Nieuwe pagina 1

KATHOLIEKE VERENIGING VOOR OECUMENE
NIEUWSBRIEF OECUMENE JANUARI 2007 (WK 4) (NR. 64)

1.   KARDINAAL WILLIBRANDS ARCHIEF (KWA)
2.   GEBEDSWEEK VOOR DE CHRISTELIJKE EENHEID
3.   NIEUW OP WEBSITE
4.   JAARLIJKSE OECUMENELEZING IN HET TEKEN VAN WRR-RAPPORT
5.   OPHEFFING REGIONALE PROTESTANTSE DIENSTENCENTRA
6.   NCRV START THEMAKANAAL GELOVEN
7.   RELIFLEX
8.   NIEUW BOEK OVER OORSPRONKELIJK CHRISTENDOM - LEESTIP
9.   PATER THEO VAN DEN HOUT OVERLEDEN
10. SPIRITUELE OECUMENE
11. BEWEGING IN DE OECUMENE
12. GRONDWET VOOR EUROPA
13. BREUK IN ANGLICAANSE COMMUNIO
14. TAIZE-ONTMOETING IN ZAGREB
15. OECUMENISCHE PRIJS VOOR FILM OVER DE BALKAN
16. RUSSISCH-ORTHODOXE KERK EN VERZOENING
17. PRIORITEITEN VOOR DE OECUMENISCHE BEWEGING
18. LEZINGENREEKS ROND SIBIU
19. KENNISMAKING MET HEDENDAAGSE ORTHODOXIE

1. KARDINAAL WILLEBRANDS ARCHIEF (KWA)
OP 2 augustus 2006 overleed kardinaal Willebrands. Om zijn geestelijke erfenis niet verloren te laten gaan is het Kardinaal Willebrands Archief (KWA) opgericht. De KWA is opgericht in overleg met de Pauselijke Raad ter bevordering van de Eenheid van de Christenen en heeft als doel de geestelijke nalatenschap van Kardinaal Willebrands met betrekking tot de oecumene (Jodendom, Orthodoxie, Reformatie) op een zorgvuldige wijze te beheren en te verspreiden. Kardinaal Willebrands gaf de aanzet tot de ontwikkeling van een katholieke oecumenische theologie, tot bilaterale dialogen, oecumenische overeenkomst en verbetering van de verhouding met het jodendom. Het KWA wil het materiaal inventariseren, en toegankelijk maken voor studie en onderzoek. Daarnaast lanceert het KWA een project ‘oral history’, waarin nog levende tijdgenoten van de kardinaal geïnterviewd zullen worden om de lacunes in de archieven op te vangen.
Bron: Katholieknederland

2. GEBEDSWEEK VOOR DE CHRISTELIJKE EENHEID
Dit jaar vindt van 18 januari tot 25 januari de Week van Gebed voor de Eenheid plaats. Het thema dit jaar is: “Zelfs doven laat hij horen en stommen laat hij spreken” (Mc. 7,37, NBV).
De teksten van de Gebedsweek worden sinds 1968 uitgewerkt door de commissie ‘Faith and Order’ van de Wereldraad van Kerken en de Pauselijke Raad voor de Eenheid. Dit jaar wordt het thema ingevuld vanuit de Zuid-Afrikaanse achtergrond, waar veel mensen met hiv/aids besmet zijn en grote armoede en werkloosheid heerst. Op onze website treft u verdere informatie aan en een verwijzing naar de website van de Raad van Kerken, waar u het materiaal kunt bestellen. De posters zijn helaas uitverkocht.
Bron: RaadvanKerken.nl

3. NIEUW OP WEBSITE
Op onze website www.oecumene.nl is de lezing toegevoegd van dr. Jorge E. Castillo Guerra. Hij hield deze lezing tijdens de bijeenkomst over Migratie en oecumene, die op 15 november 2006 plaatsvond. De lezing van Drs. Solomon Dejene staat reeds langere tijd op onze site.

