|
KATHOLIEKE VERENIGING VOOR OECUMENE
NIEUWSBRIEF OECUMENE MAART 2005 (NR. 44)
Afgelopen zaterdag overleed paus Johannes Paulus II. Onder
zijn pontificaat werden belangrijke stappen gezet in de oecumene. In het
allereerste bericht van deze nieuwsbrief staan we hier kort bij stil.
1. BIJ HET OVERLIJDEN VAN DE PAUS: PAUS
JOHANNES PAULUS II EN DE OECUMENE
2. NEDERLANDSE DIALOOG DOOPSGEZINDEN EN KATHOLIEKEN
3. BISSCHOP MUSKENS PLEIT VOOR LOSKOPPELING PRIESTERSCHAP EN
CELBAAT
4. ZONDAG VOOR DE ORTHODOXIE
5. AMERIKAANSE EPISCOPAALSE KERK KONDIGT MORATORIUM AF
6. ICONENMUSEUM IN KAMPEN
7. ZWITSERSE PROTESTANTEN VOOR NIEUW WETSVOORSTEL HUWELIJKSRECHTEN
8. EERSTE ERVARINGEN NBV TE BOEK GESTELD
9. REMONSTRANTEN BESPREKEN NIEUWE GELOOFSBELIJDENIS
10. ‘RUSSISCHE’ ICOON VOOR TITUS BRANDSMA MUSEUM
11. LUTHERSE THEOLOGE STAPT OVER NAAR KATHOLIEKE KERK
12. ONDERHANDELINGEN OVER HERENIGING ORTHODOXE KERK
13. NIEUW AMERIKAANS OECUMENISCH OVERLEGORGAAN
14. GRIEKS-ORTHODOXE KERK DOET BEROEP OP OVERHEID
15. ELFDE BIJEENKOMST ORTHODOXE JEUGD IN BELGIË
16. TURKIJE BESCHOUWT MISSIONARISSEN ALS ‘KRUISVAARDERS’
17. PUBLICATIE SYMPOSIUM OOSTERSE CANON VAN KERKELIJK RECHT
1. BIJ HET OVERLIJDEN VAN DE PAUS: PAUS JOHANNES PAULUS II EN
DE OECUMENE
Op zaterdag 2 april overleed op 84-jarige leeftijd paus Johannes Paulus II. In
de reacties op het overlijden van de paus wordt onder andere zijn grote
betekenis voor de oecumene tot uitdrukking gebracht. Gedurende zijn pontificaat
ontwikkelde en onderhield de Katholieke Kerk wereldwijd oecumenische contacten
met vele kerkgenootschappen en denominaties. In 1993 publiceerde de Pauselijke
Raad voor de Eenheid een vernieuwde versie van het Oecumenisch
Directorium. Dit document bevat de beginselen en richtlijnen die de
Katholieke Kerk in het werk voor de eenheid hanteert en volgt. De paus was een
warm pleitbezorger van de oecumene. Daarvan getuigde zijn encycliek ‘Ut
unum sint’ die in 1995 verscheen. Deze encycliek heeft mede aanzet gegeven
voor een oecumenische dialoog over de uitoefening van de Petrusdienst. Ook in
zijn verkondiging legde paus Johannes Paulus II steeds nadruk op de eenheid in
Christus. Op zijn vele reizen vormden ontmoetingen met vertegenwoordigers van
andere kerken een vast onderdeel in het programma.
In het beleid van de Katholieke Kerk op het gebied van oecumene wordt wel een
onderscheid gemaakt tussen de relatie met de Oosterse Kerken enerzijds en de
relatie met de Kerken in het Westen en uit de Reformatie anderzijds. Paus
Johannes Paulus II was de band met de Oosterse Kerken zeer toegedaan. In 1985
riep hij de slavenapostelen Cyrillus en Methodius naast de H. Benedictus uit tot
patroonheiligen van Europa. In de relatie tot de Oosterse Kerken werd
vooruitgang geboekt. De dialogen met de Syrisch-Orthodoxe Kerk van Antiochië en
de Assyrisch-Apostolische Kerk van het Oosten resulteerden in overeenkomsten,
behalve over de christologie ook rond gedeeltelijke intercommunie. Ook met
andere Orthodoxe Kerken sloot de Katholieke Kerk onder Johannes Paulus'
bezielende leiding belangrijke en hoopgevende overeenkomsten rond leer en
pastoraat. Historisch waren zijn bezoeken aan Roemenië (1999) en Griekenland
(2001). Zijn wens om ook bezoeken te brengen aan Rusland en Servië stuitte op
grote weerstand van de Orthodoxe Kerk in die landen.
