KATHOLIEKE VERENIGING VOOR OECUMENE

NIEUWSBRIEF OECUMENE JUNI 2004 (NR. 37)

 

Dit is de laatste nieuwsbrief voor de vakantie. In september zijn we er weer met een nieuwe nieuwsbrief.

1. PAUS HERDENKT HISTORISCHE ONTMOETING PAULUS VI EN ATHENAGORAS
2. PKN-KERKDAG 12 JUNI
3. EERSTE OVERLEG OUD-KATHOLIEKE EN ROOMS-KATHOLIEKE KERK
4. FILM OVER LUTHER 1 JULI IN NEDERLANDSE BIOSCOPEN
5. AFGESPLITSTE HERVORMDE KERK IN RUIM 120 PLAATSEN
6. PKN ONTHEFT 41 PREDIKANTEN VAN AMBT
7. ANGLICAANSE LEIDERS STELLEN ULTIMATUM AAN EPISCOPAALSE KERK
8. EUROPESE RUSSISCH-ORTHODOXE BISSCHOP TEGEN PAUSBEZOEK
9. KATHOLIEK/ORTHODOXE STUDIE NAAR PROSELITISME
10. PAUS VRAAGT OEKRAÏENSE GRIEKS-KATHOLIEKE KERK OM GEDULD
11. PREEK OVER SINT CHRISTOFFEL BIJ DOOP PRINSES AMALIA
12. SERVISCH-ORTHODOXE DELEGATIE IN ROME
13. RAAD VAN KERKEN ROEPT OP TOT GEBED VOOR DE EENHEID
14. RAAD VAN KERKEN ORGANISEERT KERKENDAG 2005
15. ORTHODOXE ENCYCLOPEDIE: DEEL 7 VAN 30

16. PAUS PLEIT VOOR STERKE OECUMENE EN ONDERLINGE EENHEID IN BERN 
17. HOGE SERVISCHE KERKELIJKE ONDERSCHEIDING VOOR COMECE VOORZITTER
18. NGK KIEZEN VOOR VROUW IN AMBT
19. WERELDBOND BAPTISTEN ONTKENT STELLIG LIBERALE KOERS
20. KARDINAAL LEHMANN: KATHOLIEKENDAG LEIDT NIET TOT 'DESORIËNTATIE' 
21. ROTTERDAM: RUSSISCH-ORTHODOXE KERK INGEWIJD
22. GEËXCOMMUNICEERDE VROUWEN GAAN DIAKENS 'WIJDEN'
23. RUSSISCH TIJDSCHRIFT WINT TITUS BRANDSMA AWARD
24. INFORMATIE OVER WILLIBRORDZONDAG 2004 ONLINE
25. TIJDSCHRIFT WERELD EN ZENDING BRENGT THEMANUMMER OECUMENE
26. EREDOCTORAAT BARTHOLOMEOS I (LOFREDE)


1. PAUS HERDENKT HISTORISCHE ONTMOETING PAULUS VI EN ATHENAGORAS

Voorafgaand aan het bezoek van Bartholomeos aan Rome memoreerde paus Johannes Paulus II aan de historische ontmoeting van paus Paulus VI en patriarch Athenagoras in Jeruzalem in 1964. Het is precies 40 jaar geleden dat deze ontmoeting plaatsvond tegen de achtergrond van het Tweede Vaticaans Concilie. Paus en patriarch, volgens de traditie gezien als de opvolger van Petrus en respectievelijk diens broer Andreas, omhelsden elkaar bij de gelegenheid. Een jaar later, op 7 december 1965, een dag voor de sluiting van het concilie, legden de paus en de patriarch een gemeenschappelijke verklaring af waarin zij wederzijds een eind maakten aan de excommunicaties die waren uitgesproken in 1054, het 'symbolische' jaar van wat zou uitgroeien tot het Grote Schisma tussen Oost en West. Paus Johannes Paulus herinnerde eveneens aan het feit dat het concilie in 1964 het decreet over het oecumenisme, Unitatis Redintegratio, goedkeurde. Dit document noemt de bevordering van de eenheid van christenen een van de belangrijkste doelen van Vaticanum II. "Ondanks de moeilijkheden, zoals die er tot op de dag van vandaag zijn, werden er belangrijke stappen gezet naar oecumene en ontwikkelde zich een oecumenische gevoeligheid bij Gods volk," aldus de paus.
De oecumenische patriarch was op dinsdag 29 juni de eregast voor de viering van het feest van Petrus en Paulus. De paus herinnerde met grote spijt aan de Vierde Kruistocht in 1204, toen westerse katholieken met hun 'God wil het' Constantinopel plunderden en verwoestten.
Donderdag 1 juli draagt de paus een kerk over aan het orthodoxe aartsbisom van Italië. De kerk is toegewijd aan de martelaar Theodorus en een geschenk dat de paus de Orthodoxe kerk deed in het Jubeljaar 2000. Patriarch Bartholomeos zal hierbij aanwezig zijn en de kerk inaugureren.
(Bron: Zenit 27-06-2004, Trouw 30-06-2004)

