|
KATHOLIEKE
VERENIGING VOOR OECUMENE
NIEUWSBRIEF OECUMENE 2006-12 (NR. 56)
1. “ASSEMBLEE HOGEDRUKPAN”
2. KRITIEK BRAZILIAANS KATHOLIEKE KERK OP LULA
3. PAUS LAAT TITEL ‘PATRIARCH VAN HET WESTEN’ VALLEN
4. TURKSE CHRISTENEN EN DE EUROPESE UNIE
5. AANKONDIGING ZONDAG VOOR DE OOSTERSE KERKEN
6. SKKN LUIDT NOODKLOK
7. SERVISCH-ORTHODOXE BISSCHOP VRIJGELATEN
8. LEESKRING ‘KATHOLIEKE PERSPECTIEVEN VOOR DE OECUMENE’
9. AGENDA
HUWELIJK EN SCHEIDING EN DE KERKEN
STUDIEAVOND IN SYNAGOGE OVER GENOCIDE TURKSE CHRISTENEN
1. “ASSEMBLEE HOGEDRUKPAN”
Over de Assemblee verschijnen nog steeds artikelen. Zo schrijft Anton
Houtepen, oud-hoogleraar oecumenica, in het laatste nummer van
opinieblad Volzin over de “Assemblee als hogedrukpan van het goede”. Met
name de ‘Verklaring over de Kerk’, volgens Houtepen “een belangrijk
stuk” is een krachtig statement geworden van de Negende Assemblee.
Houtepen: “De rooms-katholieke, orthodoxe en pinksterkerken [zijn
hiermee] alle argumenten uit handen geslagen om zich nog langer
aarzelend op te stellen tegenover de roep om erkenning van elkaars
kerkvormen. […] Op geen enkele vorige assemblee is zo’n krachtige
verklaring afgegeven en een zo duidelijk doel van de oecumene
vastgesteld.”
In Rkkerk.nl verschijnt deze week een interview met mgr. John Radano,
secretaris van de Pauselijke Raad voor de Eenheid. Het interview gaat
over het Ecumenical Forum. Sinds 2000 verkent de Wereldraad de
mogelijkheden om te komen tot een forum, waarin ook Pinksterkerken een
rol zouden kunnen spelen. “De oecumenische beweging is smaller dan ze
kan zijn als deze kerken niet meedoen,” zegt Radano, die lid is van het
comité dat de oriëntatie uitvoert. Er komen nog twee regionale
consultaties in 2006: één in Latijns-Amerika en één in Europa. Daarna
worden de resultaten op een internationale afsluitende happening
bij elkaar gebracht. Lees verder in
Rkkerk.nl
Eind deze maand verschijnt een special van Overeen, ledenblad van
de Katholieke Vereniging voor Oecumene, die geheel is gewijd aan de
Assemblee. Vraag een
kennismakingsnummer aan.
(Volzin 10-03-2006, Rkkerk.nl)
naar
boven
2. KRITIEK BRAZILIAANS KATHOLIEKE KERK OP LULA
De Braziliaanse president Luiz Incio Lula da Silva, die op de Assemblee
van de Wereldraad van Kerken een enthousiast onthaal kreeg, heeft
scherpe kritiek gekregen van de Katholieke Kerk in Brazilië. De
Braziliaanse bisschoppen bekritiseerden zijn economische en sociale
politiek. Mgr. Odilo Scherer verklaarde namens de bisschoppen dat geen
enkel Braziliaans staatshoofd zich ooit zo sterk aan de eisen van de
privébanken heeft onderworpen. Volgens hem komt het huidige beleid
uiteindelijk ten goede aan de financiële sector. Omdat het onsociaal is,
moet er een einde aan komen. “De regering onderwerpt zich aan de banken.
Die dicteren hun eisen en de regering vervult die tot in de kleinste
details. Om de wil van de banken doet men alles wat ze vragen.”
Volgens mgr. Scherer gaat het heel wat minder goed met de Braziliaanse
bevolking, waarvoor dringend meer arbeidsplaatsen moeten komen. “Zonder
arbeid is geen menswaardig leven mogelijk.”
