|
KATHOLIEKE
VERENIGING VOOR OECUMENE
NIEUWSBRIEF OECUMENE 2006-14 (NR. 57)
1. “WOORD ÉN SACRAMENT HEBBEN
ELKAAR NODIG”
2.
“ONELINERS
UIT DEN BOZE BIJ OECUMENISCHE DISCUSSIE OVER EUCHARISTIE EN AVONDMAAL”
3. KOPTISCHE KERK
4. NIEUWE PATRIARCH VAN ALEXANDRIË
VOOR KATHOLIEKE KOPTEN
5. NIEUWE STRUCTUREN SYRISCH-ORTHODOXE KERK IN EUROPA
6. VATICAANSE VERKLARING OVER ‘PATRIARCH VAN HET WESTEN’
7. KATHOLIEK HUWELIJK MOET BEËINDIGD KUNNEN WORDEN’
8. BROEDER ALOÏS VAN TAIZÉ PLANT BEZOEK AAN MOSKOU
9. TERUGKOMDAG ASSEMBLEE
10. ROEMEENS KERK VERWELKOMT AFBLAZEN DRACULA PARK
11. PATRIARCH ALEKSEJ II WIL RUSSISCHE VERKLARING MENSENRECHTEN
12. INTERVIEW MET LEIDER RUSSISCH-ORTHODOXE DELEGATIE OP ASSEMBLEE
13. FRIESE RAAD VAN KERKEN ZOEKT BREDE OECUMENE
14. TURKIJE KNAPT VOOR HET EERST KERKEN OP
15. AGENDA
1. “WOORD ÉN SACRAMENT HEBBEN
ELKAAR NODIG”
Op 28 maart schreef dr. André
Lascaris in een artikel in het Friesch Dagblad dat een dienst zonder brood en
wijn geen rooms-katholieke dienst is. Vanuit protestantse hoek reageerde
emeritus predikant dr. Hans Kronenburg op de tekst. Zij het, als protestant,
“met schroom”: “‘Als één lid lijdt, lijden alle leden mee’, schrijft de apostel
Paulus immers. Dat betekent ook: als in één kerk pijn geleden wordt, gaat dat
ook de andere kerken aan. Oecumene is ook: delen in elkaars zorgen en
problemen.”
Volgens Kronenburg, tevens
adviseur van het bestuur van de Katholieke Vereniging voor Oecumene, is het een
terecht streven van de bisschoppen om het aantal woord- en communiediensten te
beperken. “Alleen heb ik daarvoor een andere motivering dan zij: de daarin
gepraktiseerde wijze van ‘ter communie gaan’ is namelijk naar reformatorische
overtuiging theologisch volstrekt onacceptabel. Er zit een visie op het
sacrament achter, die teruggaat op de Middeleeuwen en eenvoudig gezegd hierop
neerkomt, dat Christus door middel van het machtswoord van de priester in de
materiële werkelijkheid wordt ‘opgeslagen’. Zodanig dat je Hem kunt opbergen in
een kastje (het ‘tabernakel’) om Hem er op elk gewenst moment weer uit te kunnen
halen, bijvoorbeeld voor een ziekencommunie of … een woord- en communiedienst op
zaterdagavond.”
“Zou júist het tekort aan
priesters geen aanleiding kunnen zijn om voor de liturgische praktijk de
consequenties te trekken uit wat het Tweede Vaticaanse Concilie veertig jaar
geleden al heeft gezegd: dat Christus evenzeer in het Woord aanwezig is als in
het sacrament?” vraagt Kronenburg zich af.
Hij stelt voor om diensten van
Woord, lofzang en gebed te houden. “Het zal even wennen zijn, maar in feite
bevat mijn suggestie niets nieuws, want de bisschoppen hebben zelf enkele jaren
geleden ook al in deze richting gewezen: ‘Er is een bezonnen terughoudendheid
nodig ten aanzien van de vraag of steeds een Woord- én communieviering gehouden
moet worden.’ (Meewerken in het pastoraat , p.26).“
“Kortom, ik zou er met Vaticanum II voor willen pleiten de Tafel van het Woord
rijkelijk te vullen met de schatten van de bijbel. Daarbij gaat het niet om een
alternatief voor de Tafel van de Eucharistie, maar om een volwaardige
aanvulling. Want beide, woord en sacrament, hebben elkaar nodig voor de opbouw
van de kerk. Dat is één van de belangrijkste resultaten van de toenadering
tussen Rome en de Reformatie. Het wordt tijd dat bisschoppen en synodes,
priesters en dominees, pastorale werkers, parochianen en gemeenteleden daar de
vruchten van plukken voor de liturgische praktijk.”