naar boven


2. PKN-KERKDAG 12 JUNI

De eerste Kerkdag van de nieuwe Protestantse Kerk in Nederland (PKN), werd bezocht door ongeveer vijfduizend bezoekers. Het was daarmee minder dan de helft van het aantal waarop de organisatie in eerste instantie had gehoopt. De openingsviering drukte dankbaarheid uit en de grote diversiteit binnen de nieuwe PKN. Er werd gelezen uit verschillende bijbelvertalingen en er klonk een breed scala van gezangen, waaronder het speciaal gecomponeerde Kerkdaglied, waarin men zong: "Blijf niet staren op wat vroeger was". Speciale gast was de secretaris-generaal van de Wereldraad van Kerken, dr. Samuel Kobia. Mgr. Van Burgsteden, rooms-katholiek bisschop-referent voor oecumene, was aanwezig op de dag en sprak een van de drie bedes uit in de viering. (Bron: Rkkerk.nl 25-6-200)

naar boven


3. EERSTE OVERLEG OUD-KATHOLIEKE EN ROOMS-KATHOLIEKE KERK

In het Zwitserse Bern vond in mei de eerste bijeenkomst plaats van de Internationale Commissie voor de Dialoog tussen de Oud-Katholieke Kerken van de Unie van Utrecht en de Rooms-katholieke Kerk. Mgr. J. van Burgsteden s.s.s., hulpbisschop van Haarlem en binnen de Rooms-katholieke Bisschoppenconferentie referent voor oecumene, is een van de Nederlandse commissieleden. Hij spreekt terugkijkend van "een belangrijke bijeenkomst met een zware agenda". "De bijeenkomst verliep in een goede sfeer," aldus mgr. van Burgsteden, die het vervolg van de internationale dialoog met vertrouwen tegemoet  ziet. Ook de beide andere Nederlandse commissieleden, prof. dr. Jan Visser en dr. Angela Berlis, beiden theoloog én priester in de Oud-katholieke Kerk, spraken hun vertrouwen uit in het vervolg van de gesprekken. "De intentie om zoveel mogelijk tot toenadering te komen was onmiskenbaar aanwezig. Dat stemt mij zeer hoopvol", aldus Visser. Dr. Berlis voegt daaraan toe: "Op bepaalde punten is er natuurlijk verschil van inzicht, maar de basis van het gesprek was toch dat wij allen katholiek zijn." Op de eerste samenkomst bespraken de deelnemers de 'status quo' van de dialoog en de al bestaande overeenstemming in theologie en kerkelijk leven. Ook de bestaande posities werden verhelderd en er was ruim aandacht voor actuele kerkjuridische en pastorale kwesties. Volgens dr. Berlis ging men daarbij vooral inventariserend te werk: "Wat hebben we al gemeenschappelijk en op welke punten moeten we ons in de nabije toekomst richten?"
Tussen de Oud-Katholieke Kerken van de Unie van Utrecht en de Rooms-katholieke Kerk bestaan al sinds Vaticanum II goede internationale oecumenische contacten. Daarbij speelde vooral Nederland een voortrekkersrol. Sinds de viering van het Jubeljaar 2000 werden ook de mogelijkheden voor een meer frequente en structurele internationale dialoog verkend. De internationale dialoogcommissie, die twee keer per jaar bij elkaar komt, werd samengesteld door de Internationale Bisschoppenconferentie van de Unie van Utrecht en de Pauselijke Raad ter Bevordering van de Eenheid onder de Christenen. De volgende samenkomst vindt in het najaar van 2004 plaats.
De volledige samenstelling van de internationale dialoogcommissie: van oud-katholieke zijde: bisschop Fritz-René Müller, Bern (gedeeld voorzitterschap); prof. dr. Urs von Arx, Bern; prof. dr. Günter Esser, Bonn; prof.em. dr. Jan Visser, Zeist; dr. Angela Berlis, Arnhem; lic.theol. Maja Weyermann, Bern; de Rooms-katholieke Kerk is vertegenwoordigd door mgr. Paul-Werner Scheele, Würzburg (gedeeld voorzitterschap); hulpbisschop Jan van Burgsteden, Haarlem; kanunnik Hubert Bour, Rottenburg; prof. dr. Heinrich Reinhardt, Bochum; prof. dr. Hans Jörg Urban, Paderborn; dr. Matthias Türk, Rome. (Bron: Nieuwsbrief Kerknet Vlaanderen 28-05-2004)

naar boven


4. FILM OVER LUTHER 1 JULI IN NEDERLANDSE BIOSCOPEN

De film Luther, rebel, genius, liberator was in Duitsland een groot succes. Op 1 juli 2004 komt de film in Nederland uit. Mw. ds. Ilona Fritz, lutherse en moderamenlid van de Protestantse Kerk in Nederland, zag de voorvertoning van de film. Zij denkt dat de film Luther aantrekkelijk is voor een breed publiek en ook veel jongeren zal aanspreken. De film over Luther roept vragen op als Wie is God en wat heb je aan de bijbel?' Ds. Ilona Fritz: "Ik hoop dat de film een discussie op gang brengt over geloofsbeleving en over de plaats van de kerk in de samenleving." De première van de film Luther, rebel, genius, liberator is in Eindhoven (bioscoop Rembrandt), Breda (bioscoop Cinema) en in Delft (bioscoop Delfia). De Evangelische Kirche in Deutschland heeft haar website mooi opgetuigd voor de gelegenheid. Allerhande informatie is verzameld rond de film op www.www.lutherderfilm.de. (Bron: www.ikonrtv.nl 29-06-2004)