4. JAARLIJKSE OECUMENELEZING IN HET TEKEN VAN WRR-RAPPORT
Op 19 januari vond de jaarlijkse oecumenelezing plaats in de Remonstrantse Geertekerk te Utrecht. Dr. Wim van de Donk, voorzitter van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, sprak over de totstandkoming van het WRR-rapport, de resultaten ervan en over de plaats van kerken in het publieke domein. In zijn lezing pleitte hij ervoor dat de kerken, die zich in de marge van de samenleving bevinden, een appèl doen uitgaan naar het ‘midden’ van de samenleving. De postmoderne maatschappij waarin mensen nog wel geloven maar zich niet meer aansluiten bij bestaande geloofsgemeenschappen, vraagt om een herbezinning van de kerken op hun aanbod. Kerken zouden zich minder zorgen moeten maken over hun positie in de maatschappij (vermindering van het aantal kerkbezoekers bijvoorbeeld) maar zich te richten op nieuwe mogelijkheden om in te spelen op de religieuze vragen die onder mensen leven. Hier ligt een grote uidaging voor kerken, aldus Dr. van de Donk. Juist omdat kerken zich nu in de marge bevinden kunnen zij creativiteit ontplooien om het eigene zichtbaar te maken. Samenwerking tussen kerken is hierbij van wezenlijk belang. Innovatie begint in de marge. Kerken zouden in die zin de marge moeten leren herontdekken en de ruimte gebruiken om een aansprekend aanbod met een eigen gezicht aan te bieden.
Na de lezing volgde een paneldiscussie en werd aan de zaal de mogelijkheid geboden vragen te stellen. Het geheel werd muzikaal omlijst. Aan de oecumenelezing namen dit jaar zo’n 200 mensen deel.

5. OPHEFFING REGIONALE PROTESTANTSE DIENSTENCENTRA
Per 1 januari 2008 worden de regionale dienstencentra van de Protestantse Kerk in Nederland gesloten. Tot en met 2015 moet er 40% bezuinigd worden. Uit de inkomsten van de protestantse gemeenten in Nederland wordt de bovenplaatselijke dienstverlening betaald. Dalende inkomsten zijn er nu de oorzaak van dat de regionale dienstencentra gesloten moeten worden. De bezuinigingen hebben ook invloed op het aantal medewerkers, ook in het Protestants Landelijk Dienstencentrum te Utrecht.
Bron: Kerknet.be

6. NCRV START THEMAKANAAL GELOVEN
De NCRV is op 24 december gestart met een digitaal televisiekanaal rond spiritualiteit en zingeving vanuit de protestants-christelijke traditie. Er doen diverse kerkelijke organisaties aan mee. U kunt er 24 uur per dag en 7 dagen per week kijken naar programma’s over religie, spiritualiteit en zingeving. Aan het themakanaal is tevens een website gekoppeld (www.ncrv.nl/geloven). Hier is ook religieuze muziek te beluisteren, kunnen lokale kerkdiensten bekeken worden. Er kan gezocht worden naar uitzendingen aan de hand van trefwoorden (Aarde en vuur, goed en kwaad, inspiratie, kerstfeest, lachen met God, leve het leven, lijden, muziek, traditie, verstilling, vriendschap en vrije tijd). Iedereen wordt van harte uitgenodigd mee te doen door rapportages in te zenden, hiertoe wordt ter ondersteuning een cursus aangeboden. Geloven wil zich richten “op mensen die ergens voor staan. Die niet bang zijn te dromen van een betere wereld. Die strijden tegen onrecht en onverschilligheid. Mensen voor wie spiritualiteit onmisbaar is in het leven van alledag, het geloof inspiratie geeft om iets voor anderen te betekenen en een bijdrage te leveren aan een verbetering van onze maatschappij. Geloven geeft zin in het leven en bíedt zin in het leven.”
Bron: ncrv.nl/geloven