Ook in relatie tot de Kerken uit de Reformatie is tijdens het pontificaat van
paus Johannes Paulus II belangrijke vooruitgang geboekt. Van epochale betekenis
is de overeenstemming tussen de Katholieke Kerk en de Lutherse Wereldfederatie
over de rechtvaardigingsleer
(1999). De leerveroordelingen uit het verleden aangaande de
rechtvaardigingsleer zijn daarmee overwonnen. Maar tot een volledig herstel van
gemeenschap die tot uitdrukking komt in de viering van de Eucharistie heeft die
overeenstemming niet geleid. Hetzelfde moet gezegd worden van de vele andere
dialogen die de Katholieke Kerk voert met onder andere de Anglicaanse Kerk en de
Wereldbond van Gereformeerde Kerken.
naar boven
2. NEDERLANDSE DIALOOG
DOOPSGEZINDEN EN KATHOLIEKEN
De eerste reacties in de Algemene Doopsgezinde Sociëteit (ADS) zijn positief
ten aanzien van het internationale dialoograpport ‘Samen geroepen om
vredestichters te zijn’. Dit bleek uit de inleiding van ds. F. Fennema,
broederschapspredikant, op een bijeenkomst van de Katholieke Vereniging voor
Oecumene op donderdag 17 maart in Utrecht. Vanuit rooms-katholieke zijde,
vertelde de tweede inleider op de avond, prof. dr. P. Nissen, zijn nog geen
reacties waargenomen. Uitgezonderd de eerste reactie die bij de publicatie van
het rapport in de Information Service van de Pauselijke Raad voor de Eenheid
verscheen.
De Adviesraad voor Geestelijke Zaken van het Bestuur van de Doopsgezinden is een
voorstander van een verder gesprek met de Rooms-katholieke Kerk in Nederland.
“De vraag blijft,” schrijft de Adviesraad, “op welk niveau dat gesprek
moet plaatsvinden.” De twee kerken verschillen aanzienlijk van elkaar in hun
kerkstructuur. De Doopsgezinden kennen, anders dan de Rooms-katholieke Kerk,
geen hiërarchische kerkstructuur. Elke plaatselijke gemeente is autonoom. Het
hoogste orgaan dat de dopers kennen is de ledenvergadering van de lokale
gemeente. Voor het vervolg van de dialoog is de spannende vraag hoe de twee
kerken die op deze manier verschillen gezamenlijk een vervolg zullen gaan geven
aan de gesprekken. De lezingen van ds. Fennema en
prof. dr. Nissen staan op www.oecumene.nl. Ook is op www.oecumene.nl
onder documenten het Engelstalige
rapport te vinden.
