|
KATHOLIEKE VERENIGING VOOR OECUMENE
NIEUWSBRIEF OECUMENE DECEMBER (WK 51) (NR. 63)
1. Pausbezoek aan Turkije
2. Nieuw op website oecumene.nl
3. Bisschoppen en PKN-Moderamen bijeen rond missie en zending
4. Oecumene en migratie
5. Verbod deelname katholieken
aan multireligieuze vieringen
6. Kerk van ijs in Sibiu?
7. 'Einführung in das
Christentum' van Ratzinger in het Russisch uitgegeven
8. Religie en integratie
9. Vaticaan beschuldigt van
proselitisme tegen de Russisch-orthodoxe Kerk
10. Zwitserse kerken slaan
handen in elkaar voor godsdienstvrijheid en interreligieuze dialoog
11. 'Raad ter bevordering van
de Eenheid' in gesprek met Pinksterbeweging
12. Bezoek van aartsbisschop
Christodoulos van de Grieks-orthodoxe Kerk aan paus Benedictus XVI
13. Taize-ontmoeting in Zagreb
- 'pelgrimage van vertrouwen'
14. Vredeslicht uit de
geboortekerk in Bethlehem
15. Agenda
1.
Pausbezoek aan Turkije
“Het doel van dit bezoek is
dialoog, broederschap, inzet voor begrip tussen culturen, tussen religies, voor
verzoening.” Met deze woorden karakteriseerde de paus de inzet van zijn reis aan
Turkije van 28 november tot 1 december.
Centraal bij dit bezoek staat de
dialoog tussen christendom en islam, tussen christenen onderling en vooral met
de Orthodoxe Kerk van Constantinopel. Turkije kent op een bevolking van 170
miljoen inwoners 10.000 christenen, een absolute minderheid.
Het bezoek begon op het vliegveld van Ankara met een onderhoud met de Turkse
premier Erdogan, die later aan de pers te kennen gaf dat de paus de wens had
uitgesproken dat Turkije tot de EU zal toetreden. Het Vaticaan bevestigde dit
bericht. Na het gesprek met de premier bezocht de paus het mausoleum van Atatürk
(1881-1938), de stichter van de Turkse Republiek. Daar legde hij een krans bij
het graf van Atatürk.
Na een gesprek met de minister voor religieuze zaken,
Ali Bardakoglu, gaf de paus een persconferentie waarin hij onderstreepte wat
moslims en christenen verenigt. Hiermee kwam de paus de moslims tegemoet nadat
hij in september in Regensburg de woede van veel moslims op de hals had gehaald.
De Paus wees erop dat moslims en christenen elkaar bijzondere
dienstbaarheid verschuldigd zijn “omdat we in één God geloven – zij het op een
andere wijze – en omdat we hem dagelijks loven en prijzen als de schepper en
heerser van de wereld”. Zo riep hij op tot een authentieke dialoog tussen
moslims en christenen.
Op 29 november celebreerde de Paus een dienst in Efese. De dienst vond plaats
vlak naast een huisje waar Maria, de moeder van God, de laatste dagen van haar
leven gewoond zou hebben. Tijdens deze dienst noemde hij Turkije een natuurlijke
brug tussen de continenten. Hij riep de joden, moslims en christenen in het
Midden-Oosten op zich te verzoenen en vrede te sluiten.
In de kerk van Sint Gregorius, sprak de paus later op de dag de Oecumenisch
Patriarch van Constantinopel, Bartholomeüs I, toe. De Paus herinnerde hierbij
aan de formele beëindiging van het Oosters Schisma (1054) door Paus Paulus VI
(1963-1978) en patriarch Athenagoras I (1948-1972) in 1965. Hij sprak daarbij de
hoop uit dat de weg naar volledige eenheid verder gegaan zal worden. Dit werd
nog eens bekrachtigd in de viering van de Goddelijke Liturgie op 30 november,
het feest van Sint Andreas, in de Sint-Gregoriuskathedraal te Istanbul. De
patriarch wordt gezien als de opvolger van Sint Andreas, zoals de Paus gezien
wordt als de opvolger van Petrus. Zowel de paus als de patriarch verklaarden
daarin plechtig te blijven streven naar eenheid van hun kerken, een verklaring
die zij beiden ondertekenden. De patriarch noemde het bezoek van de paus een
nieuwe stap in “de standvastige tocht naar het herstel van de volledige
gemeenschap tussen onze kerken''.