Lees het hele artikel
(Bron: Friesch Dagblad 5-4-2006)
naar boven
2. "ONELINERS UIT DEN BOZE
BIJ OECUMENISCHE DISCUSSIE OVER EUCHARISTIE EN AVONDMAAL"
Oneliners zijn uit den boze bij oecumenische
discussie over eucharistie en avondmaal. Dat zegt dr. C.T.M. van Vliet.
Hij houdt op donderdag 27 april bij de Katholieke Vereniging voor
Oecumene de inleiding ‘Eucharistiegemeenschap en kerkgemeenschap: De
oecumenische discussie over eucharistie en avondmaal’.
De vraag naar de mogelijkheid van het wel of niet gezamenlijk vieren van
de maaltijd van de Heer is geen gemakkelijk oecumenisch onderwerp. Er
zijn zeer verschillende visies en praktijken, waarin vaak op een diep
niveau ook persoonlijke religieuze beleving een belangrijke rol speelt.
Van Vliet benadert de zaak daarom voorzichtig: “Oneliners zijn uit den
boze en ook schema’s als ‘voor of tegen’ en ‘bisschoppen tegenover
lokale gemeenschappen’ versimpelen de thematiek te zeer.”
Lees verder
naar boven
3 KOPTISCHE KERK
In het kader van de Zondag voor de Oosterse Kerken op 14 mei attenderen we u
graag op het artikel ‘Koptische
Kerk kent geen lauwe gelovigen’ in Tertio.
Op woensdag 5 april was de Koptisch-orthodoxe bisschop Paul uit Kenia op bezoek
bij de Katholieke Vereniging voor Oecumene. Hij werft steun voor projecten van
de Koptisch-orthodoxe Kerk in Kenia. De collecte van de Zondag voor de Oosterse
Kerken op 14 mei zal worden bestemd voor twee jongerenprojecten:
mobiele centra
voor straatkinderen en een
mulitifunctioneel jOngerencentrum in Nairobi. Via de
website van de Katholieke Vereniging voor Oecumene leest u hoe u een
bijdrage kunt geven voor de projecten van de Koptisch-orthodoxe Kerk in
Kenia.
Koptische links op internet:
naar boven
4. NIEUWE PATRIARCH VAN ALEXANDRIË
VOOR KATHOLIEKE KOPTEN
De Koptische Katholieke Kerk in
Egypte heeft sinds kort een nieuwe patriarch. De emeritus bisschop Antonios
Naguib (71) van Minya werd op 20 maart gekozen tot patriarch van Alexandrië van
de Katholieke Kopten. De paus van Rome heeft de verkiezing goedgekeurd. Bisschop
Antonios Naguib volgt de 86-jarige kardinaal Stephanos II Ghattas op.
Antonios Naguib begon zijn
loopbaan op het seminarie van Maadi in Cairo. Van 1953 tot 1958 studeerde hij
theologie aan het Pauselijk Urbaans College in Rome. In 1960 werd hij priester
gewijd. Na een tijd gewerkt te hebben als docent bijbelwetenschappen in Cairo
werd hij in 1977 gekozen tot bisschop van Minya. Al in 2002 diende hij zijn
ontslag in, omdat hij het rustiger aan wilde doen. Nu heeft hij het hoogste ambt
van zijn kerk.