naar boven
3. BISSCHOP MUSKENS PLEIT VOOR LOSKOPPELING
PRIESTERSCHAP EN CELBAAT
Bisschop Tiny Muskens, bisschop van Breda, pleit in een interview met het
christelijk opinieweekblad Tertio voor de afschaffing van de verplichte
koppeling tussen priesterschap en celibaat. Hij zegt voorstander te zijn van de
priesterwijding van gehuwde mannen. "Zelfs de grote middeleeuwse denker
Thomas van Aquino en een als traditioneel bekend staande modern theoloog als
Hans Urs van Balthazar gingen ervan uit dat het verplichte priestercelibaat een
kerkelijke maatregel is. Ik besef dat een bisschop die op zijn eentje niet kan
veranderen, maar je moet daarover wel met elkaar kunnen spreken. Soms lijkt het
alsof dat niet mag." Volgens Muskens gaan er almaar meer stemmen om de
celibaatsverplichting af te schaffen. "De gewone gelovigen vragen zich af
waarom gehuwde priesters niet zouden kunnen. Ook in kringen van de curie bestaat
hierover verdeeldheid." De Orthodoxe Kerken van het Oosten, maar ook
verscheidene Oosterse Katholieke Kerken (geünieerd met Rome) kennen geen
verplicht celibaat voor priesters. Wel dienen mannen getrouwd te zijn alvorens
zij priester worden gewijd. (Bron: RKNieuws.net 15-3-2005)
naar boven
4. ZONDAG VOOR DE ORTHODOXIE
Op zondag 20 maart vierde de Orthodoxe Kerk in België de Zondag van de
Orthodoxie in een gezamenlijke viering van alle orthodoxe bisschoppen, priesters
en diakens. Voorganger in Brussel was metropoliet Panteleimon van België,
exarch van de oecumenische patriarch van Konstantinopel en officiële
vertegenwoordiger van de orthodoxe Kerk in België. Ook in Nederland werd de
zondag panorthodox gevierd. Dat gebeurde in de Orthodoxe Kerk van de Heilige
Nikolaas in Rotterdam. Voorganger was Zijn Excellentie Bisschop Maximos van
Evmenia (Oecumenische Patriarchaat). De Zondag van de Orthodoxie viert de
overwinning van het orthodoxe geloof op de iconoclasten, of de vernielers van
iconen, en onderstreept het belang van de verering van iconen. (Bron:
Nieuwsbrief Kerknet Vlaanderen)
naar boven
5. AMERIKAANSE EPISCOPAALSE KERK KONDIGT
MORATORIUM AF
De bisschoppen van de Amerikaanse Episcopaalse (= Anglicaanse) Kerk kondigen een
moratorium af op de wijding van homoseksuele bisschoppen en op homohuwelijken.
Daarmee gaan ze in op de oproep van het Windsorrapport. Tegelijkertijd roepen ze
conservatieve anglicaanse bisschoppen uit heel de wereld op om niet langer
conservatieve episcopaalse gelovigen 'af te stropen'. De motie werd dinsdag
unaniem goedgekeurd door de Amerikaanse episcopaalse bisschoppen. Het debat over
de wijding van homoseksuele bisschoppen zorgt voor grote verdeeldheid bij de
Anglicaanse Kerk, die wereldwijd zeventig miljoen leden telt. Aanleiding is de
wijding bij de Episcopaalse Kerk, de Amerikaanse tak van de Anglicaanse Kerk,
van de homoseksuele bisschop Gene Robinson. De verklaring is te vinden op: www.episcopalchurch.org.
(Bron: Nieuwsbrief Kerknet Vlaanderen 18-3-2005)
naar boven
6. ICONENMUSEUM IN KAMPEN
In Kampen wordt een nationaal iconenmuseum gevestigd. De Alexander Stichting
voor Russisch-orthodoxe kunst te Genemuiden heeft in hartje stad een pand
aangekocht. Als alles meezit zal in december in Kampen een iconenmuseum zijn
deuren openen, aldus drs. Joost Heutink uit Zwolle, woordvoerder en
aankoopadviseur van de Alexander Stichting. De stichting is vernoemd naar een
13e-eeuwse Russische heilige: Alexander, beschermer van het geloof aldaar. Het
was de vader van Joost, Helmich Heutink uit Genemuiden, die de stichting enkele
jaren geleden oprichtte. Dit om zijn omvangrijke collectie iconen daarin onder
te brengen, zodat een breed publiek er blijvend van kan genieten en ter
bevordering van de kennis van en de liefde voor oosterse kunst, in het bijzonder
Russische iconen. Volgens kenners is de verzameling van Heutink een van de
compleetste iconencollecties in Nederland. Over de totale waarde wil de
stichting “om voor de hand liggende redenen” weinig zeggen, aldus de
woordvoerder, maar die bedraagt “zeker enkele miljoenen euro´s”. (Bron:
RKNieuws.net 4-3-2005)
naar boven
7. ZWITSERSE PROTESTANTEN VOOR NIEUW
WETSVOORSTEL HUWELIJKSRECHTEN
Op 5 juni kunnen de Zwitsers zich in een referendum uitspreken over een
wetsvoorstel dat huwelijksrechten ook uitbreidt naar andere relaties, waaronder
homorelaties. De Federatie van Protestantse Kerken in Zwitserland (FEPS) heeft
zich uitgesproken voor het wetsvoorstel voor de legalisering van relaties tussen
twee personen van hetzelfde geslacht. De Zwitserse rooms-katholieke bisschoppen
hebben zich eerder al tegen de wetswijziging uitgesproken. Toch wegen de
ethische bezwaren volgens de protestantse kerken niet op tegen de juridische
bescherming, die via de nieuwe wet aan stabiele relaties gegeven wordt. Volgens
haar blijft er ook voldoende verschil bestaan met het traditionele huwelijk. Het
standpunt is terug te vinden op de website: www.sek-feps.ch.