7. RELIFLEX
‘Echte dialoog is een confrontatie. Niet alleen met de ander, maar vooral met jezelf.’ Dit is de achtergrond van de nieuwe website www.reliflex.nl. De website is een initiatief van het Dominicaans Studiecentrum voor Theologie en Samenleving in Nijmegen en Stichting Zinweb, een platform voor zingeving en communicatie. Beide organisaties willen met de website flexibiliteit in de omgang met de eigen religiositeit en die van de ander bevorderen om het samenleven van mensen te bevorderen. De website wil zowel inspirerende als problematische kanten van religie presenteren zoals mensen die tegenkomen in het leven van alledag. Gefilmde portretten van mensen uit verschillende religieuze tradities vormen de basis van de website.

8. NIEUW BOEK OVER OORSPRONKELIJK CHRISTENDOM - LEESTIP
Martie Dieperink, Op zoek naar het oorspronkelijk christendom. Feit en fictie in de Da Vinci Code en de moderne gnostiek, Uitg. Boekencentrum, ISBN 978 90 239 2162 2
"In onze tijd liggen de kerk en het traditionele Christendom zwaar onder druk. Dat gebeurt in romans als de Da Vinci Code, maar ook via auteurs als Elaine Pagels, Jacob Slavenburg en Willem Glaudemans. Wat hen allen bindt is de sympathie voor de gnostiek. Dit staat voor een vrouwvriendelijke vorm van spiritualiteit, met weining nadruk op dogma's en instituten. In de lijn van deze opkomende 'neognostiek' pas ook de overweldigende media-aandacht voor de uitgaven van het vertaalde Judas-evangelie in het voorjaar van 2006.
Velen voelen zich aangesproken door de ideeën van neognostici, en bezoeken hun lezingen of lezen hun geschriften. Anderen zijn het niet eens met de neognostiek, maar weten dit niet altijd helder te verwoorden.
In dit boek schept de theologe Martie Dieperink helderheid over de oorsprong en de achtergrond van de neognostiek. Haar diepgaande kennis van zowel deze stroming en de historie ervan, als van de vroege kerkvaders, stelt haar in staat feit en fictie te scheiden. Zo weet ze antwoord te geven op de vraag waar we het oorspronkelijke christendom kunnen vinden: in de gnostiek of in de kerk.

9. PATER THEO VAN DEN HOUT OVERLEDEN
Op zaterdag 30 december 2006 vond de uitvaart plaats van pater Theo van Hout in de St. Jan-de-Doperkerk te Leuven.. Pater van Hout werd op 10 september 1988 door bisschop Bär van Rotterdam tot priester gewijd ten behoeve van het Grieks-Katholiek Oekraïens Exarchaat van Frankrijk, de Benelux en Zwitserland. Hij was van 1988 tot 1993 verbonden aan de H. Johannes de Doperkerk te Genk en van 1993 tot 2004 bediende hij de zielzorg van de Kerk van Sint-Volodymyr en de Bescherming van de Moeder Gods te Brussel en de Oekraïense Kapel te Leuven. Hij celebreerde tevens in de Oekraïense kerken van Luik, Namen, Charleroi, Tamines, Wasmes (de Borinage) en de byzantijnse gemeenschappen van de Landelijke Instelling Pokrof te Nederland. Tevens was bij betrokken bij het Byzantijnse koor Angelskij Sobor. Pater van Hout werd na zijn emeritaat in 2004 vrijwilliger in het Centrum voor Oecumenisch Onderzoek aan de Faculteit Godgeleerdheid van de Katholieke Universiteit in Leuven. De Oekraïense bisschop Michail Hryshyshyn heeft de uitvaartdienst gecelebreerd.
Bron: Kerknet.be

10. SPIRITUELE OECUMENE
Kardinaal Kasper heeft het nieuwe handboek van het Vaticaan over de oecumene geschreven. Het ‘Handboek van Spirituele Oecumene’ is tijdens de Gebedsweek voor de Christelijke Eenheid in het Italiaans gepresenteerd. Het handboek richt zich op bisschoppen, priesters, religieuzen en leken. Kardinaal Kaspers merkt in dit boek op dat gemeenschappelijk gebed, het bijwonen van belangrijke activiteiten van andere kerkgemeenschappen en bijbelstudie, samenwerking rond rechtvaardigheid en vrede belangrijke elementen zijn in de ‘spirituele oecumene’.
Bron: Kerknet.be