De bisschop uit ook felle kritiek op het ‘Nul-honger’-programma. Acht
miljoen gezinnen die in armoede leven, hebben dringend hulp nodig, maar
kunnen nauwelijks op steun rekenen. De financiële steun van de overheid
aan de arme gezinnen noemt mgr. Scherer niet veel meer dan een druppel
op een gloeiende plaat. “Mensen komen daar niet mee vooruit en het biedt
hun geen uitweg uit hun ellendig lot.”
De Braziliaanse bisschoppen roepen op tot een andere economische
politiek, die het de mensen mogelijk maakt om van eerlijke arbeid te
leven.
(RKNieuws.net)
naar
boven
3. PAUS LAAT TITEL ‘PATRIARCH VAN HET WESTEN’ VALLEN
Paus Benedictus XVI heeft
een van zijn negen officiële titels opgegeven. Hij wil zich niet langer
Patriarch van het Westen noemen, aldus de Italiaanse krant Corriere
della Sera. De krant baseert zich op de pauselijke titulatuurlijst
van 2006, die nog niet officieel is vrijgegeven door het Vaticaan. De
Italiaanse kardinaal Achille Silvestrini, voormalig prefect van de
Vaticaanse Congregatie voor de Oosterse Kerken, zei tegen de krant: "Ik
denk dat de paus het verschil (tussen de westerse en de oosterse kerk)
wil opheffen en dat zijn daad is bedoeld om het oecumenische proces aan
te sporen.”
In Nederland was de reactie van prof. Rik Torfs, hoogleraar canoniek
recht in Leuven, ook positief. Hij noemde de beslissing om de titel te
schrappen een teken van goodwill tegenover de (Orthodoxe) kerken van het
Oosten. Maar het schrappen van de titel kan ook negatief worden
uitgelegd door deze kerken, signaleerde de Nijmeegse hoogleraar
kerkgeschiedenis Peter Nissen al vrij snel. Hij vermoedt dat Benedictus
XVI meer nadruk wil leggen op de universaliteit van het pausambt. “Hij
is immers herder van een wereldkerk, en niet alleen van het Westen.”
Bovendien verschuift het zwaartepunt van de Rooms-katholieke Kerk steeds
meer naar het Zuiden.
Oud-hoogleraar oecumene Anton Houtepen wijst op de visie van kardinaal
Ratzinger, nu paus Benedictus XVI, op de universele kerk. “Ik denk dat
in zijn visie op de universele kerk de titel ‘patriarch van het Westen’
afbreuk doet aan de door Rome geclaimde universele jurisdictie over de
hele christenheid.” De toenmalige kardinaal Ratzinger “was ook tegen het
gebruik van de titel ‘zusterkerken’ voor de Orthodoxe Kerken van het
Oosten.” Houtepen vindt het “allesbehalve een goed teken”.
De Nederlandse aartspriester Theodoor van der Voort, priester van de
Russisch-orthodoxe parochie in Deventer, vertelt dat het afzien van de
titel in kringen van de Oosters-orthodoxe Kerk tot verschillende
reacties heeft geleid. De meeste niet direct positief: “Gevreesd wordt
dat deze ontwikkeling is ingegeven door het feit dat de huidige paus wil
benadrukken dat hij zichzelf als hoofd van de Universele of Wereldkerk
beschouwt. Door af te zien van de titel ‘Patriarch van het Westen’ laat
hij merken meer afstand te nemen van de vier patriarchaten van het
Oosten: die van Constantinopel, Alexandrië, Antiochië en Jeruzalem. De
paus lijkt het stelsel van de vijf oude patriarchaten, dat dateert uit
de tijd van de ongedeelde Kerk, nu vaarwel te zeggen.” Vader Theodoor
houdt de mogelijkheid van een andere uitleg open, maar voegt daar aan
toe dat dan “een nadere toelichting voor veel Orthodoxen bepaald niet
overbodig zou zijn”.