Ongeveer 10% van de bevolking in
Egypte is christen. De Koptisch-orthodoxe Kerk is veruit de grootste kerk. Het
aantal katholieke Kopten in Egypte bedraagt ongeveer 250.000. De met Rome
geünieerde Koptische Kerk ontstond in 1741, toen een Koptische bisschop
katholiek werd en daarop door paus Benedictus XIV tot apostolische vicaris van
Alexandrië werd benoemd. In 1895 besloot paus Leo XIII het vicariaat te
verheffen tot patriarchaat. (Zenit 4-4-2006)
naar boven
5. NIEUWE STRUCTUREN SYRISCH-ORTHODOXE KERK IN EUROPA
“Op zondag 12 februari werd in de
Heilig Hart-basiliek van Koekelberg te Brussel de priestermonnik Hazail Soumi
tot bisschop gewijd voor de Syrisch-orthodoxe gemeenschap van België en
Frankrijk. De Syrisch-orthodoxe Kerk lijkt met deze benoeming nieuwe wegen in te
slaan na de dood van bisschop Julius Çiçek.” Dit schrijft prof. dr. Herman Teule
in het nieuwe nummer van Pokrof. Teule is hoogleraar Oosters christendom aan de
Radboud Universiteit in Nijmegen en directeur van het Instituut voor Oosters
Christendom daar. Hij is bestuurslid van de Katholieke Vereniging voor Oecumene.
Lees verder
naar boven
6. VATICAANSE VERKLARING OVER ‘PATRIARCH VAN HET WESTEN’
De
Pauselijke Raad voor de Eenheid van de Christenen heeft een persverklaring
uitgegeven waarin hij stelt dat het schrappen van de titel van ‘Patriarch van
Westen’ geen aanduiding is van een expansionistische visie. “Het geeft alleen
aan dat deze titel niet langer zin heeft.”
De Pauselijke Raad voor de Eenheid van de Christenen reageert hiermee op diverse
commentaren van onder andere Orthodoxe zijde, toen duidelijk werd dat de titel
in het nieuwe ‘Pauselijke Jaarboek van 2006’ (Annuario Pontifico) was geschrapt
(zie
nieuwsbrief oecumene nr. 56). De raad onderstreept dat de paus hiermee in
geen geval zeggenschap claimt over de Oosterse patriarchaten en dus de Orthodoxe
Kerken. Evenmin is er iets veranderd aan de kerkelijke houding sinds het
standpunt van Vaticanum II. “Deze beslissing is de uitdrukking van een
theologisch en historisch realisme en moet bijdragen tot de oecumenische
dialoog.” De raad onderstreept dat de term ‘Westen’ in het taalgebruik van
vandaag al lang geen kerkelijk territorium meer beschrijft, maar de culturele
context die ook de Verenigde Staten van Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland
omvat.
(Nieuwsbrief Kerknet Vlaanderen, 26-03-2006)
naar boven
7. KATHOLIEK HUWELIJK MOET BEËINDIGD KUNNEN WORDEN’
De
Rooms-katholieke Kerk zou de mogelijkheid moeten bieden om gestrande kerkelijke
huwelijken beëindigd te verklaren. Dat pleidooi hield de rooms-katholieke
kerkjurist dr. A. van der Helm op 23 maart tijdens een studiemiddag van de
Katholieke Vereniging voor Oecumene.
Nu
kan een gescheiden rooms-katholiek alleen in de kerk hertrouwen als een
kerkelijke rechtbank zijn of haar eerdere huwelijk nietig verklaart. Bij een
nietigverklaring wordt in feite vastgesteld dat het huwelijk nooit heeft
bestaan. Bij paren wier gestrande huwelijk niet voor nietigverklaring in
aanmerking komt, kan de mogelijkheid van beëindigd verklaren volgens Van der
Helm uitkomst bieden. “De rechtbank zegt dan: dit was wel een huwelijk maar is
het nu niet meer.” Hij benadrukte dat hij daarmee niet pleit voor invoering van
het recht op echtscheiding.
Het beëindigd verklaren van huwelijken sluit volgens hem beter aan op de visie
op het huwelijk als ''persoonlijke levensgemeenschap'' die zich ontwikkelt en
die ook ondanks alle inzet en goede bedoelingen op de klippen kan lopen.