naar boven


5. AFGESPLITSTE HERVORMDE KERK IN RUIM 120 PLAATSEN

De Hersteld Nederlandse Hervormde Kerk (HNHK) heeft in bijna 130 plaatsen een gemeente. Daarbij zijn 65 dienstdoende predikanten, twintig emeritus-predikanten en vijftien kandidaten betrokken. Volgens de algemeen secretaris van het behoudende kerkverband, ds. R. van Kooten uit Soest, omvat de HNHK ongeveer 70.000 kerkleden. De HNHK wordt gevormd door hervormden die om principiële redenen op 1 mei jl. niet meegegaan zijn met de vereniging van de Nederlandse Hervormde Kerk, Gereformeerde Kerken en de Lutherse Kerk in de Protestantse Kerk in Nederland. (Katholieknederland.nl, 19-05-2004)

naar boven


6. PKN ONTHEFT 41 PREDIKANTEN VAN AMBT

De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) heeft 41 predikanten ontheven van hun ambt in de fusiekerk van hervormden, gereformeerden en lutheranen. Het betreft hervormde predikanten die hebben aangegeven uit onvrede over de kerkfusie buiten de PKN te willen blijven. Het besluit is het gevolg van een keus die de predikanten zelf hebben gemaakt, aldus de PKN. "De synode had geen andere keus, doordat de betreffende predikanten hebben aangegeven geen predikant in de PKN te kunnen en willen zijn", staat in een brief aan de predikanten. De ontheven predikanten zijn losgemaakt van hun gemeente. In veel gevallen zijn hun gemeenten of delen daarvan de predikanten echter gevolgd in hun keuze om buiten de PKN te blijven.De PKN houdt de deur open voor terugkeer van de predikanten. (Bron: Katholieknederland.nl 15-06-2004)

naar boven


7. ANGLICAANSE LEIDERS STELLEN ULTIMATUM AAN EPISCOPAALSE KERK

Anglicaanse leiders uit de derde wereld stellen een ultimatum naar aanleiding van de wijding van een homoseksuele bisschop. De Amerikaanse episcopaalse Kerk krijgt nog tot het einde van dit jaar de tijd om haar spijt te betuigen over de wijding van de homoseksueel Gene Robinson tot bisschop van New Hampshire, anders wordt ze beschouwd als niet meer behorend tot de anglicaanse gemeenschap. Dat staat te lezen in een verklaring van 18 anglicaanse kerkprovincies uit Azië, Afrika en Latijns-Amerika. De discussie over de wijding van homoseksuele geestelijken zorgt internationaal nog steeds voor grote verdeeldheid binnen de anglicaanse gemeenschap. Aartsbisschop van Canterbury Rowan Williams riep als geestelijke leider van de anglicanen wereldwijd eerder al op om geen onomkeerbare stappen te nemen. Inmiddels werd ook een commissie onder leiding van de Ierse bisschop Eames opgericht, die een uitweg moet zien te vinden uit de impasse. Het rapport van die commissie wordt eind dit jaar verwacht. De verklaring van 18 anglicaanse kerkprovincies is de meest radicale standpuntbepaling sinds de benoeming van Gene Robinson. De bisschoppen die de oproep ondertekenden, vertegenwoordigen samen 55 miljoen van de 77 miljoen anglicanen wereldwijd. (Bron: Nieuwsbrief Kerknet Vlaanderen 28-05-2004)

naar boven


8. EUROPESE RUSSISCH-ORTHODOXE BISSCHOP TEGEN PAUSBEZOEK

Aartsbisschop Mark van de Russisch-orthodoxe Kerk in het buitenland in Duitsland en Groot-Brittannië is tegen een bezoek van paus Johannes Paulus II aan Moskou. Volgens de Russisch-orthodoxe kerkleider uit de emigratie is een paus bezoek aan Rusland momenteel niet opportuun, omdat er nog te veel spanningen zouden bestaan in Oekraïne tussen met Rome geünieerde Grieks-katholieken en onder Moskou ressorterende orthodoxen. Hij verwerpt in één adem de stelling van metropoliet Kyrill van Smolensk (patriarchaat van Moskou) dat er zich een verbetering in de relaties tussen de Heilige Stoel en het Patriarchaat van Moskou heeft voorgedaan.
De Russisch-orthodoxe Kerk in het Buitenland ontstond als een afscheiding in de emigratie, in het kielzorg van de Russische Revolutie van 1917, maar heeft sinds de val van het communisme ook parochies in Rusland zelf. Sinds enige tijd zijn de relaties verbeterd met het officiële Russisch-orthodoxe patriarchaat van Moskou, dat het leeuwendeel van de Russisch-orthodoxen binnenslands en buitensland onder zich heeft. (Bron: Nieuwsbrief Kerknet Vlaanderen 28-05-2004)

naar boven


9. KATHOLIEK/ORTHODOXE STUDIE NAAR PROSELITISME

Katholieken en orthodoxen voeren een studie uit naar proselitisme om te kijken of het onderwerp werkelijk een probleem vormt in Rusland. Het onderzoek is een initiatief van een gemeenschappelijke werkgroep van de Rooms-katholieke Kerk en de Russisch-orthodoxe Kerk. De werkgroep werd ingesteld na het bezoek dat kardinaal Kasper, voorzitter van de Pauselijke Raad ter Bevordering van de Eenheid, in februari 2004 bracht aan Moskou. De eerste bijeenkomst van de gemengde groep vond plaats op 5 en 6 mei.
Er is sprake van een voorzichtig optimisme. "Er zijn in de laatste tijd enkele positieve ontwikkelingen op te merken," aldus Igor Kowalewski, hoofd van de katholieke groep deelnemers. Hij signaleert dat de orthodoxen erkennen dat er positieve samenwerking is tussen orthodoxen en katholieken. Samen is men tot de conclusie gekomen dat meer wederzijdse kennis en meer samenwerking, vooral in sociaal werk, absoluut noodzakelijk is. Kowalewski stelt dat de katholieke kerk een minderheid is in Rusland en dat ook altijd zal blijven. "Misschien hebben we fouten gemaakt in het verleden, maar die hadden niets te maken met proselitisme," aldus de katholieke delegatieleider. Een voorbeeld van goede samenwerking die ter sprake kwam, was het werk van katholieke zusters die een weeshuis voor moeilijk opvoedbare kinderen zijn begonnen in Moskou. Ze nemen de kinderen mee naar de Orthodoxe Kerk om te bidden. Ook Caritas Rusland kwam ter sprake en het Sint Thomas Theologisch Bijbels College in Moskou, waar katholieke en orthodoxe professoren lesgeven. De volgende bijeenkomst van de gezamenlijke werkgroep is gepland in september. (Bron: Zenit 31-05-2004)  

