KATHOLIEKE VERENIGING VOOR OECUMENE

NIEUWSBRIEF OECUMENE NOVEMBER 2004 (NR. 40)

 

 

1. PAUS GEEFT RELIKWIEËN TERUG AAN PATRIARCH
2. PKN GEBRUIKT NIEUWE BIJBELVERTALING OP PROEF
3. SYNODE CHRISTELIJKE GEREFORMEERDE KERKEN NEEMT NOG GEEN BESLUIT OVER NBV  
4. AFGELASTING SYMPOSIUM ‘DOOR ÉÉN DEUR – HET GEDING TUSSEN ROME EN REFORMATIE IN DE 21E EEUW’
5. OUD-KATHOLIEKE BISSCHOP KRIJGT ANGLICANEN ERBIJ  
6. LATIJNSE PATRIARCH JERUZALEM HERINNERT AAN ARAFATS STEUN VOOR CHRISTENEN  
7. DEEL II DIENSTBOEK PKN 
8. CHRISTENEN IN IRAK
9. BOEK OVER DISCUSSIE PETRUSAMBT  
10. AARTSBISSCHOP MENNINI SIGNALEERT ‘GROTERE HARTELIJKHEID’ JEGENS KATHOLIEKE KERK
11. CONFERENTIE OVER 40 JAAR UNITATIS REDINTEGRATIO
12. 40 JAAR PRO ORIENTE
13. UITSCHUIVER ORTHODOXE AARTSBISSCHOP ATHENE  
14. OECUMENISCHE KALENDER VAN HEILIGEN EN MARTELAREN
15. NIEUWE POKROF UIT  
16. AGENDA

 


 

1. PAUS GEEFT RELIKWIEËN TERUG AAN PATRIARCH

Paus Johannes Paulus II heeft de relikwieën van de kerkvader Johannes Chrysostomos en sint Gregorius van Nazianze, beiden uit de vierde eeuw, teruggegeven aan de Oecumenische patriarch Bartholomeos van Constantinopel. De relikwieën werden in 1204 door kruisridders geroofd uit Constantinopel. Paus Johannes Paulus zei te hopen dat de overhandiging van de relikwieën “onze weg van verzoening zal versterken”. Patriarch Bartholomeos zei op zijn beurt dat “onoverkomelijke problemen niet bestaan in de Kerk van Christus”. Beide heiligen waren bisschop van Constantinopel. (Bron: Zenit, 28-4-2004)

 

naar boven

 


 

2. PKN GEBRUIKT NIEUWE BIJBELVERTALING OP PROEF

De Generale Synode van de Protestantse Kerk in Nederland vraagt haar gemeenten om de Nieuwe Bijbelvertaling (NBV) in de komende vier jaar te gaan beproeven in de eredienst en het gemeenteleven. De Synode besloot hier unaniem toe tijdens haar vergadering van 19 november in Lunteren. Na deze vier jaar komen de ervaringen met de nieuwe vertaling op de tafel van de synode terecht. De synode besluit dan op basis van deze ervaringen of de NBV officieel kanselbijbel zal worden in de Protestantse Kerk in Nederland. Bij een positief besluit zal de NBV de derde officiële kanselbijbel worden, naast de Statenvertaling en de NBG-vertaling van 1951.

 

naar boven  

 


 

3. SYNODE CHRISTELIJKE GEREFORMEERDE KERKEN NEEMT NOG GEEN BESLUIT OVER NBV

Het ziet er niet naar uit dat de generale synode 2004 van de Christelijke Gereformeerde Kerken het gebruik van de Nieuwe Bijbelvertaling (NBV) zal vrijgeven. Op dit moment ligt er één voorstel van de synodecommissie, waarin deze onder meer voorstelt een studiedeputaatschap in te stellen dat “de kerken dient met een gefundeerd voorstel inzake het gebruik van de NBV in de kerken.” Dit deputaatschap dient rapport uit te brengen op de synode van 2007. De kerken worden verzocht tot die tijd in de erediensten geen gebruik te maken van de NBV. (Bron: Reformatorisch Dagblad 21-10-2004)