In de middag werd de paus rondgeleid door het museum Aya Sofia in Istanbul. Deze
kerk is sinds de 6e eeuw de belangrijkste kerk van het Oosters
Christendom. In 1453 werd de kerk echter door de Sultan Mehmed II omgevormd in
een moskee. Nu is het een museum. Veel christenen van de Byzantijnse ritus
zouden de zetel van de patriarch van Constantinopel graag zien terugkeren in de
Aya Sofia. Na het bezoek aan de Aya Sofia woonde de paus een gebedsdienst bij in
de Blauwe moskee in Istanbul. Dit bezoek wordt gezien als een nieuw teken van
verzoening richting de moslimwereld na de toespraak in Regensburg. Tijdens de
gebedsdienst bad de paus samen met de grootmoefti Mustafa Cagrici, waarbij de
paus zich eveneens in de richting van Mekka wendde. Beide mannen baden een gebed
waarbij de paus ook de traditionele islamitische gebedshouding aannam.
Op de laatste dag van zijn bezoek celebreerde de paus een eucharistieviering in
de Heilige Geest-kathedraal waaraan enkele honderden leden van de Turkse
katholieke gemeenschap deelnamen evenals de oecumenisch patriarch Bartholomeüs I
en patriarch Mesrob I van de Armeense Kerk.
Op de website Katholiek
Nederland treft u enige videofragmenten aan waarin aandacht besteedt wordt aan
het bezoek dat de paus bracht aan Turkije. Zo treft u er fragmenten aan waarin
professor Herman Teule, directeur van het Instituut voor Oosters Christendom,
vertelt over
religie in Turkije en over
Patriarch Bartholomeüs I en over de verhouding tussen de
westerse en de oosters kerk, het
Oosters schisma en de weerslag pausbezoek op
kerkelijke wereld.
Bron: katholieknederland.nl en Zenit
naar boven
2.
Nieuw op website oecumene.nl
Op de website van de Katholieke
Vereniging voor Oecumene zijn een aantal lezingen toegevoegd: Christelijke
feesten in de bijbelse traditie, door Drs. Joost H.G.M. Jansen o.praem; Geloven
in Europa door Mr. Monique Baujard en Migratie en oecumene door Drs. Solomon
Dejene. Om direct naar de pagina ‘Lezingen’ te gaan, klik
hier.
naar boven
3.
Bisschoppen en
PKN-Moderamen bijeen rond missie en zending
Dit jaar stond op de agenda van
de jaarlijkse ontmoeting tussen de bisschoppen en de PKN-Moderamen het thema
‘missie en zending’. Op 14 november ontmoetten zij elkaar in het Landelijk
Dienstencentrum van de PKN te Utrecht. Uitgangspunt bij het gesprek waren de
documenten ‘Leren leven van de verwondering’ (van de synode van de PKN) en de
bisschoppelijke Missiebrief ‘Getuigen van de hoop die in ons leeft!’
Centraal in de besprekingen stond de bezinning op de missionaire opdracht van
parochies en gemeenten binnen Nederland. Zowel de bisschoppen als de Moderamen
stelden zichzelf kritische vragen met betrekking tot de evangelisatie in de
afgelopen decennia. Tijdens de bijeenkomst werd nagedacht over de
randvoorwaarden van een missionaire impuls. De gesprekspartners stelden vast dat
verkondiging vraagt om woorden én daden. Daden die in maatschappelijk opzicht
niet aarzelen in te gaan tegen gangbare trends. De bijeenkomst maakte duidelijk
dat de zorg voor de toekomst gedeelde zorg is. Afgesproken werd samen te zoeken
naar mogelijkheden om stem te geven aan de boodschap van het Evangelie. Het
oecumenisch gesprek blijft nodig, maar de verschillen waren even van tweede
orde.