In die lijn vraagt de Russisch-orthodoxe bisschop Hilarion van Wenen om
een “officiële verklaring over deze zaak door de Pauselijke Raad voor de
Eenheid.” Na een onderbreking van zes jaar komt in de herfst van dit
jaar de gemengde Orthodox-Katholieke dialoogcommissie weer bijeen in
Servië. Bisschop Hilarion: “Volgens veel Orthodoxe theologen blijft de
grootste hindernis op de weg naar de eenheid de leer van het universele
primaatschap van de bisschop van Rome. Dit wordt het hoofdthema van
gesprek tussen Orthodoxen en katholieken in het kader van de gesprekken
van de commissie.”
In de kerk van de Oudheid
waren de patriarchen de belangrijkste bisschoppen van een groot
kerkelijk rechtsterritorium. Er waren drie patriarchaten: Rome,
Antiochië (Syrië) en Alexandrië (Egypte). Het Concilie van Chalcedon
(451) creëerde twee nieuwe patriarchaten: Jeruzalem en Constantinopel.
Na het Oosters Schisma van 1054 werd de Patriarch van Constantinopel de
spil van alle Orthodoxe Kerken. Hij wordt Oecumenisch Patriarch genoemd,
naar het begrip ‘oecumene’ in de betekenis van ‘de hele bewoonde
wereld’.
De Katholieke Kerk zelf telt zes oosterse katholieke patriarchen: de
Syrische Patriarch van Antiochië, de Maronitische Patriarch van
Antiochië, de Koptische Patriarch van Alexandrië, de Patriarch van
Cilicië van de Armeniërs en de Patriarch van Babylon van de Chaldeeën.
Zij beschikken over een zekere autonomie. Er zijn daarnaast nog enkele
westerse ‘erepatriarchen’, zoals de aartsbisschoppen van Venetië,
Lissabon en Goa (India) en de Latijnse patriarch van Jeruzalem.
Verder hebben vier oosterse katholieke kerken (Syromalabaren,
Syromalankaren, Oekraïners, Roemeense Grieks-katholieken) zogeheten
‘groot-aartsbisschoppen’ aan het hoofd staan, die dan wel niet de titel,
maar vrijwel de functie van een oosterse katholieke patriarch hebben.
(Katholieknederland.nl/RKNieuws.net /Katholieke Vereniging voor Oecumene
/ Europaica)
naar
boven
4. TURKSE CHRISTENEN EN DE EUROPESE UNIE
In de positie van
christelijke minderheden in Turkije is enige vooruitgang opgetreden,
mede als gevolg van de toenadering die het land zoekt met de Europese
Unie over toetreding. Maar dit proces is erg kwetsbaar. Dat bleek op de
studiedag van de Katholieke Vereniging voor Oecumene over Turkije en de
Europese Unie vanuit het perspectief van de christelijke minderheden.
Volgens drs. Shukri Demir is er enige vooruitgang in Turkije te zien als
het om de vrijheid van meningsuiting en godsdienst gaat, alsook om de
rechten van minderheden in het land. Demir is Syrisch-orthodox en
vluchtte in 1980 met zijn ouders naar Nederland, waar hij nu een studie
politicologie en geneeskunde afrondt. “Ik denk dat een voortgaande
dialoog tussen Turkije en de Europese Unie goed is voor de christelijke
minderheden. Daarbij is het belangrijk dat die minderheden zelf actief
bij de dialoog betrokken worden.’’
Dr. Gerrit Steunebrink, docent godsdienst- en cultuurfilosofie aan de
Radboud Universiteit in Nijmegen, vernam bij een audiëntie bij de in
Istanbul zetelende Grieks-orthodoxe oecumenisch patriarch Bartholomeos
dat deze absoluut voor toetreding van Turkije tot de Europese Unie is.
“En hij zei dat bij een afwijzing van Turkije de repercussies niet te
overzien zijn, al helemaal niet als die afwijzing geschiedt vanwege het
islamitische karakter van het land.” Bij repercussies denkt Steunebrink
aan het tot stilstand komen van het in Turkije gaande
moderniseringsproces, het onder grote druk komen te staan van het Turkse
seculiere staatsbestel en het ter discussie stellen van het Turkse
Navo-lidmaatschap.