naar boven


10. PAUS VRAAGT OEKRAÏENSE GRIEKS-KATHOLIEKE KERK OM GEDULD

Paus Johannes Paulus II hoopt met de Oekraïense Grieks-katholieke Kerk dat er een patriarchaat kan worden ingesteld, maar hij vraagt om geduld terwijl de mogelijkheden daartoe worden bestudeerd. De paus neemt de opmerkingen die Orthodoxe Kerken bij het voorstel plaatsten mee in zijn overwegingen. Hij zei dit toen hij kardinaal Lubomyr Husar en leden van de Permanente Synode van de Oekraïense Grieks-katholieke Kerk ontving. "Ik deel uw hoop in gebed en in lijden, wachtend op de dag die door God wordt bepaald, waarop ik als opvolger van de apostel Petrus de vruchten van uw kerkelijke ontwikkeling zal kunnen bevestigen." De paus voegde daar aan toe: "Ondertussen wordt uw verzoek, zoals u weet, serieus bestudeerd, mede in het licht van de evaluaties van andere christelijke kerken." Oecumenisch patriarch Bartholomeos I van Constantinopel vroeg de paus in zijn brief van 29 november 2003 om niet over te gaan tot het instellen van een Grieks-katholiek patriarchaat in Kiev, omdat daardoor een breuk zou kunnen ontstaan in de oecumenische relaties. De Oekraïens-katholieke Kerk is een van de grootste Oosterse Katholieke Kerken 'sui juris' met meer dan 5,5 miljoen gelovigen. De kerk is in volledige gemeenschap met de bisschop van Rome en volgt de Byzantijnse ritus. (Bron: Zenit 03-06-2004)  

naar boven


11. PREEK OVER SINT CHRISTOFFEL BIJ DOOP PRINSES AMALIA

Prinses Amalia is zaterdag 12 juni in de Grote of St. Jacobskerk in Den Haag gedoopt door dominee Nico ter Linden. De preek ging over de heilige Christoffel, van wie ook een beeld was geplaatst in de kerk. Bisschop van Luyn van Rotterdam was namens de Rooms-katholieke Kerk aanwezig bij de dienst. Aan het begin van de dienst groette Ter Linden de Nederlandse bisschoppen die bijeenkwamen in Dokkum. Hij stelde dat het de bisschoppen waarschijnlijk deugd zou doen dat er nu ook een beeld van een heilige in de kerk stond. Ter Linden preekte over de reus Christoffel of Christophorus, die de machtigste heer wil dienen. Na een aantal omzwervingen komt hij er achter dat Christus "de ware koning van de wereld is." Hij besluit om Christus te dienen door bij een rivier mensen naar de overkant te dragen. Op een dag komt er een klein jongetje bij de reus die overgedragen wil worden. Het jongetje wordt steeds zwaarder. Eenmaal aan de overkant zegt het kind: "Je hebt ook even de hele wereld gedragen." Het kind blijkt Christus te zijn. Ter Linden sprak de hoop uit dat Amalia -net als Christoffel- Christus mag dragen, ook al is dat zwaar. Want, zo stelde Ter Linden "in ieder mens die bij mij aanklopt kan de God schuilen die ik dien." (Bron: RKNieuws.net 12-06-2004)  

naar boven


12. SERVISCH-ORTHODOXE DELEGATIE IN ROME

Met grote verwachtingen werd uitgekeken naar de komst van een delegatie van de Servisch-orthodoxe Kerk naar Rome. Uiteindelijk arriveerde die delegatie enigszins 'onthoofd' op de afspraak. De twee belangrijkste Servisch-orthodoxe kerkleiders – metropoliet Amfilohije van Montenegro en bisschop Irenej van Backa – moesten verstek laten gaan. Volgens het Vaticaan had dat niet maken met de katholiek-orthodoxe betrekkingen, maar met interne moeilijkheden in de Servisch-orthodoxe Kerk. De delegatie, die 7 juni aankwam in Rome, werd geleid door Vladan Perisic, de decaan van de Orthodoxe Theologische Faculteit van Belgrado. Op het programma stonden ontmoetingen met verschillende hooggeplaatste Vaticaanse verantwoordelijken. Er werd een uitwisselingsakkoord voor studenten en docenten ondertekend met de Gregoriaanse Universiteit in Rome. Het Vaticaan hechtte groot belang aan het bezoek. De delegatie werd bij aankomst verwelkomd door kardinaal Walter Kasper, de voorzitter van de Pauselijke Raad voor de Christelijke Eenheid. De Servisch-orthodoxe patriarch Pavle sprak zich naar aanleiding van het bezoek van de delegatie uitvoor een sterkere samenwerking met het Vaticaan. (Bronnen: RKNieuws.net 12-06-2004; Nieuwsbrief Kerknet Vlaanderen 18-06-2004)  