Bron: rkkerk.nl
naar boven
4.
Oecumene en migratie
Het christendom in Nederland
krijgt geleidelijk een multicultureel karakter. De gevolgen van de wereldwijde
migratie doet zich ook voor Nederland voelen, zeker ook wanneer het gaat om
oecumene. Hierover spraken twee migrantentheologen tijdens een studiebijeenkomst
van de Katholieke Vereniging voor Oecumene op 15 november in Den Bosch, Dr.
Jorge Castillo Guerra en Drs. Solomon Dejene.
Dr. Jorge Castillo Guerra sprak daarbij over de verhouding tussen migratie en
oecumene in Nederland. Hij stelde dat de vragen die de migratie de oecumenische
beweging stelt voortkomen uit de samenleving en de kerken. Hij hield een
pleidooi voor een open interactie tussen Nederlandse christenen en nieuwkomers.
Hij gaf aan dat hiervoor een nieuwe theologische visie nodig is en presenteerde
hiervoor een mogelijke weg.
Drs. Solomon Dejene benadrukte in zijn lezing het belang van een dialoog op voet
van gelijkwaardigheid. Migranten zouden meer bij de oecumenische beweging
betrokken moeten worden, wat dan automatisch gevolgen heeft voor de Kerk en de
agenda van de oecumene. Er is echter sprake van ontoereikende structuren om deze
samenwerking te bevorderen.
Bron: rkkerk.nl (De lezing van Drs. Solomon Dejene treft u aan op de website van
de Vereniging of klik
hier).
naar boven
5.
Verbod deelname katholieken
aan multireligieuze vieringen
Kardinaal Joachim Meisner,
aartsbisschop van Keulen, heeft katholieke godsdienstleraren verboden deel te
nemen aan multireligieuze vieringen. De Duitse bisschoppenconferentie heeft in
een reactie laten weten het eens te zijn met Kardinaal Meisner.
Het verbod van de Kardinaal komt vlak voor Kerstmis. Op veel scholen is het
inmiddels gebruikelijk geworden een gezamenlijke viering voor de Kerst te
organiseren waarbij alle leerlingen zijn uitgenodigd, dus ook leerlingen die een
andere godsdienst aanhangen. Het verbod geldt niet voor het gezamenlijk zingen
van kerstliederen, omdat dat eerder folkloristisch dan religieus is. De EKD, de
grootste protestantse kerk in Duitsland, nam eerder al een soortgelijk standpunt
in. De kerken die lid zijn van de Raad van Kerken in Nederland, hebben
afgesproken onderscheid te maken tussen interreligieuze bijeenkomsten en
interreligieuze vieringen. Zij willen voorkomen dat de indruk ontstaat dat
aanhangers van verschillende godsdiensten tot dezelfde God bidden. In een
reactie van de Raad van Kerken op een artikel in het dagblad Trouw waarin
gesteld wordt dat Raad van kerken zich “aansluit bij het standpunt van de Duitse
bisschoppenconferentie” verzoekt de Raad van Kerken Trouw in een ingezonden
brief hun reactie op deze uitspraak zo spoedig mogelijk in Trouw te publiceren.
De Raad van Kerken maakt in haar reactie duidelijk dat zij multireligieuze
vieringen op scholen (of waar dan ook) niet principieel afwijst. Hiermee wil de
Raad van Kerken benadrukken dat gezamenlijke vieringen de eigenheid van de
diverse tradities waartoe de deelnemers behoren, moeten respecteren. Zij
verwijzen daarbij naar een door hen gemaakte brochure “Samen vieren met mensen
van andere religies” waarin hun genuanceerdere opvatting hieromtrent wordt
geschetst.