 

naar boven

 


 

4. AFGELASTING SYMPOSIUM ‘DOOR ÉÉN DEUR – HET GEDING TUSSEN ROME EN REFORMATIE IN DE 21E EEUW’

Kardinaal A.J. Simonis, aartsbisschop van Utrecht, heeft onlangs zijn medewerking aan het IRS-symposium ‘Door één deur?’ ingetrokken. Vanwege het wegvallen van de centrale bijdrage van kardinaal Simonis, besloot het bestuur van de Stichting In de Rechte Straat (IRS)het symposium niet door te laten gaan. Het symposium was georganiseerd voor 20 november. Voor ‘Door één deur? – Het geding tussen Rome en Reformatie in de 21e eeuw’, waren drie theologen uit rooms-katholieke, evangelicale en reformatorische kring aangezocht. Kardinaal Simonis zou spreken over de vraag of de Rooms-katholieke Kerk sinds het concilie van Trente kerkelijk en leerstellig is veranderd. In de slotfase van de voorbereidingen voor het symposium liet het Rooms-Katholieke Kerkgenootschap in Nederland namens kardinaal Simonis weten dat deze alsnog afzag van medewerking. Dit op grond van nadere informatie over het karakter en de doelstellingen van IRS. "Deelname aan uw symposium zou de indruk kunnen wekken dat kardinaal Simonis  en/of de Rooms-katholieke Kerk impliciet of expliciet de doelstellingen en activiteiten van uw stichting billijken", aldus Wits. IRS betreurde de afzegging van de kardinaal. Zij had in het eerste verzoek aan de kardinaal aangegeven dat het bestuur de doelstelling en de aard van het werk van IRS bij de kardinaal bekend achtte. Met het wegvallen van de vooraanstaande spreker uit de Rooms-katholieke Kerk verviel de voornaamste doelstelling van het symposium. Daarom gelaste IRS het symposium uiteindelijk af. Informatie over In de Rechte Straat.

 

naar boven

 


 

5. OUD-KATHOLIEKE BISSCHOP KRIJGT ANGLICANEN ERBIJ

De tien Anglicaanse parochies in Nederland komen over enkele jaren onder de oud-katholieke aartsbisschop J. Vercammen. Met ongeveer 300 Anglicaanse parochies op het Europese vasteland (van de Oeral tot aan Portugal) vallen ze nu nog onder de jurisdictie van de anglicaanse bisschop van Gibraltar. De oud-katholieken en de anglicanen zijn al in 1931 ‘full communion’ overeengekomen. (Bron: Trouw 23-11-2004)

 

naar boven

 


 

6. LATIJNSE PATRIARCH JERUZALEM HERINNERT AAN ARAFATS STEUN VOOR CHRISTENEN

De Latijnse patriarch van Jeruzalem, Michel Sabbah, heeft de hoop uitgesproken dat de nieuwe Palestijnse leiders zich niet vijandig zullen opstellen ten aanzien van de christenen. In een gesprek met Radio Vaticaan herinnerde patriarch Sabbah er aan dat de overleden Palestijnse leider Arafat steeds een speciale aandacht heeft gehad voor de christelijke aanwezigheid, de christelijke kerken en de Palestijnse christenen. Arafat was, als het hem niet belet werd, telkens aanwezig op de Kerstmisviering in Bethlehem. “Hij kwam ook tussen als er conflicten rezen tussen christelijke en islamitische leiders en hij sprak zich uit tegen de bouw van een moskee.” (Bron: RKnieuws.net 12-11-2004)

 

naar boven

 


 