11. BEWEGING IN DE OECUMENE
Aartsbisschop Joris Vercammen van de oud-katholieke kerk in Nederland merkt naar aanleiding van de minimale receptie van de negende assemblee van de Wereldraad van Kerken (februari 2006 te Porto Allegre) op dat de oecumene te veel een ‘apparaat’ is geworden, zij is teveel ‘structuur’ en weinig ‘boodschap’. Het is geen ‘beweging’ meer.
Hoewel het vaak ingewikkeld is om met zoveel lidkerken tot overeenstemming te komen, gaat het erom hoe we teken van Gods’ vriendschap onder de mensen willen zijn. In dat gesprek wordt de oecumene weer ‘beweging’, naar mensen toe, naar God toe’ aldus Aartsbisschop Vercammen. De Wereldraad van Kerken springt op dit verlangen naar beweging in door het opzetten van een ‘Wereldforum voor christenen’, waarbij groepen christenen uit Pinksterkerken en evangelische bewegingen uitgenodigd worden voor uitwisseling en overleg. Ook op lokaal niveau zou een dergelijk opzet de eenheid kunnen bevorderen. Het samen uitdenken van allerlei missionaire strategieën kan weer beweging in de oecumene brengen. Deze ‘strategieën’ slagen alleen wanneer ze uitgaan van de eenheid. Het echt waardevolle komt in de dialoog en de samenwerking bovendrijven. Aartsbisschop Vercammen nodigt de kerken daarom uit tot een gewetensonderzoek om de oecumene weer in ‘beweging’ te krijgen.
Bron: Kerknet.be

12. GRONDWET VOOR EUROPA
Protestantse, orthodoxe, oud-katholieke en anglicaanse kerken van Europa hebben via de Conferentie van Europese Kerken (CEC) de Duitse Bondsregering opgeroepen opnieuw werk te maken van de Europese grondwet. De CEC heeft veel geïnvesteerd in de eenmaking van Europa en zij hebben zich er voor ingezet dat er een Europa komt dat op christelijke waarden gebaseerd is.
Bron: Kerknet.be

13. BREUK IN ANGLICAANSE COMMUNIO
De bisschopswijding van een openlijk als homoseksueel levende Gene Robinson van drie jaar geleden is er de oorzaak van dat de anglicaanse kerk van Tanzania verklaard heeft de banden te willen verbreken met de episcopaalse kerk in de Verenigde Staten. Volgens de Tanzaniaanse kerk is gepraktiseerde homoseksualiteit in strijd met de Bijbel. Door de bisschopswijding hebben de bisschoppen van New Hamspire zich buiten de Anglicaanse Communio geplaatst, aldus de Tanzaniaanse anglicanen.
Op 1 januari is in de Amerikaanse episcopaalse kerk een nieuwe regeling van start gegaan, die tegemoet komt aan de conservatieve bisdommen en parochies die zicht niet meer kunnen terugvinden in het beleid van de Amerikaanse episcopaalse kerkgemeenschap. De verdeeldheid heeft niet alleen te maken met de bisschopswijding van de homoseksuele Gene Robinson en de inzegening van homorelaties, maar ook met het feit dat onlangs een vrouw tot voorzitter van de Episcopaalse Conventie werd benoemd. De nieuwe regeling moet het ook voor de conservatieve bisdommen en parochies mogelijk maken verenigd te blijven met de Amerikaanse episcopaalse kerk. De conservatieve tak kiest echter liever voor ‘vliegende bisschoppen’ (bisschoppen die vanuit Afrika worden overgebracht) dan voor in hun ogen te vooruitstrevende collega’s.
Bronnen: katholieknederland.nl en Kerknet.be