(Bron: Nieuwsbrief Kerknet Vlaanderen 18-3-2005)
naar boven
8. EERSTE ERVARINGEN NBV TE BOEK GESTELD
Vier maanden na het verschijnen van De Nieuwe Bijbelvertaling blijken er al veel
ervaringen en reacties te zijn. Het nieuwe nummer van 'Oecumenische Bezinning'
blikt met bijbelorganisaties en uitgevers terug op de introductie en kijkt
alvast vooruit naar komende uitgaven. Vanuit oecumenische hoek is er een eerste
analyse van de betekenis van de vertaling voor de oecumene, onder meer van Anton
Houtepen, Marius van Leeuwen en Martien Brinkman. Verder zijn er reacties op het
'prachtige' en 'jammere' van de vertaling. Een belangrijk onderdeel vormen de
mogelijkheden en beperkingen van gebruik in eredienst en muziek, en voor en door
jongeren en migranten. Het nummer 'Uit op Zin. Over de nieuwe bijbelvertaling en
de oecumene' (2005/nr.29) is te verkrijgen bij de Raad van Kerken in Nederland.
Prijs EUR 4,50 (excl. portokosten). Bestellen: kerkendag@raadvankerken.nl,
of telefoon 033 4633844.
naar boven
9. REMONSTRANTEN BESPREKEN NIEUWE
GELOOFSBELIJDENIS
De remonstranten zijn bezig met het opstellen van een nieuwe geloofsbelijdenis,
"een proeve van belijden". Zaterdag 12 maart werd deze tijdens een
algemene vergadering van beraad in Amersfoort besproken. De vroegere
belijdenissen dateren uit 1621 en 1940. (Bron: Reformatorisch Dagblad)
naar boven
10. ‘RUSSISCHE’ ICOON VOOR TITUS BRANDSMA
MUSEUM
Het Titus Brandsma Museum in Bolsward ontving op 11 maart 2005 een moderne icoon
met de beeltenis van Titus Brandsma ten geschenke uit een initiatief van twee
particulieren. De icoon werd geschilderd in de Russische techniek door
icoonschilder Geert Hüsstege (1967) uit Leimuiden. De icoon (46 cm. bij 38 cm.)
verbeeldt Titus Brandsma frontaal in Karmelhabijt met enkele voor zijn leven
kenmerkende attributen. De icoon zal een prominente plaats krijgen in het
museum. Op www.iconen.nl vindt u op de
eerste pagina onder ‘lezingen over iconen’ een beschrijving en een
afbeelding van de icoon.