Bron: katholieknederland.nl en raadvankerken.nl
naar boven
6.
Kerk van ijs in Sibiu?
Een Roemeen van Duitse afkomst,
Arnold Klingeis, wil een kerk van ijs bouwen op een berg bij de stad Sibiu in
Roemenië. Deze stad is in 2007 Europese culturele hoofdstad en van 4 tot 9
september vindt er het derde Europese oecumenische assemblee plaats. Het thema
van deze bijeenkomst is ‘Het licht van Christus schijnt over allen – hoop op
vernieuwing en eenheid in Europa’. De kerk zou stand moeten houden tot in de
lente. Metropoliet Laurentiu Streza Transsylvanië van de Roemeens-Orthodoxe Kerk
heeft laten weten dat hij orthodoxen niet zal toestaan te trouwen of te dopen in
deze kerk. Orthodoxe kerken worden gebouwd voor honderden dan wel duizenden
jaren en zijn niet bedoeld om binnen korte tijd te verdwijnen. De leiding van de
katholieken en de protestanten in Roemenië hebben laten weten geen bezwaar te
maken tegen een kerk van ijs.
naar boven
7.
‘Einführung in das Christentum’ van Ratzinger in het Russisch uitgegeven
Onlangs verscheen één van de
belangrijkste boeken van Joseph Ratzinger, huidige paus, in het Russisch. De
metropoliet Kirill van Smolensk en Kaliningrad, de tweede man van de
Russisch-orthodoxe Kerk schreef het voorwoord bij het boek. Het boek dat in het
Nederlands is uitgegeven onder de titel ‘Kern van ons geloof’, schreef Ratzinger
toen hij nog professor was aan de Universiteit van Tübingen. Het feit dat de
metropoliet het voorwoord bij dit boek geschreven heeft, wordt gezien als een
stap in de goede richting op weg naar wederzijds begrip tussen de
Rooms-katholieke Kerk en de Russisch-orthodoxe Kerk.
naar boven
8.
Religie en integratie
De Raad van Kerken heeft onder
de titel ‘Wij horen bij elkaar’ een brochure uitgebracht waarin zij de rol
beschrijft die kerken en religie kunnen spelen bij integratievraagstukken.
De Raad van Kerken roept de overheid op om religie serieus te nemen en de
maatschappelijke betekenis van religieuze instellingen te erkennen. Zo zou
volgens de Raad van Kerken en SKIN (de vereniging van migrantenkerken in
Nederland) religie een grotere rol moeten spelen in het maatschappelijk debat
over integratie. Voor veel immigranten is religie een belangrijk onderdeel van
hun identiteit. Ook autochtone kerken en migrantenkerken zouden met elkaar in
gesprek moeten gaan op voet van gelijkheid. Ook zouden kerken zich duidelijker
moeten laten horen in het maatschappelijk debat. De brochure bevat een aantal
praktijkvoorbeelden, suggesties voor werkvormen en aanvullende literatuur voor
plaatselijke raden van kerken, gemeenten en parochies. Zie voor meer informatie
de website van de Raad van Kerken (www.raadvankerken.nl)
naar boven
9.