14. TAIZE-ONTMOETING IN ZAGREB

Tienduizenden jongeren zijn eind december 2006 in Zagreb bijeengekomen voor de jaarlijkse bijeenkomst van de oecumenische gemeenschap van Taizé. Broeder Alois, die in augustus vorig jaar broeder Roger opvolgde aan het hoofd van de Taizégemeenschap, ging voor zijn aankomst in de Kroatische hoofdstad naar Servië waar hij sprak met leiders van de Servisch-Orthodoxe Kerk. Deze jaarlijkse ontmoeting van jongeren als een ‘pelgrimage van vertrouwen’ vindt ieder jaar in een andere Europese grootstad plaats. De Taizégemeenschap streeft hierbij naar een afwisseling tussen Oost en West. Sinds 1989 is het ook mogelijk om naar Centraal-Europa te gaan. De broeders hebben nadrukkelijk niet de bedoeling om een beweging op zich te vormen, zij sturen de jongeren die naar hen toekomen terug naar hun plaatselijke Kerken en willen dat zij zich daar inzetten.
Bronnen: Katholieknederland.nl en Kerknet.be

15. OECUMENISCHE PRIJS VOOR FILM OVER DE BALKAN
De film “Grbavica” (Het geheim van Esma) van de Bosnische regisseur Jasmila Zbanic’s heeft de oecumenische Templetonfilmprijs 2006 gewonnen. Deze prijs wordt beschouwd als de belangrijkste religieuze filmprijs. De film brengt op een diepmenselijke wijze het tragische conflict, de economische problemen en de sociale verdeeldheid in beeld die het gevolg waren van de Balkanoorlog in de jaren negentig. De film won reeds eerde de Gouden Beer en de Oecumenische Prijs van het Filmfestival van Berlijn. De prijs wordt op 11 februari 2007 toegekend in Berlijn.
Bronnen: ENI en Kerkbet.be

16. RUSSISCH-ORTHODOXE KERK EN VERZOENING
In mei 2007 zullen de Russisch-orthodoxe kerk en de Russisch-orthodoxe kerk in ballingschap zich officieel verzoenen. Op 17 mei zullen de patriarch van Moskou, Aleksej II, en de metropoliet Laurus van de Russisch-orthodoxe kerk in ballingschap tekenen hiervoor op 17 mei in Moskou een verklaring ondertekenen. Beide kerken zullen hun bisschoppen behouden en gaan samenwerken op het vlak van onderwijs.
Bron: Kerknet.be

17. PRIORITEITEN VOOR DE OECUMENISCHE BEWEGING
‘Nooit eerder waren de kansen om krachten te vinden in de eenheid zo groot als nu’ stelt Dr. Samuel Kobia, algemeen secretaris van de Wereldraad van Kerken, in een brief waarin hij de prioriteiten voor de oecumenische beweging tot 2013 uiteenzet. De brief refereert aan de plannen en voorstellen van de negende Assemblee van de Wereldraad voor Kerken in Porto Allegre. Er zijn in de huidige wereld veel middelpuntvliedende krachten, we moeten samen een plaats vinden in de wereld, als gelovigen in God en als kerken in de wereld’, aldus dr. Kobia.
Bron: Kerknet.be

Agenda

18. LEZINGENREEKS ROND SIBIU
Op weg naar de derde Europese Oecumenische Assemblee in Sibiu
Het licht van Christus schijnt over allen. Hoop op eenheid en vernieuwing in Europa.
Vrijdagmiddagen: 2 februari - 23 februari - 30 maart - 20 april - 25 mei en 29 juni 2007 van 14.00-17.00 uur - Walpoort 10, ’s-Hertogenbosch.