7. DEEL II DIENSTBOEK PKN

Op 11 december vindt in de Nicolaïkerk te Utrecht de presentatie plaats van deel II van het Dienstboek voor de Protestantse Kerk in Nederland. Deel II bevat gebeden, teksten en liturgische formulieren rond de thema’s Leven, Zegen en Gemeenschap. In 1998 verscheen deel I (Schrift, Maaltijd, Gebed). Het Dienstboek is samengesteld in opdracht van de Generale Synode van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). De teksten en gebeden zijn voor gebruik in de gemeenten van de Protestantse Kerk. Het complete Dienstboek wordt voor een periode van tien jaar ‘ter beproeving’ voorgelegd aan de plaatselijke gemeenten.
Het tweede deel van het Dienstboek bevat voorbeelden van individuele en gezamenlijke rituelen waarmee gelovigen kunnen uiten wat op hun ziel drukt en woorden van vergeving kunnen ontvangen. Volgens de protestantse emeritus predikant P. Oskamp is het geen hérinvoering van de biecht: “De biecht is in protestantse kring nooit weggeweest. Tijdens huisbezoeken kunnen mensen hun hart luchten en van predikant of ouderling woorden van vergeving ontvangen.” Een biechtdwang, waartegen de Reformatie zich in de 16e eeuw keerde, is zeker niet de bedoeling, zei Oskamp.
Het hoofdstuk in het Dienstboek is volgens Oskamp eigenlijk een inventarisatie van rituelen die in verschillende (protestantse) kerken in de afgelopen jaren en eeuwen zijn ontstaan. De samenstellers hebben onder meer rituelen weergegeven die in de Domkerk in Utrecht en de Bergkerk in Amersfoort zijn gegroeid. Het hoofdstuk biedt ook suggesties voor collectieve boetevieringen. Daarbij is gebruik gemaakt van liturgisch materiaal uit de Rooms-katholieke, de Oud-katholieke en de Anglicaanse Kerk.
Binnen de Rooms-katholieke Kerk is een grote behoefte aan eigentijdse rituelen rond schuld en vergeving, zegt dr. P. Post, hoogleraar liturgiek aan de Theologische Faculteit Tilburg. De Protestantse Kerk in Nederland, die nu in haar Dienstboek biechtrituelen heeft opgenomen, kan de Rooms-katholieke Kerk zelfs tot voorbeeld strekken, verwacht hij: “De protestantse lijn kan inspirerend werken voor de Rooms-katholieke Kerk.”
Het Dienstboek deel II is vanaf 11 december verkrijgbaar in de boekhandel of via de website van Uitgeverij Boekencentrum. ISBN: 90 239 1621 2. Nadere informatie: info@pkn.nl. (Bron: RKNieuws.net 1-11-2004)

 

naar boven

 


 

8. CHRISTENEN IN IRAK

Naar aanleiding van de aanslag half oktober op vijf kerkgebouwen in Bagdad publiceerde het Romeinse persagentschap Fides een lijst van 88 christenen die sinds 2003 om het leven werden gebracht. Het recentste slachtoffer is een Chaldeeuws christelijk meisje dat ontvoerd werd en daarna brutaal om het leven werd gebracht door een groep terroristische moslims in Bagdad. Na de ontvoering werd een losgeld gevraagd. Toen bleek dat die ouders die som niet konden betalen, werd haar lichaam op 14 oktober dood voor hun deur achtergelaten. Christelijke media in Irak en elders in het Midden-Oosten spraken naar aanleiding van de aanslagen hun bezorgdheid uit over de toekomst van de christelijke gemeenschap in Irak. Ze roepen op tot bescherming van de christelijke minderheid door de plaatselijke autoriteiten en vragen een tussenkomst van de buitenlandse troepen. (Bron: RKNieuws.net 19-10-2004)

 

naar boven

 


 

