2006-wk4

Op het feest van Theofanie heeft de Orthodoxe Parochie Sint Nicolaas de nieuw verworven Tichelkerk in de Amsterdamse Jordaan feestelijk in gebruik genomen. Speciale gasten waren de oude eigenaars, de paters Capucijnen. Een mooie en uitgebreide fotoreportage van het feest op 18 en 19 januari kan worden bekeken op flickr.com. Voor de website van de parochie zie: www.orthodox.nl.
Deze Amsterdamse parochie heeft voor 2006 een Orthodoxe Kalender (Oude Stijl) uitgegeven met lezingen en heiligen voor elke dag. Westerse heiligen, en in het bijzonder heiligen van de Lage Landen, hebben een prominente plaats gekregen in de kalender. De kalender is gemaakt naar het voorbeeld van de kalender van de Russisch-orthodoxe Kerk in Groot-Britannië en Ierland, bisdom Sourozh (http://www.sourozh.org/Calendar/index.html). Daarop kregen Britse en Ierse heiligen een plek. Het is in de verschillende jurisdicties van de Orthodoxe kerk in Nederland, met name in de parochies die de Nederlands taal voeren, een traditie die zo oud is als het gebruik van het Nederlands zelf (omstreeks halverwege 20e eeuw), om heiligen uit onze streken van voor het schisma tussen Constantinopel en Rome (1054) te gedenken. Zij maakten deel uit van de nog ongedeelde kerk van het Latijnse Westen en Byzantijnse Oosten en worden als Orthodoxe heiligen beschouwd.

“Pas op voor ‘spiritualisering’ thema Assemblee.” Dit zei prof. dr. Lieve Troch tijdens de Oecumenelezing die de landelijke Raad van Kerken organiseerde op 20 januari in Utrecht. De Oecumenelezing wordt jaarlijks georganiseerd in de Gebedsweek voor de Eenheid.
Troch ging in op het thema ‘God, in uw genade, vernieuw de wereld’ en de specifieke betekenis van dit thema in de Braziliaanse context. “De Wereldraad van Kerken vergadert voor het eerst in haar geschiedenis in Latijns-Amerika, het meest christelijke continent ter wereld. Het is opmerkelijk dat dit niet eerder is gebeurd.” Brazilië is het grootste land van het continent en is met de stad São Paulo het economisch hart van Zuid Amerika. De tekst van de Oecumenelezing is gepubliceerd op www.raadvankerken.nl.

Op 27 januari vonden regionale bijeenkomsten plaats in Meppel en Breda ter voorbereiding op de Assemblee van de Wereldraad. In Breda zou onder meer de bisschop van Breda, mgr. Muskens, spreken, maar hij was verhinderd. Zijn inleiding werd voorgelezen door pastoor A. Kamps, bisschoppelijk gedelegeerde voor oecumene van het Bisdom Breda. In de inleiding ging bisschop Muskens in op de gezamenlijke opdracht die christenen hebben: “Als christenen zijn we geroepen om anderen in deze liefdesgemeenschap te laten delen.” De bisschop benadrukte het belang van de Assemblee: “De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de eenheid van de christenen nog niet gerealiseerd is. We zijn onderweg. Helaas verzwakt onze verdeeldheid ons missionair getuigenis. Daarom zijn bijeenkomsten als de Assemblee in Porto Alegre van groot belang. Daar waar we kunnen, dienen we de hand aan de ploeg te slaan, temeer daar de wereld verlangt naar de genade van God, die het aanschijn van de aarde vervult.”

Wies Houweling, predikante in Amsterdam en lid van het Centraal Comite namens de Protestantse Kerk in Nederland, ging in op de betekenis van de Wereldraad van Kerken als een uniek platform voor ontmoeting en uitwisseling van geloofservaringen van christenen wereldwijd. Een illustratie daarvan is te vinden op de pagina Keeping the Faith met foto’s en verhalen van christelijke gemeenschappen uit de hele wereld.
Aan de forumdiscussie namen deel ds. Jan-Gerd Heetderks, drs. Greetje Witte Rang, prof. dr. Anton Houtepen en ds. Wies Houweling. Ds. Heetderks, de praeses van de Protestantse Kerk in Nederland, onderstreepte het belang van recente documenten van de KEK en de Wereldraad die de neo-liberale economische wereldorde onder kritiek stellen. De protestantse delegatie zal daaraan veel aandacht besteden in Porto Alegre. G. Witte-Rang lichtte de betekenis van één van deze documenten, het agape-appel, toe. De presentatie van A. Houtepen over het christelijk zelfverstaan en het religieus pluralisme was aanleiding voor een geanimeerde discussie met de deelnemers. W. Houweling gaf een toelichting op de achtergrond van de nieuwe wijze van besluitvorming op basis van consensus die in Porto Alegre zal worden gevolgd. Met een gebedsdienst en een gezamenlijke maaltijd werd de bijeenkomst besloten. De lezingen van de bijeenkomst in Breda worden gepubliceerd op de website van Oikos