(Nederlands Dagblad)
naar
boven
5. AANKONDIGING ZONDAG VOOR DE OOSTERSE KERKEN
Op internet zijn de webpagina’s over de Zondag voor de Oosterse Kerken
geopend. U vindt daar vanaf vandaag de
poster van de zondag en een digitale versie van de
gebedskaart die parochies wordt toegestuurd. Parochies en
niet-parochies (zolang de voorraad strekt) kunnen extra posters en
gebedskaarten bestellen.
Motto van de Zondag voor de Oosterse Kerken 2006 is Hoop en
verwachting. De Koptische Orthodoxe Kerk. Het thema is treffend
uitgebeeld op de icoon die op de poster staat.
De icoon is geschilderd door Joachim Persoon, een kosmopolitische
Nederlander die lid is van de Koptische Orthodoxe Kerk. Persoon
schilderde hem voor de doopkapel in de kloosterkerk van het
Koptisch-orthodoxe Sint-Antoniusklooster in Kröffelbach. De ‘naïeve’
stijl van zijn icoon noemt hij typisch Koptisch. De doopkapel is in
Koptische kerkgebouwen vaak niet alleen de plaats waar wordt gedoopt,
maar waar ook moeders met hun kleine kinderen zitten, ze verzorgen, de
borst geven en verschonen. Persoon werd gevraagd juist voor die plek het
thema uit te drukken van de kinderen die bij Jezus komen.
U kunt via internet ook intekenen op de Koptische icoonkaarten die de
Katholieke Vereniging voor Oecumene uitgeeft bij gelegenheid van de
zondag. De kaarten zijn afgebeeld op de poster van de zondag. De luxe
uitgevoerde set van vijf Koptische icoonkaarten met blanco binnenzijde
kost € 6,50 incl. verzendkosten. Bij de set verschijnt de uitgave
Beelden van hoop en verwachting (€ 1,50 incl. verzendkosten). Dit
informatieve boekje kwam tot stand met medewerking van dr. Mat Immerzeel
van de Universiteit van Leiden.
naar
boven
6. SKKN LUIDT NOODKLOK
Duizenden
kunstschatten in Nederlandse kerken en kloosters komen in gevaar, omdat
de organisatie die de kunst registreert, de Stichting Kerkelijk
Kunstbezit in Nederland (SKKN), vanaf 2008 geen subsidie meer krijgt van
het Rijk. De stichting subsidie krijgt subsidie van het Ministerie van
Cultuur, waarmee 60 procent van de kosten van onderzoek en
archiefvorming wordt betaald.
SKKN brengt namens overheid en kerken het Nederlandse kerkelijke kunst-
en cultuurbezit in kaart. SKKN begon daarmee in 1977 en heeft in ruim
4,5 duizend kerkgebouwen in totaal 155.000 kunstobjecten
geïnventariseerd. De stichting brengt van onder meer rooms-katholieke en
protestantse kerken het kunst- en cultuurbezit in kaart, zodat dit als
’nationaal cultuurbezit’ niet verloren gaat.
Directeur Mart van der Sterre vreest vooral voor protestantse kerken.
"Waar de rooms-katholieken en de oud-katholieken een duidelijk beleid
hebben voor het in kaart brengen van kerkelijk erfgoed, ontbreekt dat
bij de protestanten. Die denken allemaal dat zij toch niets van waarde
bezitten, maar dat is onzin. Ook daar komen we eeuwenoude
avondmaalsstellen tegen, waarvan de koster op het punt staat de kan in
de prullenbak te gooien, ’omdat hij lekt’.’’
(Nederlands Dagblad)
naar
boven
7. SERVISCH-ORTHODOXE BISSCHOP VRIJGELATEN
De Servisch-orthodoxe bisschop Jovan is voortijdig uit zijn Macedonische
cel vrijgelaten. Het Hooggerechtshof van de Balkanrepubliek reduceerde
daarmee een gevangenisstraf wegens volksopruiing van 24 tot 8 maanden.
De door de Macedonische overheid en de Macedonisch-orthodoxe Kerk niet
erkende Servische bisschop bracht meer dan 7 maanden in hechtenis door.