9. BOEK OVER DISCUSSIE PETRUSAMBT

Kardinaal Walter Kasper heeft een boek gepresenteerd naar aanleiding van het symposium over het ambt van Petrus, dat plaatsvond in mei 2003 in Rome. Vijf katholieke geleerden en elf orthodoxe afgevaardigden kwamen toen samen. Het symposium vond plaats nadat de paus eerder een oproep had gelanceerd om na te denken over de invulling van het pausschap in de 21ste eeuw. Het vond plaats achter gesloten deuren. Het nu verschenen 272 pagina’s tellende boek weerspiegelt de verschillende standpunten. Het is uitgegeven door Città Nuova in het Engels en het Frans. Kasper onderstreepte het academische karakter van de ontmoeting, die geen officiële status had. Het primaatschap van de paus is een van de belangrijkste meningsverschillen tussen de Rooms-katholieke Kerk en de Orthodoxe Kerken. (Bron: RKNieuws.net 19-10-2004)

 

naar boven

 


 

10. AARTSBISSCHOP MENNINI SIGNALEERT ‘GROTERE HARTELIJKHEID’ JEGENS KATHOLIEKE KERK

Op 8 oktober vond er een bijeenkomst van de bisschoppen van de Russisch-orthodoxe Kerk plaats. Aartsbisschop Antonio Mennini, vertegenwoordiger van het Vaticaan in de Russische Federatie, merkte op dat de bijeenkomst een belofte inhoudt voor de oecumenische relaties. Een van de onderwerpen op de agenda was de relatie met de Katholieke Kerk. Mennini vertelde dat de Russische geestelijken net zo bedroefd zijn over de verslechtering van de relaties als het Vaticaan. De nuntius onthulde dat “veel waarnemers in de teksten van de vergadering een grotere hartelijkheid zagen jegens de Katholieke Kerk.” (Bron: Zenit 4-11-2004)

 

naar boven

 


 

11. CONFERENTIE OVER 40 JAAR UNITATIS REDINTEGRATIO

Op 21 november vond in Rocca di Papa nabij Rome een driedaagse bijeenkomst plaats bij gelegenheid van 40 jaar oecumene-decreet van Vaticanum II: ‘Unitatis redintegratio’. De conferentie moest antwoord geven op vragen rond het effect dat het oecumene-decreet heeft gehad en wat de toekomst zal brengen. Kardinaal Walter Kasper kondigde de bijeenkomst begin november aan. “Sinds 1964”, zei hij, “is het oecumenisch bewustzijn in de Kerk gegroeid.” Belangrijke gebeurtenissen zoals de historische ontmoeting van paus Paulus VI en patriarch Athenagoras en de Gemeenschappelijke Verklaring over de Rechtvaardigingsleer van lutheranen en rooms-katholieken (1999) waren volgens de kardinaal ondenkbaar voor het Vaticaanse Concilie. Er blijven vragen, zei Kasper, over de toekomst van de oecumene: “Uniforme antwoorden zijn onmogelijk, omdat de situatie in de verschillende delen van de wereld zo divers is”.
Er namen 260 mensen deel aan de conferentie. Er waren 27 gedelegeerden uit de Orthodoxe Kerken, de Asssyrische Apostolische Kerk van het Oosten, verschillende westerse kerken en internationale christelijke organisaties.
Kasper opende de conferentie met een lezing over "The Permanent and Urgent Significance of 'Unitatis redintegratio'." Daarna spraken metropoliet Johannis Zizioulas van Pergamum, van het oecumenische patriarchaat van Constantinopel, en professor Geoffrey Wainwright van de World Methodist Council over het oecumenedecreet. (Bron: VIS 10-11-2004)
De Katholieke Vereniging voor Oecumene organiseert op donderdag 20 januari op kleinere schaal de bijeenkomst ‘Vaticanum II en het verlangen naar eenheid’ naar aanleiding van veertig jaar Unitatis redintegratio voor Nederland.