Ter voorbereiding op de derde Europese Oecumenische Assemblee in Sibiu, 4-8 september 2007, vindt een zestal lezingen plaats. Deze lezingen worden gehouden door zes verschillende deskundigen, die steeds een ander hoofdthema van Sibiu zullen belichten.
Voor de derde keer organiseren de kerken in Europa op Europees niveau een Oecumenische Assemblee. Na de bijeenkomsten in Bazel (1989 – Vrede en gerechtigheid) en Graz (1997 – Verzoening: gave van God – bron van nieuw leven) is het nu de beurt aan Sibiu (Roemenië). De keuze voor deze stad, die in het hart van Transsylvanië ligt, is niet toevallig. De Conferentie van Europese Kerken (CEC) en de Raad van Europese Bisschoppenconferenties (CCEE) wilden de bijeenkomst graag in een orthodox land houden. Sibiu is dan een goede en logische keuze. Het is een prachtige oude stad, die in 2007 de culturele hoofdstad van Europa is. In datzelfde jaar treedt Roemenië samen met Bulgarije toe tot de Europese Unie.
Het motto van de derde Oecumenische Assemblee luidt: Het licht van Christus schijnt over allen. Hoop op eenheid en vernieuwing in Europa. De CEC en CCEE hebben de kerken in Europa uitgenodigd om nationaal en lokaal met de voorbereiding voor de derde Assemblee aan de slag te gaan. Hiermee hopen de CEC en CCEE een oecumenische pelgrimage op gang te brengen. De Raad van Kerken in Nederland en de Katholieke Vereniging voor Oecumene hebben deze uitnodiging graag aanvaard en bieden in de aanloop naar Sibiu in de eerste helft van 2007 zes Sibiu-lezingen aan. In deze lezingen zullen de thema’s die in Sibiu aan de orde komen, vanuit de Nederlandse en Europese context voor het voetlicht gebracht worden.

2 februari – Schepping
Tini Brugge – Licht in de wereld, schaduw op Gods schepping
23 februari – Gerechtigheid en vrede
Hielke Wolters – Gerechtigheid en Vrede, werken aan een geloofwaardige economie
30 maart – Spiritualiteit
Hanneke Arts – Leven met Christus. Een weg (om) te gaan
20 april – Religies
Henk Vroom – Moet het christendom zijn eerstgeboorterecht in Europa afstaan?
25 mei – Getuigen
Wout van Laar – Getuigen van het licht. Over de missionaire roeping.
29 juni – Eenheid
Kees van Vliet – over het verlangen naar de zichtbare eenheid van de Kerk

Kosten: € 5,-- per lezing (te voldoen bij de ingang van de zaal)
U kunt zich aanmelden per e-mail: secretariaat@oecumene.nl op per telefoon: 073-6136471
De volledige programmafolder kunt u downloaden op onze website: www.oecumene.nl

19. KENNISMAKING MET HEDENDAAGSE ORTHODOXIE
Samen lezen van Ignace Peckstadt, Een open venster op de Orthodoxe Kerk (Averbode 2005, 285 blz., ISBN 9031722170, € 23,30).
Donderdagmiddagen 15 maart, 29 maart, 19 april en 10 mei 2007, steeds van 14.00-16.30 uur, Walpoort 10, ‘s-Hertogenbosch, Cursusbegeleider: Leo van Leijsen

Het boek is een recent (2005), Nederlandstalig getuigenis van de Orthodoxie door een Belgisch Orthodox priester. Op een toegankelijke en prettig leesbare manier worden de belangrijkste thema’s van de Orthodoxe Kerk behandeld: haar geschiedenis, leer, liturgie, iconen, ethiek en haar plaats in de hedendaagse samenleving etcetera. Via het boek treden we in ‘gesprek’ met een Orthodox, die heel bewust de stap naar deze kerk heeft gezet en haar tientallen jaren heeft gediend. Een mogelijkheid om op een zo min mogelijk ‘specialistische’ wijze nader kennis te maken met deze Orthodoxie.

Kosten: € 17,50 (te voldoen op de eerste bijeenkomst)
Aanmelding is noodzakelijk. U kunt zich aanmelden per e-mail: secretariaat@oecumene.nl op per telefoon: 073-6136471