naar boven


13. RAAD VAN KERKEN ROEPT OP TOT GEBED VOOR DE EENHEID

De Raad van Kerken in Nederland heeft zijn lidkerken gevraagd te blijven bidden voor eenheid onder kerken. Met het ontstaan van de Protestantse Kerk in Nederland is het streven naar eenheid nog niet voltooid, aldus de Raad. Het gebed dankt voor de voltooiing van het Samen-op-Weg proces, maar bidt ook opnieuw voor eenheid onder christenen: "Bemoedig alle kerken en gelovigen met Uw Geest opdat zij telkens opnieuw uitgedaagd worden om uitdrukking te geven aan de hoop die in hen leeft en zo tot grotere samenwerking en eenheid te komen." Ineke Bakker, algemeen secretaris van de Raad, heeft niet direct andere fusies van kerken voor ogen. Eenheid hoeft niet meteen te gaan over samengaan. Onderlinge contacten en gezamenlijke incidentele initiatieven zijn ook belangrijk, aldus Bakker. (Bron: Nederlands Dagblad 9-6-2004)  

naar boven


14. RAAD VAN KERKEN ORGANISEERT KERKENDAG 2005 

Op zaterdag 23 april 2005 organiseert de Raad van Kerken een landelijke Kerkendag rondom ‘Woord van bevrijding’ . De manifestatie vindt plaats in de IJsselhallen in Zwolle. De Raad werkt voor de Kerkendag samen met de Evangelische Alliantie (EA), de vereniging van migrantenkerken Samen Kerk in Nederland (SKIN) en het Nederlands Bijbelgenootschap (NBG). De vorige Kerkendag, die werd bezocht door ruim 15.000 mensen, vond plaats op 25 april 1998 in Kampen.
Met het thema 'Woord van bevrijding' sluit de Raad aan bij het verschijnen van de Nieuwe Bijbelvertaling eind 2004. Het moet een inspirerende dag worden voor mensen uit christelijke kerken en bewegingen. Daarnaast wil de Raad laten zien waar de kerken voor staan en wat zij doen. De kerken zijn op veel terreinen actief en relevant. De bijbel speelt daarbij een grote rol; dit ‘oude’ boek blijkt steeds verrassend nieuw en inspirerend, en biedt, ook in 2005, een woord van bevrijding. (Bron: www.raadvankerken.nl)

naar boven


15. ORTHODOXE ENCYCLOPEDIE: DEEL 7 VAN 30

In Rusland is het zevende deel van de omvangrijke Russische Orthodoxe Encyclopedie verschenen. Het deel besteedt in ruime mate aandacht aan het Vaticaan en de Katholieke Kerk. Er werden bovendien bijdragen aan geleverd door de katholieke archivaris en bibliothecaris in ruste van het Vaticaan, kardinaal Jorge Mejía. November 2003 gaf president Poetin paus Johannes Paulus II de eerste zes delen van de encyclopedie. Kardinaal Kasper noemde de encyclopedie "een van de meest belangrijke en gelukkige manieren waarop de Russisch-orthodoxe Kerk werkt aan haar taak van een nieuwe evangelisatie in Europa." Kardinaal Kasper gaf aan dat hij de identiteit van orthodoxen en katholieken als complementair beschouwt. Kardinaal Spidlik, jezuïet en specialist in orthodoxe spiritualiteit, voegde daar aan toe dat het niet genoeg is voor Europa om met de twee longen van Oost en West te ademen. "Europa heeft één hart nodig," zei hij. Daarom moeten de gemeenschappelijke wortels van Europa worden beschouwd, aldus Serghey Kravetz, voorzitter van het instituut dat het project van de Orthodoxe Encyclopedie uitvoert. De encyclopedie besteedt daarom uitgebreid aandacht aan de vele heiligen uit de eerste eeuwen, die de orthodoxe en de katholieke traditie gemeen hebben.
Het idee voor de encyclopedie kreeg vorm in het begin van de twintigste eeuw. Het werk vorderde tot het deel A-K, toen de Russische Revolutie van 1917 het werk onderbrak. In de jaren '70 werd het project opnieuw ter hand genomen. Het patriarchaat van Moskou maakt nu de voltooiing van het werk mogelijk. De nog uitstaande 23 delen zullen worden gepubliceerd over een periode van twaalf jaar. Men wil 50.000 exemplaren gaan drukken van elk deel.
(Bron: Zenit, 7-6-2004)

naar boven


16. PAUS PLEIT VOOR STERKE OECUMENE EN ONDERLINGE EENHEID IN BERN 

Paus Johannes Paulus II hield op 6 juni bij zijn bezoek aan Zwitserland in Bern een krachtig pleidooi voor een sterke bijdrage van de Rooms-katholieke Kerk op het gebied van de oecumene. Maar de katholieken moeten ook onderling naar eenheid streven, aldus de paus. Bij de viering waren 80.000 mensen aanwezig, veel meer dan de 50.000 die de organisatie verwacht had. De paus verbond in zijn homilie het Hoogfeest van de H. Drie-eenheid (Drievuldigheidszondag) met de concrete situatie in Zwitserland, waar veel gewerkt wordt aan de oecumene tussen katholieken en protestanten. Volgens de paus is de eenheid van de Drie-ene God zelf een voorbeeld voor de christenen: "Ieder jaar horen de christenen bij de viering van het mysterie van de Drie-Eenheid een dringende oproep om de inzet voor de eenheid". Ook de interne eenheid is van belang, aldus de paus, die citeerde Novo millennio ineunte citeerde waarin hij de noodzaak naar voren bracht om "van de Kerk een huis en een school van de gemeenschap" te maken. In Zwitserland is het grootste deel van de bevolking katholiek (41%), 37% van de bevolking is protestants. Daarnaast zijn er nog een paar kleinere christelijke kerken en enkele andere religies, waaronder de islam (5%). (Bron: RKNieuws.net 6-6-2004)