 

naar boven

 


 

12. 40 JAAR PRO ORIENTE

De oecumenische stichting 'Pro Oriente', die op 4 november 1964 door kardinaal Franz Konig werd opgericht, vierde op 5 november in Wenen haar 40ste verjaardag. Sinds haar oprichting heeft 'Pro Oriente' zich ingezet voor een versterking van de oecumenische betrekkingen tussen de katholieke en de verschillende orthodoxe Kerken. Dankzij die vele contacten, gesprekken en initiatieven slaagde ze erin - in een tijd waarin dat verre van zelfsprekend was - een brug te slaan naar de Kerken in Oost-Europa en Rusland.
Kardinaal König bracht als eerste ‘westerse’ kardinaal een bezoek aan de meeste landen van het toenmalige Oostblok. Zo bezocht hij in 1967 Roemenië en in 1974 Joegoslavië. Die bezoeken stelden hem in staat om zijn solidariteit uit te spreken met de plaatselijke Kerken, bisschoppen, priesters en gelovigen.
De huidige voorzitter, Hans Marte, stelt dat de oecumene nog steeds de inspanning waard is. “Alleen een verenigde Kerk kan een teken en werktuig zijn van verzoening en vrede in de wereld.” (Bron: Nieuwsbrief Kerknet Vlaanderen 5-11-2004)

 

naar boven

 


 

13. UITSCHUIVER ORTHODOXE AARTSBISSCHOP ATHENE

De katholieke Kerk van Griekenland heeft verbijsterd gereageerd op de kritiek van aartsbisschop Christodoulos, de leider van de Grieks-orthodoxe Kerk. Deze verwijt de katholieken van de Latijnse ritus dat ze het christendom verraden. Concreet verwijt de Grieks-orthodoxe aartsbisschop de Kerk in het Westen dat ze zich al te zeer inlaat met ideologische en politieke vragen en in eerste instantie macht wil verwerven. De katholieke Kerk van Griekenland reageerde verrast en verklaarde bedroefd te zijn door de uitspraken van de Griekse aartsbisschop. Volgens hen valt de logica van aartsbisschop Christodoulos absoluut niet te begrijpen. (Bron: Nieuwsbrief Kerknet Vlaanderen 22-10-2004)

 

naar boven

 


 

14. OECUMENISCHE KALENDER VAN HEILIGEN EN MARTELAREN
De verschillende christelijke Kerken hebben verschillende manieren om hun heiligen en martelaren te herdenken en te vereren, maar allen zijn het erover eens dat ze door hun voorbeeld en de manier waarop ze Christus hebben nagevolgd een voorbeeld kunnen zijn. Volgens Lucas Vischer, de voorzitter van de Commissie Faith and Order is de kloof tussen enerzijds de katholieke en orthodoxe Kerken en anderzijds de protestantse Kerken met betrekking tot de betekenis van martelaren voor de spiritualiteit lang niet meer zo groot als hij ooit geweest is. “Aan katholieke zijde is de betekenis van de verering voor de heiligen aanzienlijk gedaald. Anderzijds erkennen de protestantse Kerken in toenemende mate dat een radicale verwerping van de verering voor heiligen in eigen midden tot ontsporingen heeft geleid. De terechte veroordeling van mistoestanden ondermijnde het bewustzijn van de gemeenschap met de getuigen uit het verleden.”
Maar er blijven op oecumenisch vlak nog vele vragen onopgelost: kunnen de verschillende christelijke kerken wel ooit overeenstemming bereiken om tot een kalender te komen? Wie moet daarin dan opgenomen worden? En wat doet men met mensen die door de ene Kerk als heilige en door andere als ketter aanzien worden? Om zich over deze en vele andere vragen te buigen werd een gemeenschappelijke werkgroep opgericht met afgevaardigden van de Pauselijke Raad voor de Christelijke Eenheid, de Wereldraad van Kerken, de Lutheraanse Wereldbond en de Communiteit van Bose. Het is de bedoeling dat de werkgroep een bredere en meer omvattende erkenning nastreeft van de geloofsgetuigen van de verschillende christelijke kerken. De gemeenschappelijke gedachtenis aan hun voorbeeld kan meteen ook een sterke impuls geven aan de oecumenische toenadering en een eventuele gemeenschappelijke kalender kan de christenen van verschillende kerken dichter bij elkaar brengen. Verschillende mensen van verschillende kerken hebben over de hele wereld en in alle tijden getuigd van Christus. Hun spirituele betekenis en praktische navolging van Christus blijft tot op de dag van vandaag zijn betekenis behouden. (Bron: Nieuwsbrief Kerknet Vlaanderen 5-11-2004)