naar boven
11. LUTHERSE THEOLOGE STAPT OVER NAAR
KATHOLIEKE KERK
De Noorse theologe Ola Tjorhom (51), die verschillende jaren lesgaf aan het
Instituut voor Oecumenisch Onderzoek in Straatsburg, heeft haar ambt als
professor dogmatiek aan het Lutherse Instituut voor Missie en Theologie in het
Noorse Stavanger neergelegd. Dat is het gevolg van haar overstap naar de
Katholieke Kerk. Ze beseft dat het moeilijk is om aan het Lutherse Instituut te
blijven lesgeven en maakte bekend dat ze daarom op zoek gaat naar een nieuwe
leeropdracht: “Ik ben er me terdege van bewust dat mijn bekering een
problematische stap is, in het bijzonder vanuit oecumenisch perspectief. Maar ik
blijf me onverminderd inzetten voor de zichtbare eenheid van de Kerk.” Tjorhom
maakte al in januari 2003 bekend dat ze naar de Katholieke Kerk overstapt. Ze
verdiende zowel nationaal als internationaal haar sporen in de oecumene, niet
alleen in de dialoog met de Katholieke maar ook met de Anglicaanse Kerk. (Bron:
RKnieuws.net 5-3-2005)
naar boven
12. ONDERHANDELINGEN OVER HERENIGING
ORTHODOXE KERK
In februari berichtte Nieuwsbrief Kerknet Vlaanderen nog over een hinderpaal in
de herenigingsgesprekken van de Russisch-orthodoxe Kerk met de Rusisch-orthodoxe
Kerk in het Buitenland (zie de nieuwsbrief oecumene van februari). In maart
lijken de sterren weer gunstiger te staan. Volgens de Russisch-orthodoxe
aartspriester Nikolai Balashov, van het departement voor de betrekkingen met de
andere christelijke kerken, zijn onderhandelingen over de hereniging van de
Russisch-orthodoxe Kerk met de Rusisch-orthodoxe Kerk in het Buitenland
succesvol verlopen. De vierde ronde daarvan vond begin maart week plaats. Over
de inhoud van de gesprekken wordt nog niets bekendgemaakt. Er is wel
aangekondigd dat van de zomer nieuwe gesprekken plaatsvinden. De breuk tussen
beide kerken dateert van de jaren twintig van de vorige eeuw, kort na de
Russische revolutie en de communistische machtsovername in Rusland (1917).
(Bron: Nieuwsbrief Kerknet Vlaanderen 11-3-2005)
naar boven
13. NIEUW AMERIKAANS OECUMENISCH
OVERLEGORGAAN
Een nieuw Amerikaans oecumenisch overlegorgaan gaat in juni a.s. van start onder
de naam 'Christian Churches Together In the United States of America' (CCT-USA).
De officiële start vindt plaats van 1 tot 3 juni in El Retiro, een
bezinningscentrum van de jezuïeten in Los Altos (Californië). Aan de
oprichting van de Amerikaanse Christian Churches Together ging een jarenlang
debat vooraf binnen de Amerikaanse Nationale Raad van Kerken, maar ook met de
katholieke, anglicaanse, protestantse en orthodoxe Kerken. Zo probeerde men na
te gaan hoe men in de toekomst in de VS meer oecumenische gesprekspartners rond
de tafel kon brengen. In het nieuwe forum voor gebed, dialoog en actie zullen
voortaan ook de Amerikaanse Rooms-katholieke Kerk en de Pinksterkerken
vertegenwoordigd zijn. Opvallend is dat ervoor werd gekozen de Amerikaanse
Nationale Raad van Kerken, die de voorbije jaren met ernstige financiële
moeilijkheden te kampen had, als overlegorgaan te behouden. Op hun
voorjaarsbijeenkomst gaven recentelijk ook de Amerikaanse rooms-katholieke
bisschoppen groen licht aan CCT-USA, waardoor dit meteen de eerste nationale
oecumenische organisatie in de VS is waarvan ze deel uitmaken. (Bron:
Nieuwsbrief Kerknet Vlaanderen 11-3-2005)
naar boven
14. GRIEKS-ORTHODOXE KERK DOET BEROEP OP
OVERHEID
De Grieks-orthodoxe aartsbisschop van Athene, Mgr. Christodoulos, heeft de
Griekse overheid opgeroepen gebruik te maken van haar recht om de boekhouding
van Griekse kerken en kloosters in te zien. Mgr. Christodoulos, de aartsbisschop
van Athene, vroeg begin maart in een brief aan de Griekse minister van Economie,
Georges Alogoskoufis, opdracht te geven tot een grootschalige controle van de
boekhouding van kerken en kloosters. De aartsbisschop hoopt dat er zo paal en
perk gesteld wordt aan mogelijke misbruiken en dat er een uitzuivering komt van
de Kerk van Griekenland. Die wordt al enige tijd opgeschrikt door een reeks van
schandalen. Daarbij worden beschuldigingen geuit tegen priesters en bisschoppen
gaande van de omkoping van rechters tot hulp aan drugdealers, verduisteringen en
seksuele wantoestanden. De Heilige Synode van de Grieks-orthodoxe Kerk heeft
inmiddels het ontslag aanvaard van bisschop Théoklitos. De bisschop wordt
beschuldigd van corruptie en omkoping van magistraten. In Griekenland bestaat
geen (volledige) scheiding van Kerk en Staat. Op basis van een wet uit 1977 is
de boekhoudingen van de Grieks-orthodoxe kerken onderworpen aan controle van de
overheid, al wordt die in de praktijk overgelaten aan kerkelijke instellingen.