Vaticaan beschuldigt van
proselitisme tegen de Russisch-orthodoxe Kerk
Nadat aartspriester Vsevolod
Chapin namens de het Russisch-orthodoxe patriarchaat van Moskou de hoop had
uitgesproken dat het pausbezoek aan Turkije de dialoog tussen katholieken en
orthodoxen zou bevorderen, herhaalde de Russisch-orthodoxe patriarch Aleksj II
de oude beschuldigingen van proselitisme en zieltjeswinnerij. patriarch Aleksej
II van Moskou is, volgens Prof.dr. W. van den Bercken, de hoofdverantwoordelijke
voor het uitblijven van de eenheid tussen de orthodoxe kerken en de
rooms-katholieke kerk. De indruk heerst dat de patriarch blijft vasthouden aan
een oude, achterhaalde nationalistische houding, die weinig ruimte laat voor
vooruitgang op het vlak van de oecumene. Metropoliet Kirill van Smolensk en
Kalingrad, die gezien wordt als kandidaat-opvolger van de patriarch liet zich
onlangs nog positief uit over de toenadering met de katholieke kerk en
benadrukte de noodzaak om in het Europa van vandaag de dag met één stem te
spreken.
naar boven
10.
Zwitserse kerken slaan
handen in elkaar voor godsdienstvrijheid en interreligieuze dialoog
De katholieke, oud-katholieke
en protestantse kerken van Zwitserland schrijven in een brief naar aanleiding
van de Dag van de Mensenrechten: “Het is ongetwijfeld zo dat christenen in
moslimlanden vervolgd worden of er niet het recht hebben om openlijk hun
godsdienst te belijden, maar dat mag nog geen rechtvaardiging zijn om de
godsdienstvrijheid van andere godsdiensten in Zwitserland aan banden te leggen”.
De brief werd in alle kerken in Zwitserland voorgelezen. Volgens de kerken is
godsdienstvrijheid een absolute voorwaarde voor elke samenleving die gebaseerd
is op de menselijke waardigheid.
Bron: Kerknet.be
naar boven
11.
‘Raad ter bevordering van
de Eenheid’ in gesprek met Pinksterbeweging
Mgr. Juan Usma Gómez, die sinds
1996 binnen de Pauselijke Raad ter bevordering van de Eenheid verantwoordelijk
is voor de dialoog met het Pinksterbeweging merkt op dat deze Pinksterbeweging
een eeuw na zijn ontstaan, de katholieke kerk voor serieuze vragen plaatst. De
Raad ter bevordering van de Eenheid organiseerde een ontmoeting tussen
vertegenwoordigers van deze groeiende beweging en de katholieke kerk. De
beweging ontstond in 1906 in Los Angeles en telt inmiddels wereldwijd zo’n 600
miljoen gelovigen. Binnen de katholieke kerk is bijvoorbeeld de Charismatische
Vernieuwing beïnvloed door de Pinksterbeweging. Volgens de directeur van de Raad
moet de katholieke kerk zich zonder angst afvragen waarom deze beweging zo sterk
groeit. De bijeenkomst was gericht op de uitdaging die de gaven van de heilige
Geest gelovigen stellen. De beweging presenteerde zichzelf vanuit oecumenisch,
antropologisch, moreel en spiritueel oogpunt. Beide partijen in de discussie
hebben aangegeven dat het van belang is de dialoog in de toekomst te
intensiveren en in gezamenlijke projecten met elkaar op te trekken.
Bron: Zenit
naar boven
12.
Bezoek van aartsbisschop Christodoulos van de Grieks-orthodoxe Kerk aan paus Benedictus XVI
Van 13 tot 16 december brengt
de orthodoxe aartsbisschop Christodoulos van Athene een bezoek aan paus
Benedictus XVI en de kerk van Rome. Het is de eerste keer dat de primaat van de
Grieks-orthodoxe Kerk de huidige paus officieel bezoekt. De Grieks-orthodoxe
Kerk is autocephaal, dat wil zeggen dat ze binnen de wereldwijde gemeenschap van
Orthodoxe Kerken zelfstandigheid geniet. De Paus zal de aartsbisschop van Athene
gedurende zijn bezoek een bijzonder geschenk overhandigen, een gedeelte van de
keten waarmee Paulus volgens de traditie was vastgeketend. Op 14 december
ondertekenden zowel de Paus als de orthodoxe aartsbisschop een verklaring waarin
zij de christenen oproepen tot verdraagzaamheid, interreligieuze dialoog en
politiek verzet tegen abortus en euthanasie. Beiden hebben aangegeven er alles
aan te willen doen om “de volledige
gemeenschap tussen katholieken en
orthodoxen” dichterbij te brengen. Ook zullen ze de samenwerking op charitatief
vlak bevorderen.