 

naar boven

 


 

15. NIEUWE POKROF UIT

“Het is te verwachten dat de Europese asielinstanties te maken zullen krijgen met relatief grote aantallen christelijke Iraki’s,” dit schrijft de Nijmeegse hoogleraar oosters christendom H. Teule in het recent verschenen nummer van tijdschrift Pokrof. Teule schreef een artikel voor het tijdschrift over oosters christendom na een reis die hij maakte naar de regio. Hij bezocht Syrië en Libanon. “Ondanks de geruststellende woorden van enkele islamitische leiders of de oproepen van patriarch Delly, die de toekomst van de christenen niet in gevaar wil brengen door anti-islamitische uitspraken, is het begrijpelijk dat veel christenen angst hebben voor de toekomst en het plan opvatten te emigreren,” schrijft Teule, die ook directeur is van het Instituut voor Oosters Christendom (IvOC) in Nijmegen. Een indicatie voor de te verwachten stroom emigranten is het grote aantal verzoeken om doopbewijzen en andere kerkelijke documenten die parochiepriesters in Irak te verwerken krijgen. “In het buitenland moet je immers je christelijke identiteit kunnen bewijzen,” aldus Teule. Uiteindelijk blijven voorspellingen een hachelijke zaak. Uit recente gesprekken die Teule had met christenen in Damascus (waar zich 10.000 Irakese christenen zouden bevinden) bleek dat sommige christenen hun verblijf daar als tijdelijk beschouwen en willen terugkeren naar Irak zodra de situatie daar is genormaliseerd.
Ook in dit nummer van Pokrof: een onderzoek van A. Rijtma en V. van Aalst naar ‘de’ Kazanskaja. Op 28 augustus 2004 overhandigde kardinaal Kasper een icoon van de Moeder Gods van Kazanskaja aan de Russisch-orthodoxe patriarch Aleksej II. Van Aalst, slaviste en directeur van de A.A. Brediusstichting, en kunsthistorica Rijtma deden onderzoek naar de herkomst van deze icoon. Russische en Vaticaanse onderzoekers beschouwen de overhandigde Kazanskaja als een authentieke icoon, die is gebruikt bij liturgische vieringen. Maar de resultaten van hun onderzoek zijn niet openbaar gemaakt. Is de overhandigde icoon een 16e-eeuwse icoon, zoals in een bericht van de Rooms-katholieke Kerk wordt gezegd? Of gaat het om een later exemplaar?
Pokrof is een tijdschrift over oosterse christenen, kerken en culturen, dat wordt uitgegeven door de Katholieke Vereniging voor Oecumene. Pokrof verschijnt vijfmaal per jaar.

naar boven

 


 

16. AGENDA

BENEFIETCONCERT VOOR KINDEREN VAN BESLAN

Op zaterdag 11 december geeft het bekende Don Kosaken-Chor Russland o.l.v. Marcel Verhoeff een speciaal benefietconcert voor kinderen die slachtoffer zijn geworden van het gijzelingsdrama in Beslan. Het extra concert is speciaal ingelast in de Europese tournee van het koor, dat uit 22 Russische kozakken en een Nederlandse dirigent bestaat.
De opbrengst van het concert komt geheel ten goede aan twee Nederlandse initiatieven die jonge slachtoffers van de gijzeling steunen. De Stichting Help Beslan heeft sinds september 2004 al meer dan 75.000 euro ingezameld voor langdurige medische hulp. De Russisch-orthodoxe Nikolaaskerk in Amsterdam organiseert in mei 2005 een vakantie in Nederland voor 20 kinderen van de getroffen school.
Het concert ‘Winter in Russia’ bestaat uit veelzijdige hoogtepunten van de Russische muziek: van liturgische gezangen tot vrolijke feestmuziek, van kozakkenballaden tot Russische volksliederen.

 

naar boven