De Orthodoxe Parochie van de Heilige Cornelius de Honderdman heeft na een jaar omzwervingen door Amersfoort weer een nieuw onderkomen gevonden. Na de verkoop door de eigenaren van het pand, waarin de parochie eerder kerkte, moest noodgedwongen worden gezocht naar nieuwe behuizing. “De hele inboedel moest worden opgeslagen. Een koffer en een doos met praktische spullen was alles wat ons bleef,” aldus vader Stepan Bakker, die het afgelopen jaar “een jaar van waanzinnig hard en eenzaam zoeken en werken” noemt.
De oplossing werd uiteindelijk gevonden toen de oud-katholieke aartsbisschop van Utrecht, Joris Vercammen, en de zijnen de fraaie kapel van het voormalige Seminarie van de Oud-katholieke Kerk ter beschikking stelden. Vader Stephan: “Veel is nog behelpen en wennen. Maar wat een zegen: we hebben weer regelmatige diensten!”
Het nieuwe adres: Adres: Koningin Wilhelminalaan 3 in Amersfoort. Informatie over diensten en bereikbaarheid is te vinden op de website www.orthodox-amersfoort.nl.

De nieuwe bisschop van het Syrisch-orthodoxe klooster in Glane, krijgt alleen Nederland onder zijn hoede. Het aartsbisdom, dat vanuit Glane werd bestuurd, wordt opgesplitst. Dat heeft de patriarch van de Syrisch-orthodoxe Kerk in Damascus besloten. Naast het Nederlandse bisdom ontstaat straks een bisdom van Zwitserland en Oostenrijk samen, en België en Frankrijk. Duitsland was al eerder een apart bisdom geworden. De nieuwe kerkelijk leider in Nederland heeft daarmee een beduidend kleiner gebied waarover hij zijn kerkelijk gezag uitoefent dan de in oktober 2005 overleden Julius Çiçek.
(RKnieuws.net 25-01-2006)

6. OECUMENISCH TRAJECT NAAR SIBIU 2007
Van 24 tot 27 januari is in Rome het voortraject van de derde Oecumenische Assemblee voor Vrede, Gerechtigheid en het Behoud van de Schepping van start gegaan. De Oecumenische Assemblee is een bijeenkomst van de Raad van Europese Bisschoppenconferenties (CCEE) en de Conferentie van Europese Kerken (CEK). Het is een vervolg op eerdere bijeenkomsten in Bazel en Graz. Die tweede bijeenkomst resulteerde in de ‘Charta Oecumenica‘.
In Rome stelde de de Duitse lutherse bisschop Margot Kässmann dat de neiging van kerken om zich van elkaar af te grenzen, een gevaar is voor de oecumene. Ze wees onder meer op het document ‘Dominus Iesus’ van het Vaticaan uit 2000, dat protestantse kerken niet als kerken “in de eigenlijke betekenis” ziet. De Duitse kardinaal Walter Kasper, hoofd van de Pauselijke Raad voor de Eenheid, wilde niet van een ‘oecumenische ijstijd’ spreken, maar constateerde wel dat de kerken het er niet meer over eens zijn wat oecumene is en wat het doel ervan is. Het gevaar bestaat daardoor dat “men in verschillende, misschien zelfs in tegengestelde richtingen loopt en aan het einde verder van elkaar verwijderd is dan bij het begin”.
Kasper benadrukte de relevantie van de Oecumenische Assemblee voor Europa: “Enerzijds is het christendom een eenheidskenmerk van Europa, anderzijds zijn de scheuringen binnen het christendom oorzaak voor conflicten en splitsingen die we in Europa kennen. De vereniging van Europa is niet alleen een economisch probleem, zij is vooral een oecumenisch probleem. Het gaat om een diepe eenheid van de harten van de mensen.”
Namens de Nederlandse kerken waren kardinaal Simonis, algemeen secretaris dr. B. Plaisier van de Protestantse Kerk in Nederland en algemeen secretaris ds. Ineke Bakker van de Raad van Kerken in Nederland van de partij.
Op weg naar Sibiu wordt vergaderd in etappes. Op de bijeenkomst in Rome volgt volgend jaar februari een bijeenkomst in ‘Lutherstad’ Wittenberg. Tussendoor zijn er regionale bijeenkomsten. Het proces mondt uit in de Oecumenische Assemblee in Sibiu, Roemenië, van 4 tot 9 september 2007. Het centrale thema is: ‘Het licht van Christus schijnt over allen. Hoop voor vernieuwing en eenheid in Europa’.
(RKNieuws.net 13-01-2006, Katholieknederland.nl 24-01-2006)