Lees verder
naar boven
8. BROEDER ALOÏS VAN TAIZÉ PLANT BEZOEK AAN MOSKOU
Broeder Aloïs, die na de moord Broeder Roger opvolgde aan het hoofd van de
Broedergemeenschap van Taizé en daarmee de eerste katholiek aan het hoofd van de
Taizé-gemeenschap, kondigde naar aanleiding van zijn bezoek aan het St. Serge
Instituut voor Orthodoxe Theologie in Parijs aan dat hij in juni een bezoek
brengt aan de Russisch-orthodoxe patriarch Aleksej II van Moskou. Op 25 december
bracht hij al een bezoek aan het oecumenische patriarchaat in Constantinopel.
(Nieuwsbrief Kerknet Vlaanderen, 30-03-2006)
naar boven
9. TERUGKOMDAG ASSEMBLEE
De assemblee van de Wereldraad van Kerken is pas
geslaagd als er iets in de kerken en de wereld verandert. Zo vatte ds. Wies
Houweling de assemblee in het Braziliaanse Porto Alegre samen tijdens een
rapportagebijeenkomst op 24 maart. Tijdens de bijeenkomst in de oude
doopsgezinde kerk aan de Amsterdamse Singel werd een terugblik gegeven op de
zevenjaarlijkse assemblee die plaatsvond van 14 tot 23 februari. Ds. Houweling
is lid van het Centraal Comité van de Wereldraad en PKN-predikante in Amsterdam.
Jeugdgedelegeerde Jantine Heuvelink zei in aansluiting op ds. Houweling dat pas
over twee jaar duidelijk zal zijn of de assemblee geslaagd is. “Dan kunnen we
een tussenstand opnemen. Ik heb vooral dit meegenomen: Blijf niet staan in het
verleden, maar ga iets nieuws beginnen.”
Ineke Bakker zei tijdens haar workshop over de toekomst van de oecumene: “We
hebben een oecumene nodig die de breedte ingaat.” Ze signaleerde ook een nieuwe
trend. “Er ontstaan nieuwe modellen van samenwerking. Neem het ‘World Christian
Forum’, maar bijvoorbeeld ook de Canadese Raad van Kerken.” Deze heeft een
forummodel ingevoerd, waarbij de Raad in zijn geheel en unaniem een verklaring
kan uitgeven, maar “waarbinnen lidkerken ook ad hoc coalities kunnen aangaan
rond thema’s of activiteiten.” Als Nederlandse voorbeeld daarvan noemde Bakker
het project ‘Intercity Pasen’.
(Bron: Reformatorisch Dagblad 24-03-2006, Rkkerk.nl)
Lees verder
naar boven
10. ROEMEENS KERK VERWELKOMT AFBLAZEN DRACULA PARK
De Roemeense overheid heft besloten de plannen voor een Dracula Park te laten
varen. Vijf jaar geleden werd het initiatief genomen tot de oprichting van het
toeristische park in de buurt van Boekarest om profijt te trekken van de
legendarische vampier. De Roemeens-orthodoxe Kerk was van het begin af aan een
verklaard tegenstander van het park. De kerk is daarom blij met het afblazen van
de plannen.
(Bron: ENI)
naar boven
11. PATRIARCH ALEKSEJ II WIL RUSSISCHE VERKLARING MENSENRECHTEN
De
Russisch-orthodoxe patriarch Alexij II heeft voorgesteld dat Rusland zijn eigen
Verklaring van de Rechten van de Mens uitwerkt. Dat moet gebeuren op basis van
de nationale cultuur en met name op basis van het Orthodox geloof. "Ons land,
dat altijd beschouwd werd als één van de centra van christelijke beschaving,
heeft dingen aan deze wereld te zeggen", aldus de patriarch. (RKNieuws.net
4-4-2006)
naar boven
12. INTERVIEW MET LEIDER RUSSISCH-ORTHODOXE DELEGATIE OP ASSEMBLEE
Op
de website van de Russisch-orthodoxe Kerk buiten Rusland is een interview
gepubliceerd met bisschop
Hilarion van Wenen en Oostenrijk,
leider van de Russisch-orthodoxe delegatie van het Moskouse patriarchaat op de
Assemblee van de Wereldraad van Kerken. Het artikel gaat in op de
‘Basisprincipes van de houding ten opzichte van de niet-Orthodoxen’ (vastgesteld
in 2000). Ook komt de verhouding van de Orthodoxe Kerk tot de Wereldraad aan
bod: eerst afwijzend in 1948 (oprichting van de Wereldraad van Kerken in
Amsterdam) “toen de Russisch-orthodoxe kerk en andere lokale Orthodoxe Kerken
besloten niet mee te doen in de oecumenische beweging”, maar in 1961 werd de
kerk toch lid.