Op zijn veroordeling had de overheid in buurland Servië hevig
geprotesteerd en zelfs met economische sancties gedreigd. Achtergrond is
de 40 jaar durende strijd tussen de Servisch-orthodoxe en
Macedonisch-orthodoxe Kerken.
(RKNieuws.net)
naar
boven
8. LEESKRING ‘KATHOLIEKE PERSPECTIEVEN VOOR DE OECUMENE’
Op 9 maart ging bij de Katholieke Vereniging voor Oecumene de leeskring
‘Katholieke perspectieven voor de oecumene’ van start. In zes
bijeenkomsten nemen de deelnemers aan de leeskring telkens een gedeelte
van het boek Wege der Einheit van kardinaal Walter Kasper voor
hun rekening.
In de eerste inleidende bijeenkomst introduceerde Ward Kint, coördinator
oecumenische vorming van de vereniging, de auteur van het boek,
kardinaal Walter Kasper. Hij haalde enkele stellingen aan die van Kasper
zijn verschenen in de media. Over de waarheid: “Niemand heeft de hele
Waarheid; die wordt alleen samen gevonden.” En over een oecumenisch
concilie: “De oecumenische dialoog is een bepaald type pre-conciliaire
fase voor een waarachtig oecumenisch concilie.”
Kint: “Interessant is Kaspers visie op de ontwikkeling van de
oecumenische dialoog. In een interview zei Kasper dat deze steeds minder
gaat om de relatie tussen katholieken, protestanten en orthodoxen, maar
‘tussen diegenen die in Jezus Christus geloven en proberen te leven
volgens zijn evangelie, diegenen die zich ongelovig noemen of
eenvoudigweg onverschillig blijven. In deze situatie zijn de kerken
geroepen om samen te groeien in het geven van een geloofwaardig
getuigenis van het evangelie’.”
Onlangs zei Kasper nog op de Assemblee van de Wereldraad van Kerken, die
vorige maand plaatsvond in Brazilië, dat christenen “zonder gevaar hun
geloof of geweten te verraden, vandaag de dag veel meer samen kunnen
dienen dan feitelijk gebeurt.”
Deelnemers kunnen zich nog aanmelden voor de volgende bijeenkomst op 31
maart. Daarna is deelname niet meer mogelijk.
(Katholieke Vereniging voor Oecumene)
naar
boven
9. AGENDA
HUWELIJK EN SCHEIDING EN DE KERKEN
Op donderdag 23 maart
vindt in ’s-Hertogenbosch de studiemiddag plaats ‘Huwelijk en scheiding
en de kerken’. De kerken in ons land onderkennen op basis van Schrift en
traditie eensgezind het bijzondere karakter van de huwelijksband tussen
man en vrouw, maar gaan verschillend om met echtscheiding. Sprekers zijn
dr. A. van der Helm (“Kerkelijk huwelijk: contract of sacramentele
relatie?”) en dr. B. Luttikhuis (“Zegenen of inzegenen?”) Dr. A. van der
Helm is canonist en pastoor in Waddinxveen. Dr. B. Luttikhuis is
predikant van Protestantse Kerk in Haarlem.
Donderdag 23 maart van 14:00 tot 16:30 uur in de Walpoort 10 in
’s-Hertogenbosch
Lees verder (‘Laat merken dat de kerk meedenkt’)
STUDIEAVOND IN SYNAGOGE OVER GENOCIDE TURKSE CHRISTENEN
Op 27 april vindt in de
synagoge in Enschede een studieavond plaats over de genocide op de
Armeniërs en Assyriërs/Suryoye (aanvang 19.30 uur). Daarbij speelt de
vraag wat Armeniërs, Assyriërs en Suryoye kunnen leren van de joodse
geschiedenis. De Turkse staat heeft de genocide, die plaatsvond tijdens
de Eerste Wereldoorlog in het Ottomaanse rijk, nog steeds niet als
zodanig erkend. Eind april wordt in de synagoge in Enschede ook een
expositie van August Thiry geopend over Tur Abdin in Turkije, het thuis
van veel Syrisch-orthodoxe christenen.
Bel voor meer informatie: 053 4324507.
naar
boven
|