(Bron: RKNieuws.net 3-3-2005, 10-2-2005)
naar boven
15. ELFDE BIJEENKOMST ORTHODOXE JEUGD IN
BELGIË
Van vrijdag 25 tot en met zondag 27 februari kwamen te Sint Joris Weert (Leuven)
orthodoxe jongeren van België, Nederland, Frankrijk en Engeland bij elkaar voor
het 11de Orthodox Jongerenweekend. De organisatie was in handen van de Orthodoxe
Jeugd in België, geassocieerd lid van Syndemos en werd verricht met de zegen
van Zijne Eminentie Metropoliet Panteleimon van België (Oecumenisch
Patriarchaat), officieel vertegenwoordiger van de Orthodoxe Kerk in België.
naar boven
16. TURKIJE BESCHOUWT MISSIONARISSEN ALS
‘KRUISVAARDERS’
Een Turkse overheidsinstantie voor religieuze aangelegenheden beschouwt
christelijke missionarissen als 'kruisvaarders'. Ambtenaren hebben een preek
voorbereid die op 11 maart in alle moskeeën moest worden voorgelezen. Hiermee
reageert het Directoraat voor Religieuze Aangelegenheden op missionaire
activiteiten in Turkije en op de oproep van de Europese Unie aan Turkije met
betrekking tot de vrijheid van godsdienst. In de preek wordt herinnerd aan de
kruistochten. “Dezelfde krachten die de islam als grootste hindernis voor hun
overheersing zien, proberen de band van ons volk met de islam te verbreken. De
goed georganiseerde machten misbruiken etnische, economische en politieke
verschillen om onze kinderen te verleiden. Van deze pogingen zijn vooral
diegenen het slachtoffer die niet voldoende beschikken over religieuze
kennis.” Het directoraat roept alle moslims daarom op om de islam te
beschermen. (Bron: Nieuwsbrief Kerknet Vlaanderen 4-3-2005)
naar boven
17. PUBLICATIE SYMPOSIUM OOSTERSE CANON VAN
KERKELIJK RECHT
Op 3 maart is in Rome het boek gepubliceerd met de documenten van het symposium
"Ius Ecclesiarum - Vehiculum Caritatis" (Recht der Kerken - Voertuig
der Liefde) uit 2001, waarmee de tiende verjaardag van de invoering van de Canon
voor de Oosterse Kerken werd gevierd. De Congregatie voor de Oosterse Kerken
organiseerde het symposium destijds van 19 tot 23 november van dat jaar. Het
kerkelijk wetboek voor alle oosterse katholieke Kerken werd in oktober 1990 voor
het eerst ingevoerd, náást het kerkelijk wetboek voor de Latijnse Kerk. Het
regelt het canonieke recht dat oosterse katholieke kerken in het algemeen
betreft. (Bron: VIS 2-3-2005)
naar boven
De nieuwsbrief
oecumene is een uitgave van de Katholieke Vereniging voor Oecumene, Walpoort 10,
5211 DK 's-Hertogenbosch, T 073 6136471, E secretariaat@oecumene.nl.
Steun de actieve inzet voor de oecumene en word lid voor € 15,00 per jaar. Of
maak een gift over op girorekening 801919. Vraag vrijblijvend meer informatie
aan. Deze nieuwsbrief niet meer ontvangen? Stuur dan een e-mail naar info@oecumene.nl.
Katholieke
Vereniging voor Oecumene
Eenheid zichtbaar maken:
gebed, ontmoeting, dialoog
|