Lees verder (artikel in het Engels)
naar boven
13. FRIESE RAAD VAN KERKEN ZOEKT BREDE OECUMENE
De
Raad van Kerken in Fryslân gaat andere christelijke kerken en gemeenschappen
uitnodigen om elkaar beter te leren kennen, zoals de oud-katholieken die in
Jorwert samenkomen, de Christengemeente en vertegenwoordigers van de ‘kleine
oecumene’ (christelijk-gereformeerden, Nederlands-gereformeerden en de
gereformeerd-vrijgemaakten). Ook wordt gedacht aan ontmoetingen met de Koptische
Kerk in Hilaard, het Russisch-orthodoxe klooster in Hemelum en ds. Orlando
Bottenbley van de Vrije Baptistengemeente Bethel in Drachten.
"Er wordt vaak meer over hen gesproken dan met hen”, aldus voorzitter ds. Toos
Reichman-Scheffer tijdens de vergadering van maart. “Doel is niet om ze lid of
gastlid te maken,” vertelt moderamenlid pastor Nellie Sluis. Dat zou tal van
theologische vragen en obstakels oproepen, omdat kerken zich daarvoor moeten
scharen achter de preambule van de Raad. In eerste instantie gaat het er gewoon
om elkaar te ontmoeten.
De
Friese Raad wil na de zomer starten met de ontmoetingen. De stap sluit aan bij
een soortgelijk proces op de Assemblee van de Wereldraad van Kerken in februari.
Toen besloten de pinkster- en evangelische kerken en de Wereldraad tot het
aangaan van nauwere banden. Reichman-Scheffer: "Daar is een goede ontvangst en
ontmoeting geweest. Die tendens willen we volgen.” (Friesch
Dagblad, 29-03-2006)
naar boven
14. TURKIJE KNAPT VOOR HET EERST KERKEN OP
Voor het eerst in decennia gaat het moslimland Turkije gebedshuizen van
niet-islamitische gemeenschappen restaureren. Het betreft zes kerken, kloosters
en synagogen.
Op
de lijst van op te knappen gebouwen staat onder meer een vroegere
Syrisch-katholieke kerk in Iskenderun die nu nog dienst doet als pornobioscoop.
Dat meldde de krant ’Hürriyet’ op 24 maart. Ook drie Grieks-orthodoxe
kerkgebouwen in het noorden worden gerestaureerd. In de grote synagoge in Edirne
komt na de opknapbeurt een museum.
Strenge richtlijnen voor het restaureren of uitbreiden van gebedshuizen hebben
er in de afgelopen decennia toe geleid dat veel gebouwen in verval zijn geraakt,
zeker als ze niet meer als gebedshuis dienden. (RKNieuws.net
25-03-2006)
naar boven
15. AGENDA
SYMPOSIUM: GOD TERUG VAN WEGGEWEEST (28-4)
Een grote meerderheid van de Nederlanders noemt zich religieus, maar geeft
tegelijk aan vast te lopen of te zijn gelopen op de bekende beelden van God die
de kerken aanreiken. Binnen allerlei tradities is men op zoek naar nieuwe
beelden van het grote geheim. Volgens velen was God nooit helemaal weg uit onze
samenleving, maar is hij - zoals vaker in de korte mensengeschiedenis - bezig
van gestalte te veranderen. Niet voor zichzelf natuurlijk, maar voor ons, die
niet anders dan in beelden over Hem kunnen spreken. En dus zijn we op zoek naar
nieuwe (oude?) beelden.
28
april 2006,13.30 - 17.00 uur.
De Boskant, Fluwelen Burgwal 45 Den Haag. Toegang: € 10,-. Het symposium
wordt georganiseerd door de Haagse Gemeenschap van Kerken en RK spiritueel
centrum de Boskant.
naar boven
|