader van het Paulusjaar een tentoonstelling. Deze tentoonstelling die eerder vertoond werd in Rome, Jeruzalem, Damascus, Malta en in Moskou, is gemaakt door Franciscanen van het Heilig Land en de Priesterfraterniteit van de H. Carolus Borromeüs. Voor een impressie zie: http://www.itacaeventi.it/eventi/mostre/sulla-via-di-damasco/
Nacht der Kerken in Emmen en Rotterdam. Overgewaaid uit Duitsland en Oostenrijk is de Nacht der Kerken ook in Nederland een begrip aan het worden. In Emmen vindt dit evenement voor de eerste keer plaats. De Raad van Kerken van Emmen heeft de kerkennacht georganiseerd. De activiteiten concentreren zich in en om de Grote Kerk in het centrum van Emmen (zie www.raadvankerkenemmen.nl). De kerkennacht zal gehouden worden van vrijdagavond 19 juni 23.00 uur tot en met zaterdagmorgen 20 juni 5 uur. De toegang is gratis. Op 20 juni, 18.00 tot 24.00 uur wordt in Rotterdam voor de tweede keer de Nacht der Kerken gehouden. Er doen dit jaar 40 kerken mee, verspreid over 6 verschillende wijken in de stad. Informatie over de achtergrond en de deelnemende kerken is te vinden op de website www.nachtderkerken.nl.
Symposium ‘Dromen van kerkmuziek’. Op 27 juni a.s. zal in de Opstandingskerk te Enschede een symposium plaatsvinden over de toekomst van Nederlandse liturgische muziek. Het symposium wordt georganiseerd door de Stichting Centrum voor de Kerkzang en aangeboden aan Gerrit Baas vanwege zijn afscheid als voorzitter. De afgelopen jaren was Gerrit Baas sturende kracht achter toekomstgerichte vernieuwingen binnen het Centrum. Sprekers op dit symposium zijn: Nienke van Andel (theoloog, promovendus Liedboek en Nieuw Liedboek), Richard Bot (kerkmusicus, vz. NSGV), Annemarie de Heer (Kerkmuziekdagen voor de Jeugd), Jan de Jong (kerkmusicus, uitgever), Wim Ruessink (kerkmusicus), Sytze de Vries (theoloog, schrijver van liturgische teksten) en Dirk Zwart (kerkmusicus, Stichting Nieuwe Kerkmuziek). Ieder van hen zal hardop dromen van kerkmuziek en een lied laten zingen dat naar zijn/haar mening toekomst heeft. De samenzang wordt ondersteund en afgewisseld door de cantorij ‘Amici Cantoris’ o.l.v. Heleen Steenbergen. Iedereen die kerkmuziek een warm hart toedraagt is van harte welkom. Aanmelden (graag uiterlijk 20 juni) kan bij Irene Gootjes, secretaris van het Centrum. E-mail: i.gootjes@planet.nl, tel. 026-3811610. Het symposium is geheel gratis toegankelijk, incl. koffie, thee en lunch. Aanvang: 10.30 uur, ontvangst met koffie/thee om 10.00 uur. Het adres van de Opstandingskerk is Zonstraat 9, Enschede. (LOP-nieuws)
Deze digitale nieuwsbrief wordt u gratis aangeboden door de Katholieke Vereniging voor Oecumene. De vereniging is geheel afhankelijk van contributies en giften. Steun het werk voor de oecumene van onze vereniging met een gift op giro 801919 ten name van Katholieke Vereniging voor Oecumene in Den Bosch. Hartelijk dank!!!
Walpoort 10 - 5211 DK - 's-Hertogenbosch - T: 073-6136471 - F: 073-6126610 - secretariaat@oecumene.nl