naar boven


17. HOGE SERVISCHE KERKELIJKE ONDERSCHEIDING VOOR COMECE VOORZITTER

De Duitse bisschop van Hildesheim en COMECE-voorzitter mgr. Jozef Homeyer is onderscheiden met de Orde van de Heilige Sava, de hoogste onderscheiding van de Servisch-orthodoxe Kerk. Hij kreeg de hoge onderscheiding wegens zijn grote "broederlijke liefde voor de Servisch-orthodoxe Kerk" en omdat hij ertoe bijdraagt dat het lot van dat Servische volk in de wereld bekend raakt. De Orde van de Heilige Sava was oorspronkelijk, tussen WO I en II, een onderscheiding van de Servische staat, maar ze werd in 1986 opnieuw als kerkelijke onderscheiding van de Servisch-orthodoxe Kerk ingevoerd. (Bron: Nieuwsbrief Kerknet Vlaanderen 4-6-2004)

naar boven


18. NGK KIEZEN VOOR VROUW IN AMBT

De landelijke vergadering van de Nederlands Gereformeerde Kerken (NGK) heeft op 25 juni besloten dat vrouwen ouderling en predikant moeten kunnen worden. Van de 39 afgevaardigden vinden 31 dat de openstelling van die ambten voor vrouwen "bijbels verantwoord" is. Plaatselijke kerken zijn niet verplicht vrouwelijke ouderlingen en predikanten te accepteren. Een voortgezette landelijke vergadering, waarin alle plaatselijke kerken vertegenwoordigd zijn, moet het besluit nog bekrachtigen. Voordat het kerkgenootschap het predikantsambt daadwerkelijk voor 'zusters' openstelt, moet een commissie eerst onderzoeken hoe de invoering gestalte moet krijgen.
Tegenstanders van het besluit vrezen dat de toelating van zusters tot de ambten de relatie met de verwante Gereformeerde Kerken (Vrijgemaakt) en de Christelijke Gereformeerde Kerken zal bemoeilijken. Die kerkgenootschappen achten de vrouw in het ambt strijdig met de bijbel. De Nederlands Gereformeerde Kerken, waar vrouwen al sinds 1995 diaken kunnen worden, tellen ruim 30.000 leden. (Bron: KatholiekNederland.nl 26-06-2004)  

naar boven


19. WERELDBOND BAPTISTEN ONTKENT STELLIG LIBERALE KOERS

De Baptistische Wereldbond voelt zich "belasterd" door de jaarvergadering van de Zuidelijke Baptistenkerk (SBC) in de Verenigde Staten. Deze grootste protestantse kerk van de VS, met 16,3 miljoen leden, besloot eerder uit de Wereldbond te stappen vanwege de liberale koers van de bond. De Baptistische Wereldbond is de overkoepelende organisatie voor ongeveer 200 landelijke baptistenbonden in de wereld. De bond telt ongeveer 44 miljoen leden. De reden voor het uittreden van de kerk in de Verenigde Staten is volgens de SBC de steeds liberalere koers van de wereldbond in een aantal kwesties. Als gronden voor de scheuring noemt de kerk onder andere het pro-homoseksuele standpunt van de bond, het anti-amerikanisme en de steun die de bond verleent aan vrouwen in kerkelijke dienst. De secretaris van de wereldbond, Denton Lotz, spreekt de aantijgingen tegen. Volgens de secretaris is de wereldbond niet liberaal, maar staat hij voor onbeperkte autoriteit van het Woord van God. De wereldbond neemt geen standpunt in inzake de kerkelijke dienst van vrouwen. De beslissing daarover wordt overgelaten aan de lidkerken. De aantijgingen van anti-amerikanisme noemt Lotz "absurd". Verder ziet de wereldbond volgens Lotz homoseksualiteit niet "als een voor een christen aanvaardbare levensstijl. Steeds hebben wij aan de levenslange echtverbinding tussen man en vrouw vastgehouden en er is niet één kerk in ons verband die het homohuwelijk accepteert". (Bron: Reformatorisch Dagblad 25-06-2004)