De internationale Gebedsweek voor de Eenheid werd dit jaar afgesloten in Rome met een vesperviering. Vertegenwoordigers van verschillende kerken waren aanwezig bij de dienst, waarbij paus Benedictus XVI voorging. Protestantse en orthodoxe vertegenwoordigers combineerden deze dienst met een bijeenkomst van de KEK en CCEE in Rome (zie nieuwsitem 6).
Het materiaal werd dit jaar voorbereid door een oecumenische groep uit Ierland. Het thema van de Gebedsweek 2006 was: ‘Want waar twee of drie mensen in mijn naam samen zijn ben Ik in hun midden”; een thema met een verrassende actualiteit voor krimpende kerken in het Westen.

Tijdens de Gebedweeek voor de Eeenheid organiseert de landelijke Raad van Kerken ieder jaar in samenwerking met de Utrechtse Stedelijke Raad van Kerken (USRK) in één van de kerken van Utrecht een oecumenische gebedsdienst. Dit jaar waren de Raad van Kerken en zijn lidkerken op zondag 22 januari te gast bij de kerk van het Leger des Heils in de Mgr. van de Weteringstraat in Utrecht. Voorgangers in de dienst waren ds. Ineke Bakker, secretaris van de Raad van Kerken, en pastor Henk van Doorn, voorzitter van de USRK. De dienst werd opgeluisterd door het muziekensemble van het Leger onder leiding van Peter Krommenhoek, dat onder andere het muziekstuk van Dean Coffin ‘Het Licht der Wereld’ ten gehore bracht. Maj. Hans van Vliet hield een gloedvolle verkondiging over eenheid in Christus en verscheidenheid in geloofsexpressie. Vertegenwoordigers van de lidkerken van de Raad van Kerken spraken de voorbeden uit. Na de dienst werd gezamenlijk een eenvoudige maaltijd gebruikt die door het Leger des Heils werd aangeboden.

De Verenigde Protestantse Kerk van België (VPKB) heeft een open brief gepubliceerd naar aanleiding van de 'Gebedsweek voor de Eenheid van de Christenen'. Daarin wordt herinnerd aan het feit dat de christelijke kerken nog steeds gescheiden zijn, maar tegelijk wordt erkend dat daardoor ook het verlangen gevoed wordt naar eenheid en heelheid. "Wij geloven dat de kerk geen doel in zichzelf is, maar een middel om het evangelie bij de mensen te brengen. Wij geloven dat kerkelijke verschillen het streven naar vrede, recht en menselijke waardigheid niet mogen frustreren. De goede boodschap van Jezus Christus - zozeer geworteld in de eigen Joodse traditie maar elke grens overstijgend - moet ons drijven in de richting van die zo verlangde eenheid in verbondenheid."
(Nieuwsbrief Kerknet Vlaanderen, 20-01-2006)

Op 25 januari verscheen de eerste encycliek van paus benedictus XVI. Kardinaal Walter Kasper, voorzitter van de Pauselijke Raad voor de Eenheid, schat in dat het geen toeval is dat de nieuwe encycliek van de paus verschijnt op het einde van de Gebedsweek voor de Eenheid. "Ik heb daarover niet met de paus gesproken, maar het is zo gewild en ik ben erg gelukkig dat de publicatie in deze context gebeurt. Het is een belangrijk teken.” Volgens de kardinaal geeft de paus hiermee opnieuw het signaal af dat hij de oecumene serieus neemt.
Ook het thema van de encycliek - God is liefde - sluit daar volgens de curiekardinaal goed bij aan. "De volledige eenheid van de christenen, waar we naar streven en waarvoor we bidden en ons inzetten, is een eenheid in waarheid en liefde. In die zin heeft de encycliek ook een grote betekenis voor de toekomst van de oecumene."
(Nieuwsbrief Kerknet Vlaanderen, 20-01-2006)