Bron: katholieknederland.nl
naar boven
13.
Taize-ontmoeting in Zagreb
– ‘pelgrimage van vertrouwen’
Van 29 december tot 1 januari
vindt opnieuw een pelgrimage van vertrouwen plaats, dit keer in Zagreb. De
oecumenische broedergemeenschap Taize verwacht ook dit jaar weer duizenden
jongeren uit Europa, ondanks de grote afstand.
naar boven
14.
Vredeslicht uit de
geboortekerk in Bethlehem
Ook dit jaar wordt, voor de
twintigste keer, met de kerst opnieuw het vredeslicht dat in Bethlehem door een
kind wordt aangestoken aan de vredesvlam in de geboortekerk die daar al eeuwen
brandt verspreid. Vanuit Bethlehem wordt het licht door scoutinggroepen
verspreidt over Europa. Ook Nederland doet hieraan mee. Het initiatief hiertoe
ligt dit jaar bij scouting Wellerlooi in Limburg. Zij krijgen het licht
doorgegeven van een Duitse Scoutingroep. In Wenen wordt rond het vredeslicht een
oecumenische viering georganiseerd waarna het licht door scouts wordt verspreidt
over zoveel mogelijk huizen, verenigingen, instellingen en bedrijven om een
krans van vrede te sluiten. Vanuit een klein vlammetje ontstaat een ketting van
licht en vrede. In Duitsland en Oostenrijk kunnen mensen de week voor kerst het
licht op bijvoorbeeld het station, bij scouts of het Rode Kruis afhalen om het
door te geven. Het vredeslicht brandt verder ook in het Europees Parlement, het
Vaticaan, de VN en andere grote organisaties. Voor meer informatie kunt u
terecht op:
http://www.vredeslicht.web-log.nl/
naar boven
15.
Agenda
Pax Christi Nederland is op
zoek naar een gemotiveerde groep pelgrims die net als in 2004 op een bijzondere
manier het kerstfeest willen vieren met Palestijnse gezinnen in Betlehem. Ze
moeten zich voor en tijdens de reis grondig willen informeren over de situatie
ter plaatse en verplichten zich om daarna hun ervaringen te delen met anderen.
De pelgrimage vindt plaats van 21 - 29 december 2006. De pelgrims krijgen een
veelzijdig beeld van de situatie in de Palestijnse gebieden. Er zijn nog
plaatsen open! Meer informatie op:
http://www.paxchristi.nl/betlehem_pelgrimage.htm
Lezingenreeks op weg naar de
derde Europese Oecumenische Assemblee in Sibiu
Samen met de Raad van Kerken organiseert de Katholieke Vereniging voor Oecumene
een lezingenreeks op weg naar de derde Europese Oecumenische Assemblee die van 4
tot 9 september 2007 in Sibiu (Roemenië) gehouden zal worden.
Het motto van deze Assemblee luidt: ‘Het licht van Christus schijnt over allen.
Hoop op eenheid en vernieuwing in Europa.’ De lezingenreeks speelt in op
subthema’s van de Assemblee: Schepping, Gerechtigheid en Vrede, Spiritualiteit,
Interreligieuze dialoog, Getuigenis en Eenheid.
De Sibiu-lezingen worden gehouden in het centrum van de Katholieke Vereniging
voor Oecumene, Walpoort 10 in ’s-Hertogenbosch op 2 februari, 23 februari, 30
maart, 20 april, 25 mei en 29 juni va 14.00 en 17.00 uur. Entree 5,--. Het
volledige programma treft u binnenkort aan op onze website
www.oecumene.nl
naar boven
|