naar boven  


20. KARDINAAL LEHMANN: KATHOLIEKENDAG LEIDT NIET TOT 'DESORIËNTATIE' 

De voorzitter van de Duitse bisschoppenconferentie, kardinaal Lehmann, ontkent dat de Katholiekendag leidt tot 'desoriëntatie' in de Kerk. Aartsbisschop Schick van Bamberg stelde dat naar aanleiding van de Duitse Katholiekendag die half juni werd gehouden in Ulm en ongeveer 25.000 gelovigen trok. Schick vindt dat de Kerk te veel werd neergezet als debatteerclub over van alles en nog wat. "Waar blijven Jezus Christus en zijn Evangelie?" vroeg hij zich af. Op de Katholiekendag waren 800 bijeenkomsten over o.a. sociale vraagstukken, milieuproblematiek, economie en de financiële positie van diverse Duitse bisdommen. De Katholiekendag geeft daarbij ook nog "de grootste aandacht" aan "beroepsmatige kerkcritici", aldus Schick. Bisschop Müller van Regensburg sprak zich eveneens uit tegen het bieden van een forum aan een man als Drewermann. Deze kreeg in 1991 een leerverbod vanwege zijn kritiek op de Kerk en werd in 1992 van zijn priesterlijke taken ontheven. Kardinaal Lehmann wijst de kritiek van de hand en wijst op de grote deelname aan eucharistievieringen en spirituele bijeenkomsten. "Van desoriëntatie kan geen sprake zijn."
Eén van de opvallendste toespraken was die van kardinaal Walter Kasper, voorzitter van de Pauselijke Raad ter bevordering van de Eenheid van de Christenen. In zijn toespraak stelde hij dat een niet-katholiek onder bepaalde omstandigheden de communie in de Rooms-katholieke Kerk mag ontvangen. Het belangrijkste is dat een persoon "bij het ontvangen van de communie eerlijk met de hele gemeente 'Amen' kan zeggen tegen datgene wat volgens het katholieke geloof plaatsvindt in de eucharistie en of men dit 'Amen' met de levenswijze onderstreept." Kasper verwees naar artikel 844,3 uit de Codex. Daarin staat dat katholieke bedienaren de sacramenten mogen toedienen aan leden van Oosterse Kerken en leden van andere Kerken die "volgens het oordeel van de Apostolische Stoel, wat de sacramenten betreft in dezelfde situatie verkeren als voornoemde oosterse Kerken." Deel 5 van het artikel stelt dat de bisschop hierover normen mag uitvaardigen mits hij overleg pleegt met de betrokken niet-katholieke kerk. Dat artikel geeft volgens Kasper "een raamwerk waarbinnen men pastoraal verantwoord kan handelen."
Kasper haalde uit naar aanvallen "van extreemrechtse zijde" in de Rooms-katholieke Kerk op de oecumene, het streven naar eenheid van de verschillende kerken. "Helaas nemen die aanvallen toe", aldus de kardinaal. Hij klaagde ook over kerkelijke functionarissen die "alleen maar zeggen wat allemaal niet mag, maar geen positieve wegen uit het schandaal van de scheiding wijzen". De bestaande overeenstemming tussen de kerken over kwesties als de doop maakt volgens Kasper al veel meer mogelijk dan de meesten denken. Voor intercommunie, het samen vieren van eucharistie en avondmaal door rooms-katholieken en protestanten, is de tijd nog niet rijp.
Toespraak kardinaal Walter Kasper

Website van de Katholikentag
(Bronnen: Katholieknederland.nl 19-6-2004; RKNieuws.net 20-6-2004)

naar boven


21. ROTTERDAM: RUSSISCH-ORTHODOXE KERK INGEWIJD

In Rotterdam werd op zondag 20 juni de nieuwe Russisch-orthodoxe kerk ingewijd door metropoliet Kyrill van Smolensk en aartsbisschop Simon van Brussel en België. De kerk staat aan de Schiedamsesingel. Het is het eerste traditioneel Russisch-orthodoxe kerkgebouw in Nederland en heeft een karakteristieke uivormige, goudkleurige torenspits. De kerk is gewijd aan de heilige Alexander Nevsky, de 13de-eeuwse Russische grootvorst die wordt beschouwd als redder van Rusland. De heilige Alexander Nevsky is eveneens patroonheilige van Sint Petersburg, de zusterstad van Rotterdam. De Russisch-orthodoxe gemeenschap kerkte sinds 1959 in een woonhuis aan de Persijnstraat. De geschiedenis van de Russisch-orthodoxe Kerk in Nederland gaat terug tot de de tijd van tsaar Peter de Grote (1689-1725) en uit die van Anna Paulowna (19e eeuw), de echtgenote van koning Willem II. Oorspronkelijk bestond de gemeenschap met name uit Russische immigranten, vooral van na de revolutie van 1917 en ook na de Tweede Wereldoorlog in aantal zijn toegenomen. Deze groep en hun nakomelingen vernederlandste en de laatste decennia traden ook Nederlanders toe; sinds de val van de Muur is er echter ook weer een groot aandeel autochtone Russen in het kerkelijk leven. Er zijn in Nederland zes Russisch-orthodoxe parochies (Rotterdam, Amsterdam, Den Haag (2), Groningen en Haarlem) die via het aartsbisdom van Brussel vallen onder het patriarchaat van Moskou. (Bron: RKNieuws.net 21-6-2004 en eigen informatie)

naar boven


22. GEËXCOMMUNICEERDE VROUWEN GAAN DIAKENS 'WIJDEN'

Een groep vrouwen die zich twee jaar geleden tot priester liet ‘wijden’ is nog steeds actief in Oostenrijk. De groep van zeven werd na de wijding geëxcommuniceerd. Nu willen de vrouwen op hun beurt zes vrouwen diaken wijden. Net als twee jaar geleden zal de plechtigheid plaatsvinden op een boot. Twee van de vrouwen noemen zich nu bisschop en zullen daarom de wijding uitvoeren. Het is de vraag wie de twee tot bisschop heeft gewijd. Mogelijk is de Argentijnse bisschop Braschi, die ook de priester wijding uitvoerde, er bij betrokken geweest. Overigens werd de bisschop die op zijn beurt Braschi bisschop wijdde geëxcommuniceerd volgens het kerkelijk recht. Canon 1382 van de Codex zegt excommunicatie aan voor een bisschop die zonder pauselijke instemming iemand bisschop wijdt; ook de wijdeling is daarmee geëxcommuniceerd. (Bron: RKNieuws.net 21-6-2004)  