De Raad van Kerken in Nederland is een handtekeningenactie gestart tegen het opsluiten van kinderen in detentiecentra voor vreemdelingen. De kerken roepen de ministers Donner (Justitie) en Verdonk (Vreemdelingenzaken) op om in principe geen kinderen meer in vreemdelingendetentie te houden. Als dat wel gebeurt, moet die zo kort mogelijk duren, vindt de raad. Ook moeten de verblijfsomstandigheden worden aangepast aan de behoeften en rechten van minderjarigen. Minister Verdonk heeft aangegeven de actie van de Raad van Kerken onnodig te vinden. De meeste zaken waarvoor de Raad van Kerken pleit, zijn volgens haar al geregeld. De handtekeningenactie van de Raad van Kerken wordt gesteund door een groot aantal maatschappelijke organisaties, waaronder Amnesty International en Unicef Nederland. De actie loopt tot 10 juni a.s.
Meer informatie op www.raadvankerken.nl.

“Het lijkt erop of de institutionele oecumene is vastgelopen in zelf opgeworpen barrières. Er zit vooruitgang noch verrassing meer in de verklaringen die de kerken naar buiten brengen. Of het nu gaat om leerstellige, liturgische of ethische vraagstukken, ze zijn weinig opzienbarend.” Dat schrijft Kees Tinga, beleidsmedewerker bij de PKN, in het laatste nummer van het blad VolZin.
De Rooms-katholieke Kerk besloot onlangs flink te snijden in haar bijdrage aan de Raad van Kerken, maar Tinga, een van de initiatiefnemers van de website www.steunderaadvankerken.nl, stelt dat er echter meer problemen zijn dan die van de oecumenische begroting. Zoals de geringe zichtbaarheid en voorspelbaarheid van de Raad.
Tinga stelt dat het onterecht is om de rooms-katholieke als voornaamste schuldigen voor de crisis binnen de formele oecumene aan te wijzen. Ook de spanningen en tegenvallers binnen de jonge PKN speelt het oecumenische proces parten. Tinga: “De verleiding van zelfprofilering en eigenbelang, van defensief en reactief beleid, zijn er niet minder dan bij de rooms-katholieke broeders.”
Positieve oecumenische ontwikkeling ziet Tinga in de informele oecumene, die in de loop der jaren is opgebloeid in bijvoorbeeld het werk van geestelijke verzorgers in instellingen, lokale initiatieven van raden van kerken, kerken van het type Dominicusgemeente en projecten en activiteiten als de Nieuwe Bijbelvertaling en IKV/Pax Christi.
(Katholieknederland.nl, 14-01-2006)

Het moet allemaal met minder in de kerk. Met minder mensen en in veel gevallen ook met minder geld. De Katholieke Vereniging voor Oecumene geeft daarom een nieuwe impuls aan de fondswerving. Op de website van de vereniging is een pagina aangemaakt ‘Investeren in oecumene’, waarop de mogelijkheden worden beschreven om het werk van de vereniging te ondersteunen.
In een artikel in het huisblad van de vereniging, Overeen, benadrukken bestuurslid Rob Kuiper en secretaris Geert van Dartel de toegevoegde waarde van de Katholieke Vereniging voor Oecumene in het huidige oecumenische landschap. Van Dartel: “In de bloeiperiode van de oecumene in de jaren ’60 en ’70 werden allerlei oecumenische verbanden gesmeed, die nu onder druk staan vanwege toenemende financiële druk bij kerkgenootschappen. Kerken neigen er toe zich terug te trekken op het eigen terrein. Daarom is de Katholieke Vereniging voor Oecumene van levensbelang voor de toekomst van de oecumene.” De Katholieke Vereniging voor Oecumene is een vereniging van mensen die lid zijn en geen ambtelijke organisatie. Kuiper: “Daardoor hebben we ruimte om profetisch te werk te gaan. Niet te blijven staan bij wat is, maar verder kijken naar wat mogelijk is.” Lees verder.

Op 19 januari verzorgde dr. W. Lamfers, predikant in Weesp, voor de Katholieke Vereniging voor Oecumene de lezing over Bonhoeffer ‘Bidden als bron van verzet en overgave’. U kunt de inleiding downloaden vanaf de website van de vereniging onder lezingen.