naar boven


23. RUSSISCH TIJDSCHRIFT WINT TITUS BRANDSMA AWARD

Het Russische katholieke weekblad Svet Evangelia (Licht van het Evangelie) is de winnaar van de Titus Brandsma Award 2004 voor ‘moedige journalistiek’. Deze driejaarlijkse prijs van 1.500 euro is ingesteld door de Nederlandse kerkprovincie en de UCIP (Union Catholique de la Presse), de internationale vereniging van katholieke journalisten. De jury roemt de "inspanningen en initiatieven van Svet Evangelia voor het bouwen van bruggen, het propageren van gerechtigheid en vrijheid, het promoten van eenheid en dialoog tussen religies en Kerken en het verdedigen van de menselijke waardigheid middels uitmuntende journalistiek". Svet Evangelia wordt in heel Rusland gelezen. De belangrijkste pijlers in de berichtgeving zijn informatie, vorming en oecumene. Niet alleen katholieken, ook orthodoxen en gelovigen van andere religies behoren tot de vaste lezers. Vader Igor Vyzhanov, secretaris van het Departement voor Externe Kerkelijke Betrekkingen van het orthodoxe patriarchaat van Moskou, vindt Svet Evangelia door haar oecumenische uitstraling zelfs een "wezenlijke bijdrage tot de eenheid onder de christenen". Svet Evangelia werd in 1994 opgericht door de seminarierector mgr. Bernardo Antonini omdat er grote behoefte was aan informatie en vorming in de christelijke geest. De kleine redactieruimte bevindt zich in de crypte onder de katholieke kathedraal van Moskou. (Bron: Katholieknederland.nl 24-6-2004)

naar boven


24. INFORMATIE OVER WILLIBRORDZONDAG 2004 ONLINE

Op internet is de eerste informatie over Willibrordzondag gepubliceerd. Het thema van Willibrordzondag 2004 (7 november) is: 'Samen de Schrift openen'. Willibrordzondag sluit hiermee aan bij het verschijnen van de Nieuwe Bijbelvertaling. Aan deze vertaling werkten katholieke, protestantse en joodse deskundigen mee. Daarnaast waren er lezers uit verschillende geloofsgemeenschappen en kerken. De Nieuwe Bijbelvertaling verschijnt voorafgaand aan Willibrordzondag. Op vrijdag 5 november organiseert de Katholieke Vereniging voor Oecumene in 's-Hertogenbosch een bijeenkomst rond de bijbel en oecumene.

naar boven


25. TIJDSCHRIFT WERELD EN ZENDING BRENGT THEMANUMMER OECUMENE

Het tijdschrift Wereld en zending heeft een themanummer 'Naar een nieuwe oecumene' uitgebracht (nr 2/2004). Martien Brinkman, Henk Witte, Wies Houweling en Huub Zegwaart vragen zich af of de Wereldraad ten einde is. Peter de Mey en Karel Blei gaan in op oecumene en de confessies. Met daarbij ook een artikel van Enzo Bianchi, stichter van de oecumenische gemeenschap in het Italiaanse Bose. Viorel Ionita bespreekt de Charta Oecumenica en André Karamaga en Hope Antone beschrijven hoe christenen in Afrika en Azië nieuwe wegen inslaan; oecumene op wereldschaal. Wereld en zending is een oecumenisch tijdschrift voor interculturele theologie. E-mail: werenzen@planet.nl.

naar boven


26. EREDOCTORAAT BARTHOLOMEOS I (LOFREDE)

Op vrijdag 18 juni jl. ontving oecumenisch patriarch Bartholomeos I van Constantinopel, thans Istanboel, een eredoctoraat aan de Karl Franzensuniversiteit te Graz, Oostenrijk. De Nederlander, prof. dr. Basilius Groen, voormalig universitair docent aan het Instituut voor Oosterse Christendom te Nijmegen en nu hoogleraar liturgie aan de rooms-katholieke theologische faculteit te Graz, sprak de officiële lofrede op de eredoctor uit.
Patriarch Bartholomeos (1940) sloot zijn theologiestudies af met een doctoraat in Rome in 1968. Hij presenteerde ook later theologische studies op congressen en in publicaties, en was mede-oprichter en –bestuurder van een wetenschappelijk gezelschap voor oosters kerkelijk recht. Vooral als patriarch van Constantinopel (sinds 1991), en daarmee ereprimaat van de oosters-orthodoxe Kerken, heeft hij grote verdiensten. Hij heeft zich niet alleen ingezet voor zijn eigen Kerk, maar ook voor de christelijke oecumene, waarvan Constantinopel aan het begin van de vorige eeuw een van de grondleggers was. Daarnaast heeft Bartholomeos I zich ingezet voor vrede en verzoening, de interreligieuze dialoog en het milieu, hete hangijzers van de huidige samenleving. Op die punten heeft de oecumenisch patriarch een belangrijke voorbeeldfunctie vervuld, aldus Groen: ‘Daarom wordt aan Zijne Heiligheid met recht het eredoctoraat van deze universiteit verleend’.
De lofrede van prof. dr. Groen kan vanaf de website van de Katholieke Vereniging voor Oecumene worden gedownload als word-bestand (Duitse tekst).

naar boven